06.12

Nawóz wieloskładnikowy – dlaczego warto go stosować?

Nawozy wieloskładnikowe są jednym z kluczowych środków produkcji, jakie musi ponieść rolnik w celu osiągnięcia... Czytaj dalej

Nawozy wieloskładnikowe są jednym z kluczowych środków produkcji, jakie musi ponieść rolnik w celu osiągnięcia plonów pozwalających wypracować zysk z uprawy. W poniższym artykule przedstawimy na co zwracać uwagę wybierając nawozy wieloskładnikowe.

Nawóz wieloskładnikowy to nie tylko NPK

Wielu z nam nawozy wieloskładnikowe kojarzą się z nawozami zawierającymi najbardziej popularne składniki pokarmowe jak azot, fosfor i potas. Jednak musimy tu pamiętać, że rośliny potrzebują znacznie więcej składników pokarmowych poza trzema najbardziej popularnymi dostępnymi w tradycyjnych nawozach wieloskładnikowych. Chcąc zbierać plony na poziomie pozwalającym zapewnić rozwój swojego gospodarstwa musimy dostarczać do gleby nawozy wieloskładnikowe bardziej rozbudowane. Posiadające w swoim składzie większą ilość składników pokarmowych przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedniej ich proporcjonalności. Z jednej strony pozwoli dostarczyć to roślinom znacznie większej liczby składników pokarmowych, z drugiej ograniczymy koszty związane z większą liczbą przejazdów ciągnika.

Nawóz wieloskładnikowy dla roślin. Sprawdź nawozy wieloskładnikowe Timac Agro!

 

Stosowanie przedsiewne

Wybierając nawozy wieloskładnikowe do zastosowania przedsiewnego w pierwszej kolejności warto jest wykonać badania gleby choćby w najprostsze makroelementy (P, K, Mg) i poznać pH gleby. Pozwoli to wybrać nawóz wieloskładnikowy uzupełniający składniki pokarmowe, których rzeczywiście brakuje nam w glebie. Dodatkowo znajomość pH gleby daje nam możliwość interwencji w razie, gdy wystąpi zakwaszenie gleby i jej regulację. 

Utrzymanie pH gleby na odpowiednim poziomie pozwoli również lepiej wykorzystać nawóz wieloskładnikowy, który zastosujemy przed założeniem uprawy. Znając już zasobności gleby oraz jej pH możemy przejść do kolejnego kroku jakim jest wybór najlepszego dla nas nawozu. Możemy oczywiście oprzeć swoją technologię nawożenia na monoskładnikach i dostarczać je każdy oddzielnie lub wybrać nawóz wieloskładnikowy bogaty we wszystkie najważniejsze dla nas składniki pokarmowe i przeprowadzić nawożenie w jednym przejeździe ciągnika.

Co powinien zawierać nawóz wieloskładnikowy?

Wybierając nawóz wieloskładnikowy warto jest wybrać taki, który zawiera:

  • Azot potrzebny na start roślinom niezbędny do szybkiego startu
  • Fosfor najlepiej w formie chronionej przed uwstecznianiem. Należy również pamiętać, że ze względu na słabą przemieszczalność fosforu w glebie powinniśmy podać go w całości przedsiewnie
  • Siarka jako kluczowy makroelement w przetwarzaniu azotu w roślinie. Dodatkowo siarka w roślinie odpowiada za wyższą odporność
  • Wapń odżywczy, który wzmacnia ściany komórkowe roślin i podnosi odporność na patogeny oraz zabezpiecza rośliny przed wyleganiem
  • Bor jeden z ważniejszych mikroelementów, którego w glebach Polski są niewielkie ilości

Na co zwrócić uwagę wybierając nawozy wieloskładnikowe?

Wybierając nawóz wieloskładnikowy do zastosowania przedsiewnego, warto wybrać nawóz EUROFERTIL  TOP 49 NPS, który w swoim składzie zawiera najważniejsze makroelementy takie jak azot i fosfor w technologii TOP PHOS( zobacz także artykuł o nawozach fosforowych: https://pl.timacagro.com/nawozy-fosforowe/), siarkę, wapń odżywczy i bor. Takie skomponowanie składników pokarmowych pozwala optymalnie odżywić rośliny przy zachowaniu opłacalności produkcji

Dodatkowo pozwala na zastosowanie innych makroelementów w tym potasu w optymalnym terminie, którego często w glebach mamy znaczne ilości i nie musimy nawozić gleby na zapas lub w nadmiarze. Jest to szczególnie ważne przy wysokich cenach nawozów mineralnych. 

Warto tu wspomnieć, że nawóz EUROFERTIL  TOP 49 NPS oprócz fosforu w technologii TOP PHOS zawiera kompleks biostymulujący PHYSIO+, czyli aminopurynę naturalną substancję wpływającą na lepszy rozwój systemu korzeniowego a zwłaszcza korzeni włośnikowych. Pozwala to na lepsze wykorzystanie dostarczonych składników pokarmowych co przełoży się na wyższy plon przy tej samej dawce składników pokarmowych.

Sprawdź jakie nawozy stosują specjaliści z Timac Agro

Nawozy wieloskładnikowe stosowane pogłównie

Nawozy wieloskładnikowe to nie tylko te, które stosujemy przedsiewnie. Rozpatrując nawozy wieloskładnikowe pod względem ich bogactwa w składniki pokarmowe możemy mówić również o nich w grupie nawozów, które stosujemy pogłównie. Nawozy wieloskładnikowe to również nawozy azotowe wzbogacone szeregiem pierwiastków towarzyszących, które wspierają pobieranie i przetwarzanie azotu w roślinie. Dlatego wybierając nawożenie azotem warto jest również wybrać nawóz wieloskładnikowy zamiast czystego azotu. Pomoże to z pewnością roślinie lepiej wykorzystać ten nawóz i przerobić go w plon. 

Z drugiej strony pomoże to zaoszczędzić pieniądze, ponieważ lepiej gospodarujemy składnikami pokarmowymi, które dostarczamy roślinie. Dodatkowo chronimy środowisko ponieważ ograniczamy w ten sposób dawki azotu i lepiej go wykorzystujemy przez co ograniczamy jego wpływ na środowisko. Dlatego wybierając nawozy wieloskładnikowe zawierające azot do pogłównego stosowania warto uwzględnić również inne składniki pokarmowe jak:

  • siarka wpływająca na szybsze przetwarzanie azotu w roślinie,
  • magnez wpływający na przebieg fotosyntezy a przez to na przetwarzanie azotu,
  • wapń odżywczy wpływający na lepsze pobieranie azotu przez bardziej rozwinięty system korzeniowy.

Sprawdzony nawóz składnikowy w uprawie.

Jaki nawóz warto wybrać?

Decydując się na nawożenie azotem warto jest wybrać nawozy Timac Agro zawierające również dodatkowe składniki pokarmowe jak siarka, magnez i wapń. Najlepszym rozwiązaniem będzie wybór nawozów z gammy  SULFAMMO, które w swoim składzie poza azotem. Zawierają również szereg ważnych składników pokarmowych niezbędnych do sprawnego przetwarzania go w plon. Warto tu wspomnieć, że nawozy z gamy SULFAMMO są opracowane w opatentowanej technologii N-PROCESS, która zabezpiecza azot przed stratami oraz uwalnia go stopniowo zgodnie z zapotrzebowaniem roślin. Dodatkowo wpływa na lepsze wykorzystanie azotu glebowego.

29.11

Uprawa jagody kamczackiej – wszystkie informacje o nawożeniu i pielęgnacji

Uprawa jagody kamczackiej zyskuje coraz większą popularność w Polsce i na świecie. Postępujące prace hodowlane... Czytaj dalej

Uprawa jagody kamczackiej zyskuje coraz większą popularność w Polsce i na świecie. Postępujące prace hodowlane dały efekty w postaci nowoczesnych odmian, które charakteryzują się dużo większą plennością. Znaczącej poprawie uległy także parametry jakościowe i walory smakowe.

Owoce miękkie haskapu pojawiają się na rynku bardzo wcześnie. Krzewy jagody kamczackiej rozpoczynają kwitnienie na przełomie marca i kwietnia. Kwitnienie trwa około 3 tygodnie. Owocowanie rozpoczyna się już pod koniec maja.

Uprawa jagody kamczackiej

Poniżej przedstawiam podstawowe informacje o wymaganiach krzewów haskapu:

  •  Jagoda kamczacka jest rośliną światłolubną.
  • Preferuje stanowiska osłonięte od wiatru.
  • Jest gatunkiem bardzo mrozoodpornym (znosi temperatury do -45 OC).
  •  Kwiaty tolerują temp. do -8 OC, a młode pędy do -16 OC.
  • Wymaga minimum 1000 godzin zimowego spoczynku.
  • Haskap ma niskie wymagania glebowe.
  • Optymalne pH w przedziale 5,5-6,0 (lekko kwaśne).
  • Krzewy są odporne na suszę, natomiast susza źle wpływa na wielkość i jakość plonu.
  •  Preferuje stanowiska wilgotne, ale okresowe podtopienia wpływają niekorzystnie.
  • Jest gatunkiem obcopylnym – na plantacji warto posadzić 2-3 odmiany kwitnące w tym samym czasie.
  • Toleruje duże zanieczyszczenie powietrza.

Uprawa jagody kamczackiej. Nawożenie jagody kamczackiej.

Pielęgnacja i sadzenie jagody kamczackiej

Przyjęło się, że pielęgnacja jagody kamczackiej nie jest bardzo wymagająca. Glebę w rzędach przed posadzeniem warto wzbogacić w materię i nawozy organiczne (np. torf, obornik, kompost). Warto zastosować także odpowiedni przedplon – np. rośliny okopowe. 

Gleba przed sadzeniem powinna być odpowiednio uprawiona i użyźniona. Optymalnym terminem na sadzenie jagody kamczackiej jest jesień (wrzesień i październik), ale można to robić przez cały sezon wegetacyjny. Sadzonki należy posadzić 1-2 cm niżej, niż rosły w doniczce. Krzewy po posadzeniu należy ściółkować. Biorąc pod uwagę fakt, że jagoda kamczacka preferuje stanowiska wilgotne, należy rozłożyć linie kroplujące.

Wielu plantatorów nie tnie krzewów przez pierwsze lata po posadzeniu. Taka pielęgnacja jagody kamczackiej rozpoczyna się po 5-8 latach i polega na przerzedzaniu i doświetlaniu korony. Krzewy dwudziestoletnie lub starsze tnie się odmładzająco.

Chcąc uzyskać zadowalające plony wysokiej jakości krzewy należy prowadzić od samego początku po posadzeniu. Bardzo istotne jest uzyskanie długich, jednorocznych pędów. Cięcie jest jednym z głównych czynników kształtujących produktywność plantacji.

Sprawdź dlaczego warto robić badania gleby.

Nawożenie jagody kamczackiej

Podobnie jak w przypadku zabiegów pielęgnacyjnych, przyjęło się, że jagoda kamczacka nie ma dużych wymagań nawozowych. Potencjał plonotwórczy nowych odmian towarowych wynosi nawet kilkanaście ton z hektara. Aby osiągnąć wysokie plony, jednocześnie zachowując wysoką jakość owoców okazuje się, że należy nawozić jagodę kamczacką w odpowiedni sposób.

Krzewy jagody kamczackiej są w stanie wykształcić duży system korzeniowy. Pobierają składniki pokarmowe wydajnie, dzięki czemu ilość nawozów można ograniczyć np. względem borówki amerykańskiej.

Biorąc pod uwagę powyższe informacje można wywnioskować, że w uprawie jagody kamczackiej bardzo dobrze sprawdzi się fertygacja. Dzięki temu precyzyjnie podajemy składniki pokarmowe wraz z wodą, w obrębie systemu korzeniowego. Zawarta w nawozach z gamy KSC biostymulacja Phyt-Actyl dodatkowo usprawnia pobieranie nawozów i funkcjonowanie roślin.

Biostymulacja roślin

W polskich warunkach krzewy zaczynają kwitnąć już pod koniec marca. W tym czasie, szczególnie w nocy, temperatury mogą osiągnąć znacznie poniżej -8 OC (temperatura jaką tolerują kwiaty). Na początku maja wiele gatunków sadowniczych dopiero kwitnie. W tym czasie na krzewach haskapu następuje wzrost zawiązków, które są jeszcze mniej odporne na niską temperaturę.

Dlatego tak istotna w uprawie i nawożeniu jagody kamczackiej jest biostymulacja. Poniżej przedstawię kilka rozwiązań poprawiających odporność jagody kamczackiej na warunki stresowe oraz poprawiających jakość plonu.

Skuteczne nawożenie jagody kamczackiej.

Uprawa jagody kamczackiej na najwyższym poziomie

Nawożenie jagody kamczackiej na początku wegetacji

Na początku wegetacji warto zastosować Fertiactyl Starter firmy Timac Agro w dawce 5 l/ha. Nawóz ten ma silne działanie antystresowe oraz ukorzeniające, a także dzięki zawartości kwasów huminowych i fulwowych wpływa na żyzność gleby. Dzięki wzmocnieniu systemu korzeniowego oraz poprawie warunków glebowych wpływamy na skuteczniejsze pobieranie składników pokarmowych.

Biostymulacja podczas kwitnienia 

Na początku kwitnienia należy zaaplikować Fertileader Gold w dawce 5 l/ha. Preparat ten wpływa pozytywnie na produkcję pyłku, proces zapylania i zapłodnienia oraz na podziały komórkowe. Należy pamiętać, że już w momencie kwitnienia i zapylenia, a następnie zawiązywania owoców kształtuje się jakość przyszłego plonu. Te procesy generatywne wpływają na produkcję poszczególnych hormonów roślinnych i balans tychże fitohormonów w roślinie, co ma wpływ na odpowiedni wzrost i jakość owoców.

Kwitnienie to idealny moment na zastosowanie nawozu Maxifruit. Zawiera on biostymulujący kompleks NMX®, czyli ekstrakty z roślin żyjących w ekstremalnych warunkach stresowych: morskich, pustynnych i tropikalnych oraz prekursory fitohormonów i przekaźniki do ich ekspresji. Mówiąc wprost i w skrócie, pobudzamy naturalny potencjał owocowania, w naturalny sposób wspomagamy i regulujemy wytwarzanie fitohormonów w roślinie. Zalecamy 2 dawki 2 l/ha w odstępie 10 dni.

Nawożenie uprawy jagody kamczackiej w trakcie wzrostu i dojrzewania

Następnie, w trakcie wzrostu zawiązków, a następnie dojrzewania owoców należy wspomagać krzewy nawozem Fertileader Vital w dawce 5 l/ha. Należy też budować jakość dojrzewających owoców poprzez wapniowy Fertileader Elite w dawce 5 l/ha. Jakość owoców jest bardzo istotna biorąc pod uwagę zbiór mechaniczny.

Nawożenie jagody kamczackiej po zbiorach

Krzewy jagody kamczackiej kończą owocowanie bardzo wcześnie. Bardzo istotne jest, aby po zbiorach nadal nawozić i stymulować fotosyntezę. Im więcej składników pokarmowych zgromadzi cała uprawa jagody kamczackiej po zbiorach, tym skuteczniej i wydajniej rozpocznie wegetację w kolejnym sezonie. Warto wykorzystać wspomniany Fertileader Vital.

Jesienne nawożenie jagody kamczackiej

Jesienią należy dostarczyć krzewom boru i cynku w naszym nawozie Fertileader Leos w dawce 3 l/ha. Jagoda kamczacka bez problemu zdąży przyswoić te składniki przez liście i przetransportować do pędów, gdzie zostaną zmagazynowane przez okres zimy. Warunkiem jest termin wykonania zabiegu. Oprysk należy wykonać na zielone, funkcjonujące liście.

Wszystkie nawozy z gamy Fertileader zawierają opatentowany kompleks Seactiv® pozyskany z alg morskich. Dzięki takiemu połączeniu składniki pokarmowe zawarte w nawozie będą dużo szybciej przyswojone przez roślinę. Dodatkowo składniki pokarmowe zostaną dużo szybciej przetransportowane w tkankach przewodzących. Kompleks Seactiv wykazuje również silne działanie antystresowe.

Może zainteresuje cię także nawożenie malin jesiennych, jesienne nawożenie porzeczki czarnej oraz jesienne nawożenie borówki amerykańskiej.

15.11

Zakwaszanie gleby – ciągły proces zachodzący w glebie

Zakwaszanie gleb jest procesem ciągłym, który zachodzi w glebie. Prowadzi on do obniżenia pH gleby,... Czytaj dalej

Zakwaszanie gleb jest procesem ciągłym, który zachodzi w glebie. Prowadzi on do obniżenia pH gleby, co w konsekwencji prowadzi do spadku jej żyzności. Prowadzi do pogorszenia ilości i jakości plonu. Jakie są przyczyny zakwaszania gleb oraz jak przeciwdziałać tym skutkom w celu zabezpieczenia swoich plonów?

Zakwaszanie gleb – przyczyny naturalne

Gleby Polski w 90% powstały z kwaśnych skał naniesionych przez lodowce, na których występuje intensywne wypłukiwanie składników zasadowych. Szczególnie proces zakwaszania gleb występuje na terenach o znacznych ilościach opadów, które sprzyjają temu zjawisku. Ponadto rozkładająca się w glebie materia organiczna pochodząca z nawozów naturalnych (obornika, gnojowicy), resztek pozbiorowych (pozostawiona słoma) czy nawozów zielonych (poplonów) są źródłem dwutlenku węgla, który sprzyja zakwaszaniu gleb. Oddychające korzenie roślin i mikroorganizmy bytujące w glebie są również źródłem CO2 w glebie, który wpływa na zakwaszanie gleb. Dodatkowo wszelkiego rodzaju przemiany związków organicznych i związków azotu również sprzyjają intensywnemu zakwaszaniu gleb. Warto pamiętać, że opady atmosferyczne również wpływają pośrednio na zakwaszanie gleb poprzez wypłukiwanie składników zasadowych w głąb profilu glebowego.

Człowiek przyczyną zakwaszania gleb

Poza przyczynami naturalnymi jakie zachodzą w glebie przyczyniającymi się do zakwaszania gleb. Człowiek w swojej działalności również w znaczący sposób przyczynia się do postępującego zakwaszania gleb. Do najważniejszych źródeł zakwaszania gleb spowodowanych działalnością człowieka należą:

  • Stosowanie nawozów mineralnych zwłaszcza azotowych i potasowych,
  • Produkowanie znacznych ilości gazów wysyłanych do atmosfery głównie dwutlenku węgla i siarki oraz tlenków azotu, które wracają wraz z opadami w postaci kwaśnych deszczy,
  • Ograniczenie stosowania nawozów zasadowych głównie wapniowych i magnezowych, które niwelują proces zakwaszania gleb.
  • Intensywna uprawa gleby, która sprzyja procesom mineralizacji i uprawa wysokowydajnych odmian, które potrzebują stosowania większych dawek nawozów.

Zakwaszenie gleby, zakwaszanie gleb i gleby - co zrobić?

Skutki zakwaszania gleb

Głównym skutkiem zakwaszania gleb jest spadek ich żyzności i urodzajności. Wpływa to bezpośrednio na uzyskiwane plony, a to przekłada się na opłacalność uprawy i ekonomikę gospodarstwa.

Dlatego warto jest poznać jakie są bezpośrednie skutki zakwaszania gleb:

  1.  Zwiększenie ruchliwości w glebie metali ciężkich w tym glinu, manganu i żelaza, które mogą zdyskwalifikować nasze plony jako produkt konsumpcyjny (owoce i warzywa).
  2. Ograniczenie działalności mikroorganizmów glebowych, które odpowiadają za rozkład materii organicznej oraz wiązanie azotu atmosferycznego.
  3. Ograniczenie rozwoju systemu korzeniowego co wpływa na słabsze pobieranie składników pokarmowych z głębszych warstw gleby.
  4.  Degradacja próchnicy, a to wiąże się ze spadkiem buforowości gleb.
  5.  Pogorszenie pobierania i przyswajalności składników pokarmowych m.in.:
  • Azot jest narażony na straty spowodowane wypłukiwaniem go w głębsze warstwy gleby poza zasięg systemu korzeniowego, który jest płytki.
  • Fosfor przechodzi w niedostępne dla roślin związki głównie z glinem i żelazem.
  • Potas w warunkach gleb kwaśnych jest pobierany w nadmiernych ilościach co może być niekorzystne w roślinach przeznaczonych na paszę.
  • Magnez w warunkach gleb silnie zakwaszonych jest niedostępny dla roślin.
  • Molibden uregulowanie odczynu gleby podnosi dostępność tego składnika z gleby.

Przeciwdziałanie  skutkom zakwaszania gleb

Jednym z najważniejszych przeciwdziałań skutkom zakwaszania gleb jest regularne przeprowadzanie analiz gleby przeprowadzane w Stacjach Chemiczno-Rolniczych lub doświadczonych doradców firmy Timac Agro w celu sprawdzenia odczynu gleby. W razie spadku pH gleby wywołanym zakwaszeniem gleb należy niezwłocznie przeprowadzić zabieg wapnowania gleb zgodnie z zapotrzebowaniem wynikającym z analizy gleby. Do zabiegu wapnowania należy przystąpić po zbiorze rośliny przed uprawkami pożniwnymi. Należy wysiać nawóz wapniowy lub wapniowo-magnezowy i dobrze wymieszać go z glebą. 

Natomiast jeśli nie zdążyliśmy zrobić badanianie gleby przed zasiewem rośliny i nie możemy wymieszać nawozu z glebą – możemy zastosować interwencyjnie nawóz PHYSIOMAX 975, który z jednej strony stworzy nam odpowiednie mikro pH w obrębie systemu korzeniowego. Ponadto dodatek PHYSIO+, czyli aminopuryny wpłynie na lepszy rozwój systemu korzeniowego, którego rozwój jest ograniczony niskim pH gleby. Dodatkowo lepiej rozwinięty system korzeniowy wpłynie na lepsze pobieranie składników pokarmowych. Warto jednak pamiętać, że takie rozwiązanie jest interwencyjne i należy po zbiorze rośliny uregulować odczyn gleby.

 

12.11

Choroby jabłoni występujące w polskich warunkach

Jabłoń ( Jabłoń domowa – Malus domestica Borkh.) jest gatunkiem uprawianym towarowo w Polsce na... Czytaj dalej

Jabłoń ( Jabłoń domowa – Malus domestica Borkh.) jest gatunkiem uprawianym towarowo w Polsce na największą skalę. Polska zajmuje trzecie miejsce w Europie pod względem powierzchni uprawy wszystkich gatunków drzew owocowych. Jeśli chodzi o produkcję jabłek jesteśmy największym producentem w Europie. Na świecie zajmujemy czwarte miejsce. W związku z tak dużą produkcją jabłek nowoczesne sady często prowadzone są w monokulturach. Na wielkich powierzchniach dominującym gatunkiem jest jabłoń. Stwarza to idealne warunki do rozwoju i rozmnażania patogenów porażających drzewa.

Choroby jabłoni a plony

Choroby jabłoni często nękają polskich sadowników. Ochrona sadu przed patogenami powodującymi groźne choroby liści, kory i pnia jabłoni to jeden z najważniejszych czynników wpływających na jakość i ilość plonu. Bez skutecznych zabiegów prewencyjnych i ochronnych kondycja drzew znacznie spada. Walka z chorobami grzybowymi powinna być prowadzona systematycznie przez cały sezon. Jakie są najgroźniejsze choroby jabłoni?

Warto przyjrzeć się też jesiennemu nawożeniu jabłoni (zobacz więcej: https://pl.timacagro.com/jesienne-nawozenie-jabloni/).

 Najpopularniejsze choroby jabłoni występujące w polskich sadach

Choroby jabłoni, które występują w Polsce są spowodowane przez:

  • wirusy,
  • bakterie, 
  • grzyby.

Część z nich generuje ogromne straty sadowników. Oto najpopularniejsze z nich.

Wirusowe choroby jabłoni

Bliznowatość skórki jabłek

Inaczej plamistość jabłek lub ordzawienie skórki jabłek – jest to choroba powodowana przez wiroid bliznowatości skórki jabłek (ASSVd). Objawy tej choroby jabłoni widoczne są jedynie na niektórych odmianach. Pierwsze objawy widoczne są na zawiązkach około 5 tygodni po kwitnieniu – korkowe plamy pojawiające się przy zagłębieniu kielichowym. Plamy mogą pokryć nawet 50% owocu. Choroba może porazić jedynie niektóre odmiany. Odmiany ‘Red Delicious’, ‘Elstar’, ‘Gala’. Natomiast ‘Golden Delicious’ i ‘Jonagold’ są tolerancyjne na tego patogena. Wiroidy zimują w tkankach jabłoni. Ta choroba jabłoni roznosi się w szkółkach, w trakcie wegetatywnego rozmnażania (okulizacja, szczepienie).

Chlorotyczna plamistość liści jabłoni

Choroba wywoływana przez wirusa ACLSV. Wirus wyrządza duże szkody w szkółkach i matecznikach. Patogen może powodować przedwczesne dojrzewanie owoców oraz zmniejszenie plonu nawet o 80%. Wirus może także ograniczać przyrost średnicy pnia jabłoni o 80-90%. 

W przypadku odmian uprawianych w sadach wirus ten występuje w formie utajonej. W przypadku odmian bardziej wrażliwych, kiedy występuje razem z wirusem żłobkowatości pnia jabłoni (ASGV), może powodować choroby liści jabłoni jak pierścieniową plamistość na liściach oraz ich zwijanie i deformację. liści. Dodatkowo wirus żłobkowatości powoduje zahamowanie wzrostu drzew oraz nekrozę kory.

Mozaika jabłoni

Jest to choroba wywoływana przez wirus mozaiki jabłoni (ApMV). W Polsce występuje rzadko. Zainfekowane drzewa wykazują zdecydowanie słabszy wzrost. Ograniczenie plonu porażonych drzew zależy od odmiany i może dochodzić do -40% dla ‘Jonagolda’. Chore drzewa są podatne na przemarzanie oraz infekcje kory i drewna. Na liściach występują bladożółte otaśmienia nerwów. Mogą występować nekrozy blaszek liściowych. Wirus zimuje w tkankach jabłoni. Największe zagrożenie stanowi w szkółkach, gdzie rozprzestrzenia się podczas rozmnażania wegetatywnego.

Bakteryjne choroby jabłoni

Proliferacja jabłoni

Powodowana przez fitoplazmę Candidatus. Może powodować spadek plonu nawet o 70%. Korony młodych drzew są zdeformowane, wynika to z miotlastości korony. Jedną z bardziej podatnych odmian jest ‘Golden Delicious’. Na młodych drzewkach obserwuje się zahamowanie wzrostu systemu korzeniowego o 20-40%. Fitoplazma roznoszona jest w trakcie wegetatywnego rozmnażania. Naturalnym wektorem przenoszącym tę chorobę jabłoni są miodówki.

Rak bakteryjny drzew owocowych

Choroba bakteryjna (Pseudomonas syringae pv. Syringae) powszechnie występująca we wszystkich rejonach uprawy drzew owocowych, jednak poraża głównie gatunki pestkowe. Jest to choroba kory jabłoni, poraża wszystkie nadziemne organy. Dla jabłoni i grusz nie wyrządza dużych szkód.

Grzybowe choroby jabłoni

Brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych

Jest to zgnilizna owoców powodowana jest przez grzyb z typu workowców – Monilinia fructigena. Objawy gnicia owoców pojawiają się w lipcu, przed zbiorami. Choroba jabłoni rozwija się dalej po zbiorach – w przechowalniach. Owoce w miejscu porażenia są brunatne. Gnicie jest efektem infekcji miąższu w miejscach uszkodzeń mechanicznych lub żerowania szkodników. Na powierzchni porażonych owoców tworzą się brodawkowate, kremowe sporodochia ułożone w koncentryczne kręgi. Patogen poraża również pędy i zimuje na „mumiach” – porażonych owocach, pozostawionych pod drzewami.

Grzybowa choroba jabłoni - brunatna zgnilizna.

Gorzka zgnilizna jabłek oraz zgorzel kory jabłoni

Choroby powodowane przez grzyby z rodzaju Neofabraea. Patogen poraża głównie młode drzewka w pierwszym roku po posadzeniu. Może powodować liczne wypady drzewek. Wiosną na drzewkach pojawiają się brunatne rany zgorzelowe kory. Objawy występują w okolicach uszkodzeń mechanicznych lub po cięciu. Zgorzele (zamierająca, zapadająca się kora) obejmują cały obwód pędu lub pnia. W miejscach porażenia pojawia się śluzowata wydzielina zawierająca zarodniki grzyba. Na owocach w chłodniach i przechowalniach pojawiają się drobne plamy gnilne wokół przetchlinek. W sadzie zarodniki roznoszone są przez deszcz.

Mączniak jabłoni

Ta choroba jabłoni występuje we wszystkich rejonach uprawy. Sprawcą jest grzyb Podosphaera leucotricha. Choroba bardzo groźna, niezwalczana znacznie ogranicza plony. Chore drzewa słabo rosną, są narażone na przemarznięcia. Głównym objawem choroby jest biały, mączysty nalot z grzybni. Może występować na liściach, pędach, kwiatach, a nawet owocach. Z czasem nalot gęstnieje. Patogen może powodować zwijanie liści, szczególnie tych silnie porażonych. Porażone kwiaty nie rozwijają się i zamierają. Grzyb zimuje w pąkach na porażonych pędach. Masowe infekcje mają miejsce w okresie kwitnienia.

Choroba jabłoni, choroby liści jabłoni. Jak wyglądają choroby jabłoni?

Parch jabłoni

Bardzo groźna choroba jabłoni porażająca jabłonie na całym świecie. Powodowana jest przez gatunek grzyba Venturia inaequalis. Odmiany wrażliwe przy braku skutecznej ochrony mogą być całkowicie pozbawione plonu. W sezonie wegetacyjnym skuteczna ochrona wymaga nawet kilkunastu zabiegów. Patogen poraża owoce, liście, działki kielicha oraz niezdrewniałe pędy. Na liściach pojawiają się plamy koloru oliwkowo-zielonego. Z czasem plamy powiększają się i ciemnieją. Liście są zdeformowane, mogą żółknąć i zamierać w połowie lata. Zawiązki owoców objawiają duże, ciemniejące plamy. W miejscu porażenia owoców pojawiają się skorkowacenia. Hamuje to przyrost objętościowy owocu oraz powoduje pękanie. Objawy mogą pojawiać się także w trakcie przechowywania w postaci czarnych, kolistych plam (tzw. parch przechowalniczy). Grzyb zimuje na opadłych liściach. Grzyb jest bardzo ekspansywny, infekcja może nastąpić już po kilku godzinach zwilżenia liści.

Choroby jabłoni, choroba jabłoni w sadzie.

Rak drzew owocowych

Choroba jabłoni powodowana przez grzyba Neonectria galligena. W uprawie jabłoni, choroba znana na całym świecie. Jest to choroba kory jabłoni, która ulega zniszczeniu i powstaje głęboka nekroza. Może dojść nawet do przerośnięcia grzybni aż do wałka kalusowego. Zamierać mogą duże fragmenty koron lub nawet całe drzewa. Drzewa są szczególnie podatne na infekcje kory jesienią i wiosną. Infekcje zachodzą wyłącznie w miejscach uszkodzeń kory.

Choroby pnia jabłoni. Choroby pnia jabłoni. Czym się objawiają choroby jabłoni?

Sina pleśń jabłek

Jedna z najczęściej występujących chorób przechowalniczych wywoływana przez grzyb z rodzaju Eupenicillium. Najbardziej szkodliwa jest dla późnych odmian jabłoni. Rozwija się w warunkach zbyt wysokiej wilgotności w komorach przechowalniczych. Wokół uszkodzonej skórki występują jasnobrunatne plamy gnilne, które szybko rozrastają się. Miąższ jest miękki i wodnisty. Na powierzchni plam pojawiają się zielonkawo-niebieskie skupiska grzyba. Grzyb rozprzestrzenia się w komorach przez zarodniki unoszące się w powietrzu. Zaleca się czyszczenie i dezynfekcję komór. Patogen rozwija się wolniej w komorach z KO.

Zgnilizna pierścieniowa podstawy pnia jabłoni

Tę chorobę jabłoni powoduje grzyb polifagiczny (atakuje ponad 200 gatunków) Phytophthora cactorum. Grzyb ten powoduje także m. in. czarną zgniliznę korzeni truskawki oraz zgniliznę pędów truskawki. Strzępki grzybni powodują zgniliznę porażonych organów (a dokładnie tkanek miękiszowych). Miejsce porażenia przebarwia się na żółto-szary a później brunatno-czarny. Na jabłoniach patogen może rozwijać się 2-3 lata. Jest to kolejna choroba pnia i kory jabłoni. Kora przybiera brunatne lub szaro-fioletowe zabarwienie. Powoduje opóźnienie w wiosennym rozwoju pąków, drobnienie liści oraz skrócenie okresu wegetacji. Docelowo może powodować zamieranie drzew. Patogen występuje głównie na korzeniach i pniu podkładki. Na zgniliznę mało podatna jest podkładka M9. Natomiast podkładki MM106, MM104 i M7 są podatne.

Zachęcamy do przeczytania naszych artykułów dotyczących nawożenia azotem (https://pl.timacagro.com/nawozenie-azotem-dlaczego-jest-tak-wazne/), nawożenia fosforem (https://pl.timacagro.com/nawozy-fosforowe/) oraz badania gleby.

Zobacz jak skutecznie zregenerować sad po przymrozkach według specjalistów Timac Agro

 

03.11

Kwasica u bydła – wszystkie informacje

Jak częstym problem jest kwasica żwacza może świadczyć fakt, że u około 20% krów świeżo... Czytaj dalej

Jak częstym problem jest kwasica żwacza może świadczyć fakt, że u około 20% krów świeżo wycielonych może ona występować. Dodatkowo ponad 50% bydła opasowego może doświadczyć kwasicy. Mimo tak dużej skali występowania hodowcy akceptują tę chorobę jako konsekwencję intensywnego żywienia bydła.

Zobacz także artykuł o najpopularniejszych pasożytach bydła.

Kwasica u bydła i fizjologia jej powstania

Jak powstaje kwasica u krów? Podczas trawienia dużej ilości szybkiej energii np. skrobi w żwaczu, namnażają się bakterie odpowiedzialne za wykorzystanie tej energii. Niestety poprzez swoje bytowanie obniżają one pH w żwaczu, przez co inne drobnoustroje odpowiedzialne za trawienie włókna obumierają. Dochodzi do zaburzenia trawienia i wielu innych problemów z tym związanych.

Być może interesuje Cię temat bydła, dlatego warto przeczytać o krowie białogrzbietej, krowie polskiej czarno-białej, krowie polskiej czerwono-białej oraz krowie polskiej czerwonej.

Kwasica u krów – objawy

Hodowca, który zna swoje zwierzęta, jest w stanie szybko wychwycić objawy kwasicy w stadzie. Często są nimi:

  • brak apetytu,
  • słaba praca żwacza,
  • słabe przeżuwanie,
  • luźny kał,
  • niestrawione części paszy,
  • zatrzymanie łożyska,
  • atonia macicy,
  • schorzenia racic.

Dodatkowo, kwasicę możemy wykryć przeprowadzając badania mleka. Należy wtedy zwrócić szczególną uwagę na poziom tłuszczu w mleku, oraz stosunek tłuszczu do białka.

Prawidłowo, powinno być więcej tłuszczu niż białka.  A idealny stosunek tłuszczu do białka powinien wynosić 1,2. Poniżej możemy już mówić o subklinicznej kwasicy.

 

Kwasica u bydła i u krów

 

Kwasica żwacza – przyczyny powstawania

Wyróżniamy dwie główne przyczyny powstawania:

  • błędy żywieniowe,
  • przyczyny środowiskowe.

 

Kwasica u bydła - jak wygląda leczenie kwasicy u krów?

 

Błędy żywieniowe:

  • Struktura dawki – źle wymieszany oraz zbyt słabo lub zbyt mocno rozdrobniony TMR, zła kolejność zadawania pasz przy tradycyjnym żywieniu (zbyt wiele paszy bogatej w energię na raz).
  • Ilość i jakość paszy treściwej (zbyt dużo na raz i słabej jakości).
  • Technika karmienia paszą treściwą (zbyt mało dawek dziennie, zbyt duża ilość).
  • Brak buforowania żwacza (mechanicznego i działającego na żwacz).
  • Złe przygotowanie krowy do laktacji w okresie zasuszenia.
  • Niepoprawna adaptacja opasów do dawki bogatej w skrobię (zbyt szybko).

Przyczyny środowiskowe:

  •  Stres cieplny.

Kwasica u bydła – skutki

Skutki kwasicy wpływają mocno na opłacalność produkcji a są nimi:

  • spadek pobrania SM dawki, 
  • utrata apetytu,
  • zmiany w dziennym pobraniu pasz,
  • upośledzona strawność składników pokarmowych,
  • fluktuacyjna produkcja mleka,
  • spadek produkcji mleka,
  • zahamowanie przyrostów u opasów,
  • obniżona odporność,
  • schorzenia racic,
  • wysoka somatyka,
  • mastitis, 
  • zatrzymania łożyska,
  • uszkodzenia ściany żwacza,
  • ropnie wątroby.

Leczenie kwasicy u krów i jej zapobieganie

Aby zapobiegać kwasicy u bydła należy zapamiętać następujące punkty:

  • Poprawa struktury dawki – odpowiednie wymieszanie tmr
  • Poprawa jakości pasz i dawki (długość cięcia i energetyczność)
  • Poprawa techniki skarmiania
  • Dostęp do stołu paszowego
  • Zadawanie paszy
  • Odpowiedni dostęp do wody
  • Buforowanie środowiska żwacza

Kwasica u bydła, kwasica u krówl, kwasica żwacza - jak leczyć?

 

Leczenie kwasicy u krów oznacza buforowanie środowiska żwacza, jest ono najlepszą metodą walki. Odpowiednie surowce podnoszą pH w żwaczu przyczyniając się do obniżenia ryzyka kwasicy. Najpopularniejszymi surowcami są:

Kreda pastewna – powoli się uwalnia i powoli podnosi pH, jest najczęściej stosowana.

Kwaśny węglan sodu (wodorowęglan sodu, sodka) – bardzo szybko podnosi pH jednak szybko się neutralizuje w kwaśnym środowisku np. w TMR neutralizuje się do 3 godzin od wymieszania.

Tlenek magnezu – powoli się uwalnia i podnosi pH dodatkowo wprowadza cenny magnez, który np. ma właściwości uspakajające.

Algi morskie – szybko podnoszące pH i długo się uwalniające, optymalnie działające na środowisko żwacza.

Najlepiej wybrać jest bufor, który działa sekwencyjnie w środowisku żwacza nawet przez całą dobę. Takim produktem jest np. Litha PH +, który zawiera w składzie kwaśny węglan sodu, tlenek magnez oraz jako podstawę i nośnik algi morskie. Uwalniając sekwencyjnie składniki buforujące, mamy zapewnione buforowanie żwacza przez całą dobę. Dzięki temu w pełni zabezpieczamy się przed kwasicą.

Jak zadbać o swoje stado? Odpowiadają specjaliści Timac Agro

 

Kwasica u bydła – podsumowanie

Mimo dużej wiedzy hodowców, kwasica u bydła nadal jest dużym problemem w wielu stadach. Dzięki nowoczesnym rozwiązaniom jesteśmy w stanie skutecznie walczyć z tą chorobą. Walkę z kwasicą należy traktować jako inwestycję, a nie koszt. I jak stare przysłowie mówi: „Lepiej zapobiegać, niż leczyć” ponieważ w tym przypadku to najtańsze rozwiązanie.

25.10

Czym charakteryzują się nawozy fosforowe?

Jakie znaczenie mają nawozy fosforowe? Przystępując do siewu upraw ozimych lub jarych warto jest mieć... Czytaj dalej

Jakie znaczenie mają nawozy fosforowe? Przystępując do siewu upraw ozimych lub jarych warto jest mieć zaplanowany program nawożenia uwzględniający przewidywany plon, wymagania pokarmowe uprawianych roślin oraz zasobności gleby. Jest to szczególnie ważne w przypadku stosowania nawozów fosforowych, które w całości powinniśmy zastosować przedsiewnie.

Dlaczego należy stosować nawóz fosforowy?

Fosfor jako jeden z głównych makroelementów jest kluczowym pierwiastkiem w uzyskaniu wysokich plonów. Jego zawartość w glebach Polski w porównaniu do innych pierwiastków jest niska. W glebie zawarte są zarówno mineralne, jak i organiczne związki fosforu. Natomiast źródłem fosforu mogą być:

  • nawozy fosforowe,
  • nawozy organiczne,
  • resztki pożniwne.

Fosfor jest jednym z najdroższych składników pokarmowych, które dostarczamy roślinom. W nawozach fosforowych występuje on w różnych formach, ale jego przyswajalność dla roślin kształtuje się w wąskim zakresie pH. Stosując nawozy fosforowe w niskim jak i wysokim pH  musimy mieć świadomość, że skuteczność nawożenia fosforem będzie na niskim poziomie sięgającym zaledwie 25% zastosowanego fosforu. Jest to związane z uwstecznianiem fosforu z jonami glinu, żelaza i wapnia.

Do ważnych pierwiastków, które należy stosować podczas efektywnego nawożenia zbóż również jest azotbor.

Zobacz także jakie znaczenie ma fosfor: https://pl.timacagro.com/fosfor-dla-roslin/ oraz film przygotowany przez specjalistów z Timac Agro:

Nawozy fosforowe – rodzaje

Aktualnie mamy bogatą ofertę nawozów fosforowych. Jednak nawozy fosforowe w głównej mierze dzielimy uwzględniając ich rozpuszczalność związków fosforu w wodzie:

  • nawozy fosforowe wolnodziałające np. superfosfaty (pojedynczy, potrójny, wzbogacony),
  • nawozy fosforowe szybkodziałające np. fosforan amonu, fosforan mocznika, fosforan monopotasu,
  • nawozy fosforowe zawierające fosfor chroniony (TOP PHOS).

Tradycyjny podział nawozów fosforowych, który uwzględniał rozpuszczalność związków fosforu z nawozów fosforowych,  a nie samego nawozu, był następujący:

  • nawozy fosforowe zawierające związki fosforu rozpuszczalne w wodzie (superfosfaty),
  • nawozy fosforowe zawierające związki fosforu rozpuszczalne w 2 % kwasie cytrynowym (tomasyna,

supertomasyna, precypitat),

  • nawozy fosforowe zawierające związki fosforu rozpuszczalne w mocnych kwasach mineralnych np. HNO3 (mączka kostna bębnowa lub odklejona, mączka fosforytowa).

Jednak ten podział nie uwzględniał najnowszych nowinek technologicznych, jakim jest fosfor w formie chronionej. Fosfor w formie chronionej TOP PHOS znajdujący się w nawozach z fosforem oraz wieloma innymi składnikami pokarmowymi dostosowanymi do potrzeb roślin. Formuła nawozu TOP PHOS jest innowacyjnym podejściem do odżywienia roślin fosforem, który jest dla nich dostępny zarówno w niskim pH gleby, jak i wysokim. Formuła TOP PHOS gwarantuje dostępność fosforu z nawozów fosforowych niezależnie od odczynu gleby, w jakiej uprawiamy nasze rośliny. Dzięki temu rośliny są prawidłowo odżywione tym składnikiem w każdych warunkach.

Nawożenie fosforem - jaki nawóz z fosforem wybrać?

Objawy niedoboru fosforu na roślinach

Pierwsze objawy niedoboru fosforu pojawiają się na liściach starszych, a dopiero w przypadku dłużej trwającego deficytu składnika również na liściach młodszych. Występujące objawy braku fosforu na roślinach mogą być spowodowane nie tylko faktycznym brakiem fosforu w glebie spowodowanym niedostatecznym nawożeniem fosforem. Czynnikami warunkującymi dostępność i pobieranie fosforu z nawozów i gleby są odczyn gleby, jej wilgotność i temperatura.

Charakterystycznymi objawami deficytu fosforu jest:

  • fioletowo-purpurowa chloroza liści (na skutek nagromadzenia się antocyjanów w tkankach),
  • niewielkie skarłowacenie roślin,
  • przedwcześnie opadanie starszych liści,
  • pogorszenie kiełkowania,
  • pogorszenie rozwoju systemu korzeniowego w tym korzeni włośnikowych,
  • słaby rozwój młodych pędów, które są cienkie i słabo rozgałęzione,
  • zredukowanie powierzchni liści,
  • znaczne pogorszenie i opóźnienie kwitnienia,
  • osłabienie zdolności do wiązania owoców i nasion,
  • zwiększenie wrażliwość na różnego rodzaju czynniki  biotyczne i abiotyczne.

Nawozy fosforowe - rodzaje, co jest ważne?

Jak prawidłowo stosować nawozy z fosforem

Określenie dawki fosforu z nawozów fosforowych zawsze powinno być poprzedzone badaniami na zawartość składników pokarmowych. Na glebach lekkich, o niskiej zawartości materii organicznej i słabym życiu mikrobiologicznym powinniśmy wybrać stosowanie nawozów zawierających fosfor rozpuszczalny w wodzie. Natomiast  nawozy fosforowe zawierające formy fosforu rozpuszczalne w mocnych kwasach w praktyce nie dostarczą tego składnika na tego typu gleb. Z kolei na glebach średnich i ciężkich możliwe jest zastosowanie nawozów z fosforem zarówno zawierających fosfor rozpuszczalny w wodzie, jak i rozpuszczalny w kwasach. Natomiast w przypadku gleb o nieuregulowanym odczynie gleby najlepszym fosforem z nawozów fosforowych dostępnych na rynku jest fosfor chroniony w formule TOP PHOS. Fosfor dzięki technologii TOP PHOS jest zabezpieczony przed uwstecznianiem spowodowanym wchodzenie w reakcję z jonami glinu, żelaza i wapnia. Dzięki temu cały zastosowany fosfor w nawozach fosforowych EUROFERTIL TOP PHOS pozwala zabezpieczyć rośliny w ten pierwiastek przez cały okres wegetacji. Ponadto pozwala to na zabezpieczenie przyszłego plonu oraz oszczędność w postaci ograniczenia strat spowodowanych uwstecznianiem się fosforu w porównaniu do tradycyjnych nawozów fosforowych.

18.10

Jak wygląda nawożenie porzeczki czarnej?

Porzeczka czarna bardzo dobrze plonuje na glebach żyznych, o wysokiej kulturze, bogatych w próchnicę. Poradzi... Czytaj dalej

Porzeczka czarna bardzo dobrze plonuje na glebach żyznych, o wysokiej kulturze, bogatych w próchnicę. Poradzi sobie również na glebach uboższych. Najważniejsze, aby podłoże było przepuszczalne. Aby osiągnąć wysoką opłacalność w uprawie towarowej, należy zapewnić krzewom najkorzystniejsze warunki do intensywnego plonowania. Nawożenie spełnia tu bardzo ważną rolę. Jak wygląda nawożenie porzeczki czarnej?

Przed założeniem plantacji

Zastanawiając się jak wygląda nawożenie porzeczki czarnej trzeba pamiętać, że rozpoczyna się przed posadzeniem roślin. Co najmniej rok wcześniej glebę pod uprawę porzeczki czarnej należy nawieźć obornikiem pod przyoranie w dawce maksymalnie 35-40 t/ha. Dodatkowo warto zastosować przedplon również pod przyoranie. Do tego celu bardzo dobrze nadają się m. in.: gorczyca, rzepak, łubin, zboża. Dzięki tym działaniom wpłyniemy na:

  • zwiększenie zawartości materii organicznej,
  • zwiększenie ilości składników pokarmowych w glebie,
  • powstawanie próchnicy glebowej,
  • poprawienie struktury gleby,
  • poprawienie stosunków powietrzno-wodnych,
  • ograniczenie zachwaszczenia.

Należy także wykonać analizy gleby. Na ich podstawie należy uzupełnić brakujące składniki pokarmowe.

Jeśli interesuje cię temat nawożenia owoców, przeczytaj także o jesiennym nawożeniu malin, jabłoni lub jaki nawóz do borówki amerykańskiej wybrać?

Wiosenne nawożenie porzeczek

Jeśli nie dostarczyliśmy do gleby wapnia jesienią, należy to zrobić wczesną wiosną, przed ruszeniem wegetacji. Wapń jest bardzo ważnym pierwiastkiem budulcowym. Usztywnia ściany komórek roślinnych. Dodatkowo, istotnie wpływa na jakość owoców. Wapń pobierany przez korzenie jest dostarczany do wszystkich tkanek budujących krzewy porzeczki czarnej. Dodatkowo, wapń bierze udział w procesie regulowania odczynu gleby. Jony wapnia Ca2+ konkurują z jonami wodoru H+ o miejsce w kompleksie sorpcyjnym.

Warto zastosować Physiomax 975 w dawce 300-600 kg/ha. Poza wysoką zawartością dostępnego dla roślin wapnia odżywczego w formie Mezocalcu posiada kompleks Physio+. Wpływa na wzrost i wzmocnienie systemu korzeniowego oraz na sprawniejsze pobieranie wapnia i innych pierwiastków.

Jeśli porzeczki rosną na ubogim stanowisku warto zastosować nawóz Physactiv+1. Poza wapniem odżywczym zawiera magnez oraz siarkę. Kompleks Physactiv, który wpływa na rozwój bakterii glebowych oraz powstawanie próchnicy.

Na początku wegetacji należy wybrać nawóz do porzeczki na podstawie analiz gleby oraz wymagań pokarmowych. W pełni owocująca plantacja porzeczki czarnej pobiera co roku średnio 130 kg azotu, 25 kg fosforu, 130 kg potasu, 20 kg magnezu i 150 kg wapnia na hektar.

Warto wybrać Eurofertil 33 N-Process w dawce 300-600 kg/ha. Jest to bezchlorkowy nawóz z azotem chronionym przed wymywaniem i ulatnianiem. Technologia N-Process chroni cząsteczkę azotu siateczką organiczno-wapienną. Azot uwalniany jest zgodnie z zapotrzebowaniem porzeczki na ten pierwiastek. Ponadto Eurofertil 33 ma wysoką zawartość mikroelementów.

Kiedy na krzewach pojawią się liście należy zacząć stosować odżywianie pozakorzeniowe. Możemy zwiększyć odporność na wiosenne przymrozki, a także przygotować krzewy do kwitnienia. Preparat Fertileader Leos (3 l/ha) dostarcza cynku oraz boru. Kompleks Seactiv sprawi, że mikroelementy będą bardzo szybko przyswojone i wbudowane w komórki roślin. Dodatkowo wykazuje działanie antystresowe. Jest to bardzo ważne wczesną wiosną, kiedy pąki otwierają się i są bardziej wrażliwe na przymrozki.

Przed samym kwitnieniem warto zastosować Fertileader Gold w dawce 5 l/ha. Nawóz ten dzięki zawartości boru i molibdenu poprawia proces kwitnienia oraz wpływa na funkcjonowanie enzymów roślinnych.

Kwitnienie

Odpowiednie nawożenie porzeczki czarnej w trakcie kwitnienia jest bardzo ważne. Przebieg kwitnienia wpływa na ilość i jakość plonu. Kwitnienie jest bardzo ważną fazą generatywną, która zużywa dużo energii.

Na początku oraz tuż po kwitnieniu należy zastosować Maxifruit (2 x 2 l/ha). Nawóz ten poza pierwiastkami N, P, K, Mn i Zn zawiera prekursory fitohormonów. Zastosowanie w okresie okołokwitnieniowym poprawia zawiązanie owoców. Sprawia, że grona nie będą przestrzelone, a owoce będą lepszej jakości. Wykazuje silne działanie antystresowe i wspomagające rośliny. Jest to bardzo ważne, ponieważ kwitnienie wymaga dużych wydatków energetycznych.

Na koniec kwitnienia należy zastosować Fertileader Axis (3 l/ha). Dzięki wysokiej zawartości fosforu, manganu i cynku dostarczy niezbędnej w tej fazie energii. Axis poprawi także funkcjonowanie enzymów komórkowych. Po kwitnieniu rośliny muszą wykarmić powstałe zawiązki owoców. Fertileader Vital (3-5 l/ha) zawiera cały przekrój makro- i mikroelementów. Odżywi rozwijające się zawiązki.

Wszystkie nawozy z gamy Fertileader wykazują silne działanie antystresowe. Po kwitnieniu jest ryzyko występowania upałów, ulewnych deszczy oraz gradu. W takich warunkach metabolizm roślin spowalnia, a proces fotosyntezy nie jest sprawnie przeprowadzany. Należy wspomóc porzeczki, aby były w stanie budować plon.

Koniec kwitnienia to także czas drugiej dawki azotu. Nawóz Sulfammo 23 N-Process (200-300 kg/ha) poza chronionym azotem (23%) dostarczy także wapnia odżywczego (Mezocalc) oraz magnezu i siarki. Pierwiastki te są bardzo potrzebne roślinom w sprawnym pobieraniu i przetwarzaniu azotu.

Wzrost i dojrzewanie owoców

Podczas dojrzewania gron porzeczki czarnej warto wspomagać krzewy wspomnianym nawozem Fertileader Vital. Dodatkowo bardzo ważne jest zadbanie o jakość rosnących owoców. Fertileader Elite (2 x 3 l/ha) zawiera wapń, ale także azot i potas, dzięki czemu znacznie poprawia twardość owoców. Kompleks Seactiv sprawia, że wapń jest bardzo szybko wbudowany w ściany komórkowe owoców.

Jesienne nawożenie porzeczki czarnej

Po zbiorach owoców warto dokarmić krzewy, aby lepiej przygotować je do spoczynku zimowego. Porzeczki zmagazynują pierwiastki, które zostaną wykorzystane na początku kolejnego sezonu. Wczesną wiosną temperatura gleby jest zbyt niska i system korzeniowy nie może wydajnie pobierać składników pokarmowych. Odżywianie pozbiorcze jest bardziej wydajne niż wczesno wiosenne. Na koniec lata na krzewach wciąż mamy liście, które pobiorą składniki pokarmowe i przetransportują je do pąków i pędów.

Warto zastosować Fertileader Leos w dawce 3 l/ha. Bor jest ważnym mikroelementem wpływającym na rozwój generatywny. Cynk ma wpływ na funkcjonowanie enzymów komórkowych. Dodatkowo nawóz Fertileader Leos wpłynie na lepszą zimotrwałość krzewów porzeczki czarnej.

Jesienią, przed opadnięciem liści, warto rozważyć wspomniane na początku wpisu nawożenie wapniem odżywczym.

14.10

Świnia puławska – najważniejsze informacje

Świnia puławska, ze względu na cechy kulinarne mięsa zyskuje na coraz większej popularności. Dodatkową zaletą... Czytaj dalej

Świnia puławska, ze względu na cechy kulinarne mięsa zyskuje na coraz większej popularności. Dodatkową zaletą tej rasy jest możliwość utrzymywania w hodowli ekologicznej. Przyjrzyjmy się najważniejszym informacjom odnośnie tej rasy.

Puławska świnia – historia

Historia rasy świń, znanych obecnie jako rasa puławska, sięga początków XX wieku. Rasa puławska świń powstała na bazie prymitywnych świń miejscowych, występujących w Polsce południowo-wschodniej, przedstawiających głównie typ małej polskiej ostrouchej i wypierających je świń wielkich długouchych. Świnie małe ostrouche, ciemno umaszczone, niewielkie, dość wcześnie dojrzewające, reprezentowały typ słoninowy.

Świnie długouche osiągały większe rozmiary ciała i zdecydowanie później dojrzewały. Decydujący wpływ na uszlachetnienie tego lokalnego pogłowia miały hodowle importowanych świń rasy berkshire utrzymywanych w majątkach pod Puławami i Lubartowem. Mieszańce lokalnych świń z rasą berkshire dały początek populacji „łaciatek”, choć nie jest wykluczone, że przy tworzeniu wyżej wymienionego typu świń brały udział także zwierzęta rasy tamworth. Łaciate mieszańce charakteryzowały się odmiennymi właściwościami niż pogłowie świń miejscowych, bowiem szybko rosły i wcześnie dojrzewały.

Mimo braku jakiejkolwiek zorganizowanej pracy hodowlanej świnie łaciate przetrwały jednak pierwszą wojnę światową. Systematyczną pracę hodowlaną nad ich doskonaleniem podjęto w 1926 roku, w Stacji Zootechnicznej w Borowinie Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. Oprócz Stacji Zootechnicznej w Borowinie hodowla terenowa organizowana była w ówczesnych majątkach ziemskich m.in. w Kluczkowicach, Turowoli, Sobieszynie, Samoklęskach, Seroczynie i Czemiernikach. Materiał wyjściowy stanowiło stado „łaciatek” z okolic wsi Gołąb, stąd też wzięła się nazwa świnia „gołębska”.


Genezę powstania i początki pracy hodowlanej nad świniami gołębskimi opisał dokładnie ich twórca, prof. Zdzisław Zabielski, chociaż zdaniem niektórych ówczesnych autorów „o powstaniu ras Bóg jeden wie, jak to było”. Celem było wytworzenie świń typu tłuszczowego, o bardzo wysokiej wydajności rzeźnej (ok. 87% przy masie ciała ok.180 kg), co było zgodne z ówczesnymi wymaganiami dużej części rynku wieprzowiny. W roku 1933 ówczesne świnie gołębskie opisano, jako zwierzęta o umaszczeniu łaciatym czarno-białym, zwięzłej budowie, krótkie, szerokie, o małej głowie i krótkich nogach, w typie tłuszczowo-mięsnym, wcześnie dojrzewające, mało wybredne na warunki utrzymywania i żywienia. Świnie te miały wiele cech wspólnych z rasą berkshire, choć bez pewnej szlachetności, właściwej dla tej rasy.


Warto zaznaczyć, że w dawnej Polsce nie znano pojęcia „rasa” świń. Było ono stosowane w odniesieniu do zwierząt szlachetnych, takich jak wielka biała angielska, berkshire czy tamworth. Toteż w stosunku do nowo wytworzonej populacji nie wprowadzono tego pojęcia.

Zgodnie z Ustawą z dnia 5.03.1934 roku o Nadzorze nad hodowlą bydła, trzody chlewnej i owiec oraz Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16.03.1935 roku, rozpoczęto oficjalne wpisywanie świń w typie „łaciatek” do ksiąg pod nazwą „gołębska”. Księgi prowadziła początkowo powołana w 1933 r. Lubelska Izba W dniu 20 kwietnia 1937 r. Lubelska Izba Rolnicza przekazała formalne prowadzenie ksiąg rodowodowych utworzonemu 15 maja 1935 r. Związkowi Hodowców z sekcją trzody chlewnej. W latach 1935-1937 wpisano do ksiąg 14 knurów i 106 loch tzw. krajowej świni gołębskiej. W 1937 r. do chowu masowego trafiło 76 knurów i 150 loszek „gołębskich”.

Ze względu na duże zainteresowanie zwierzętami szybko tuczącymi się, o lekkiej głowie i cienkiej nodze, pracę hodowlaną ukierunkowano na utrzymanie niedużych wymiarów ciała i zredukowanie do minimum udziału części mało wartościowych w tuszy (głowa i nogi).
W związku z reorganizacją w 1951 roku Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach na trzy odrębne instytuty branżowe, Rada Naukowa dla podkreślenia osiągnięć dotychczasowego ośrodka, podjęła decyzję o zmianie nazwy świni „gołębska” na puławską.

Na podstawie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 2 sierpnia 1956 r. rozpoczęto prowadzenie ksiąg rasy puławskiej (księga powiatowa, wojewódzka i krajowa).

Jeśli interesują cię informacje o bydle – zobacz nasze artykuły o krowie białogrzbietej, krowie polskiej czarno-białej lub rasie polskiej czerwonej.

Rozwój hodowli i doskonalenie świni puławskiej

Rozwój hodowli świń rasy puławskiej nie przebiegał równomiernie. W okresie międzywojennym, podczas okupacji i zaraz po wojnie, świnie gołębskie cieszyły się znaczną popularnością i zyskały duże znaczenie dla producentów i konsumentów. Dawały w tuszy duże ilości tłuszczu, zwłaszcza słoniny oraz soczyste mięso nadające się na trwałe wyroby wędzone. Były przy tym odporne na choroby, mało wybredne i dobrze wykorzystywały paszę. Po zakończeniu wojny zmniejszyło się zapotrzebowanie na słoninę i smalec, a zwiększyło na chude mięso i cenne wyroby tuszy tj. schab i szynkę. Nastąpił wzrost zapotrzebowania na świnie typu mięsnego.

Do spadku popularności tej rasy dodatkowo przyczyniła się możliwość eksportu bekonu oraz moda na świnie o białym umaszczeniu. Zachodziła konieczność zmiany kierunku hodowli świni gołębskiej i przekształcenie jej z typu tłuszczowego na mięsno- słoninowy. Rada Naukowa powstałego w 1951 r. Instytutu Zootechnicznego w Krakowie wykazała duże zainteresowanie świniami, wówczas nazywanymi już puławskimi, wskazując na konieczność zwiększenia jej wyrostowości i mięsności. Realizacja wyznaczonego zadania miała być dokonana przez staranny dobór i ostrą selekcję oraz dolew krwi świń wielkich białych. Pracę hodowlaną nad doskonaleniem świń rasy puławskiej podjęto w sześciu Zakładach Doświadczalnych, tj. Brwinowie, Grodźcu Śląskim, Końskowoli, Mianowie, Rossosze i Sinołęce. Największe osiągnięcia w przekształcaniu rasy puławskiej i w oddziaływaniu na pogłowie terenowe miały Sinołęka i Końskowola. 

W latach 1951-1952 na terenie woj. lubelskiego zostało wpisanych do ksiąg hodowlanych 30 świń rasy puławskiej.
Rejonizacja hodowli świni puławskiej zgodnie z Dekretem z dnia 2.02.1955 roku o organizacji hodowli zwierząt zarodowych, spowodowała, że świnie tej rasy można było utrzymywać w 51 powiatach 7 województw tj. białostockim, katowickim, kieleckim, krakowskim, lubelskim, łódzkim i warszawskim. Stanowiły one wówczas ok. 14% ogólnego pogłowia trzody chlewnej w kraju. Już wówczas następował spadek popularności świń tej rasy, chociaż jeszcze w roku 1959 lochy zarodowe rasy puławskiej stanowiły ciągle 12% stanu loch ocenianych w Polsce, a w roku 1960 – 9,8 % krajowego pogłowia loch zarodowych Przede wszystkim dla podniesienia walorów użytkowych świń rasy puławskiej, do 1975 roku zastosowano dolew krwi ras: berkshire, wielkiej białej angielskiej i wielkiej białej polskiej. W celu rozluźnienia stopnia spokrewnienia w stadzie hodowlanym oraz dla wzmocnienia konstytucji w latach 1964 – 1972 zastosowano dwukrotnie krzyżowanie z rasą złotnicką pstrą.
W 1975 r. rozpoczęto hodowlę świń rasy puławskiej w ramach hodowli zamkniętej – utworzone zostały tzw. centra hodowlane. W okresie kolejnych lat (1978-1987) zadawalające wyniki doskonalenia uzyskano jedynie w zakresie użytkowości rozpłodowej.
W latach 1975 do 1984 liczba loch zarodowych rasy puławskiej wynosiła ok. 500 sztuk. Od 1978 r. do 2005 r. na terenie woj. lubelskiego i mazowieckiego wpisano do księgi głównej 11 482 knury i 4 410 loch.

W wyniku zmian preferencji rynkowych, wyrażających się wzrostem zapotrzebowania na chudą wieprzowinę, hodowcy domagali się szybkiej poprawy mięsności świń. W roku 1988 podjęto uchwałę o celowości intensywnego doskonalenia świń rasy puławskiej w kierunku mięsności, m.in. przez krzyżowanie uszlachetniające. Jednak powyższe założenia nie zostały w pełni zrealizowane i użytkowość rzeźna świń rasy puławskiej nadal była niezadowalająca w stosunku do wymagań przemysłu mięsnego. Gorsza jakość surowca rzeźnego spowodowała gwałtowny spadek zainteresowania hodowlą świń rasy puławskiej na całym obszarze jej dotychczasowego występowania. 

Na początku lat 90-tych rozpoczął się w Polsce proces poprawy mięsności świń poprzez import ras wysoko mięsnych (pietrain, hampshire), zmniejszając tym samym wykorzystanie świń rasy puławskiej. W 1991 r. podjęto decyzję o dolewie krwi ras mięsnych i starania o stworzeniu stada zachowawczego świń rasy puławskiej. Ministerstwo Rolnictwa za pośrednictwem CSHZ wydały akty prawne sankcjonujące założenia programu. Na konferencji naukowej na temat ”Doskonalenie metod hodowli w produkcji zwierzęcej”, która odbyła się 20.11.1992 r. w Akademii Rolniczej w Lublinie sformułowano dwa zasadnicze wnioski dotyczące:

  •  dolewu krwi ras mięsnych do populacji świni puławskiej,
  •  podjęcia starań o stworzeniu stada zachowawczego świń rasy puławskiej.

Znowelizowany program hodowlano-produkcyjny przyjęto do realizacji 16.07.1993 r. Odpowiedzialnym za jego efektywne wykonanie z ramienia OSHZ i AR w Lublinie został Zbigniew Bajda. Nakreślono wielokierunkowe działania, które miały za zadanie powolną odbudowę aktywnej populacji świń rasy puławskiej (fot. 8). Był to początek nowego etapu pracy hodowlanej, w ramach której trud prowadzenia hodowli i zachowania rodzimej rasy świń podjęli rolnicy, tradycyjnie związani z jej utrzymaniem.

Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS” 27.09.2000 r. uzyskał zezwolenie od Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na prowadzenie ksiąg świń rasy puławskiej, a zgodnie z Rozporządzeniem z dnia 11 czerwca 2002 r. upoważniony został do prowadzenia oceny wartości użytkowej świń tej rasy.

Hodowla zachowawcza świń rasy puławskiej

W 1992 roku Polska podpisała Międzynarodową Konwencję o Różnorodności Biologicznej i podjęła zobowiązanie o ochronie gatunków i ras zagrożonych wyginięciem, ze względu na ich znaczenie dla przyszłości rolnictwa. Rada Hodowlana do spraw hodowli trzody chlewnej przy Centralnej Stacji Hodowli Zwierząt w Warszawie dnia 29.08.1996 roku uznała rasę puławską jako rezerwę genetyczną. Od 1.07.1997 roku rozpoczęto formułowanie 12 stad, gdzie pod oceną było 86 loch i 10 knurów stadnych.


Aktualnie realizowany jest Program Ochrony Zasobów Genetycznych Świń Rasy Puławskiej. Przyjęto wariant programu maximum in situ, w którym wymaga się aktywnego użytkowania produkcyjnego rasy rodzimej, bowiem wtedy zagwarantowana jest jego skuteczność. Rasa rodzima w części ma być utrzymywana w czystości, a w części krzyżowana, stanowiąc komponent w systemie produkcji tuczników hybrydów.

Wykorzystanie genotypów przystosowanych do miejscowych warunków stwarza szansę utrzymania bieżącej produkcji i przyczynia się do wykorzystania innych ras zwierząt do realizacji lokalnych programów. Koordynację działań nad realizacją programu Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi 9.06.2004 roku powierzyło Instytutowi Zootechniki w Krakowie, a wykonanie zadań od 1.07.2004 r. Polskiemu Związkowi Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS”.

Zakłada się, że w wyniku umiarkowanej selekcji do 2010 r. poziom podstawowych parametrów użytkowych świni puławskiej  powinien kształtować się następująco:

  1. Średnia liczba prosiąt urodzonych w miocie min. 12,0 szt.
  2. Średnia liczba prosiąt odchowanych do 21 dnia min. 10,8 szt.
  3. Średnia liczba miotów od lochy 6,0
  4. Procentowy udział mięsa w tuszy 52,0 %
  5. Udział tłuszczu śródmięśniowego 3,0 %
  6. Kwasowość mięsa – pH1 ok. 6,3

Charakterystyka rasy świnia puławska

  • Świnia puławska, zgodnie ze wzorcem, to świnia średniej wielkości, szeroka i głęboka, dość długa i nisko osadzona.
  •  Dorosły knur osiąga masę ciała 250-350 kg, natomiast dorosła locha 200-280 kg. 
  • Charakteryzuje ją umaszczenie łaciate czarno-białe z przewagą barwy czarnej. Dopuszcza się umaszczenie trójbarwne czarno-biało-rude oraz umaszczenie czarne z białymi plamami w dolnej części ryja, kończyn i ogona. 
  • Głowa jest nieduża i szeroka w czołowej partii, o profilu lekko załamanym. Uszy stojące, lekko pochylone do przodu. Dopuszcza się uszy lekko zwisające. 
  • Szyja dość krótka bez uwydatnionego podgardla. 
  • Klatka piersiowa jest szeroka i głęboka, z silnie wysklepionym ożebrowaniem (beczkowata), grzbiet – szeroki, średnio długi, mocny, o linii łukowatej, zad – dość długi, szeroki i mocny, dobrze związany z lędźwiami, lekko spadzisty, ogon wysoko osadzony, szynki – szerokie, uwypuklone ku tyłowi. 
  • Świnia puławska osiada co najmniej 12 prawidłowo rozwiniętych sutków. Nogi są średniej długości, mocne i szeroko rozstawione.


Pod względem użytkowym świnia puławska spełnia kryteria standardu hodowlanego dla komponentu matecznego. W odniesieniu do cech rozrodczych zwierzęta te charakteryzuje się:

  • relatywnie wcześniejszym dojrzewaniem, 
  • wysokim poziomem wskaźników wartości rozrodczej, 
  • specyficznym rasowo składem chemicznym mleka, 
  • wyższym poziomem rezerw energetycznych u noworodków, 
  • szeregiem korzystnych cech określanych mianem troskliwości macierzyńskiej. 

Knury wykazują spokojny temperament i wysokie libido.
Użytkowość rzeźna świń rasy puławskiej w zakresie otłuszczania i mięsności tuszy przedstawia nieco inny poziom w porównaniu np. z rasami białymi. Stąd też uważa się, że wyższy poziom tłuszczu w tuszy oraz bezpośrednio w mięsie podnosi jego walory smakowe. U świń rasy puławskiej szczególną uwagę zwraca wyższy, niż u ras o wysokiej mięsności, poziom tłuszczu śródmięśniowego, który korzystnie wpływa na kruchość, smakowitość i soczystość mięsa.

Liczebność populacji świni puławskiej

Stan liczbowy rasy puławskiej zmieniał się w kolejnych okresach hodowli wykazując dużą zależność od preferencji rynku mięsnego.

W kolejnych latach 2005-2007 i 2007-2013 podjęto działania, dzięki którym możliwe było zwiększenie stawek dotacji na świnie ras chronionych, z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich na dofinansowanie zwierząt ras objętych programem ochrony zasobów genetycznych. Działania te przyczyniły się do wzrostu popularności hodowli ras zachowawczych. W 2020 r. stan loch rasy puławskiej objętej programem hodowlanym wynosił 1976 szt. i 118 szt. knurów stadnych. Świnie tej rasy utrzymywane są w 83 stadach, na terenie prawie wszystkich województwach, za wyjątkiem: lubuskiego, dolnośląskiego, śląskiego i podkarpackiego.

Świnia puławska, świnia rasy puławskiej, świnie puławskie

Świnia puławska – podsumowanie

Świnia puławska cieszy się coraz większą popularnością, dzięki propagowaniu wartości kulinarnej mięsa tej rasy. Upór hodowców w dążeniu do zachowania rasy wart jest doceniania, chociażby poprzez wybieranie produktów z tej rasy świń. Puławska jest świetnym wyborem przy produkcji tradycyjnych wędlin. 

05.10

Nawożenie azotem, dlaczego jest tak ważne?

Azot jest pierwiastkiem o podstawowym znaczeniu dla większości procesów biologicznych. Obok węgla, tlenu i wodoru... Czytaj dalej

Azot jest pierwiastkiem o podstawowym znaczeniu dla większości procesów biologicznych. Obok węgla, tlenu i wodoru należy do podstawowych pierwiastków wchodzących w skład tkanek wszystkich organizmów. Ponadto azot jest najważniejszym składnikiem plonotwórczym. Niedobory tego składnika prowadzą do zakłócania funkcjonowania i rozwoju roślin oraz wpływa negatywnie na wiele funkcji fizjologicznych. W konsekwencji brak nawożenia azotem prowadzi to do strat ilościowych i jakościowych plonu. Dlaczego warto stosować nawożenie azotem?

Źródła azotu

Azot jest specyficznym składnikiem gleby jego naturalne zapasy w glebach prawie całkowicie są wynikiem działalności świata roślinnego i zwierzęcego.

Źródła azotu:

  • z opadów atmosferycznych,
  • z działalności życiowej mikroorganizmów wolno żyjących, asymilujących azot oraz żyjących w symbiozie z roślinami motylkowymi,
  • z nawozów mineralnych i organicznych,
  • z rozkładających się resztek roślinnych i zwierzęcych.

 

Związki azotu zawarte w atmosferze głównie w formie amoniaku i tlenków azotu (N2O, NO i NO2) i w tych formach dostają się do gleby wraz z opadami i w postaci aerozoli. Mogą one w formie gazowej ulegać sorbowaniu przez wierzchnią warstwę gleby  (tzw. suche osiadanie). W ten sposób wiązany jest przede wszystkim amoniak. Azot zawarty w pyłach wyemitowanych z zakładów przemysłowych i aglomeracji miejskich także traktowany jest jako źródło suchego osiadania azotu.

Azot atmosferyczny N2 jest wiązany przez organizmy glebowe. Liczba bakterii  żyjących w glebie mających zdolność wiązania N2 to ponad 150 gatunków. Najbardziej aktywne są bakterie brodawkowe, lecz równie ważną grupę stanowią promieniowce, sinice, jak również niektóre mikrobakterie i drożdże. Mikroorganizmy niesymbiotyczne wolnożyjące mogą asymilować 10-15 kg N/ha rocznie natomiast bakterie brodawkowe wiążące azot atmosferyczny w symbiozie z roślinami motylkowymi mogą rocznie wnieść do gleby 80-250 kg N/ha. Biologiczne wiązanie azotu jest najbardziej ekonomicznym sposobem wzbogacania gleb. Ilość azotu powracająca w ten sposób z atmosfery na ziemię wynosi rocznie  ok.  139 mln ton, z czego 65% przypada na bakterie brodawkowe.

Ponadto ważnym źródłem azotu w glebie wpływającym na jego obieg i bilans, są nawozy organiczne i mineralne, których stosowanie przyczynia się do zwiększenia żyzności i produkcyjności gleby. Niewielkie ilości wprowadza się też z materiałem siewnym oraz z resztkami korzeniowymi roślin motylkowych. 

Nawożenie azotem - jaki nawóz z azotem wybrać? Jakie są formy azotu w nawozach?

Jakie formy azotu w nawozach występują?

Azot w nawozach występuje w trzech formach: w formie azotanowej (saletrzanej – N-NO3-), amonowej (N-NH4+) i amidowej (N-NH2). Każda z form azotu w nawozach charakteryzuje się innym sposobem działania. Jednak zastosowanie odpowiedniej formy podczas nawożenia azotem uzależnione jest przede wszystkim od aktualnych potrzeb roślin. Wiosną najlepiej jest stosować dwie różne formy azotu w nawozach, na przykład formę amonową i amidową.

Nawóz z azotem  w formie azotanowej

Azot w formie azotanowej jest formą typowo pogłówną. Azotanowa forma azotu charakteryzuje się szybkim działaniem, jest preferowana przez rośliny i jest dostępna dla roślin w krótkim czasie. Forma azotanowa azotu w nawożeniu  jest to forma na uzupełnienie, a nie na aplikację dużej dawki azotu, gdyż działa ona szybko, ale w krótkim czasie. Forma azotanowa działa lepiej w wyższych temperaturach. Zaletą formy azotanowej jest brak konieczności mieszania jej z glebą. Niemniej jednak azot azotanowy łatwo ulega stratom w wyniku wymycia w głąb profilu glebowego. Może również przyczynić się do zmniejszenia mrozoodporności roślin, gdyż wpływa na większe uwodnienie tkanek roślin. Może to doprowadzić do większej wrażliwości roślin na mróz co spowoduje braki w obsadzie roślin. Dlatego też nie powinien być stosowany w okresie jesiennym oraz wczesną wiosną, kiedy występuje duże ryzyko powrotu zimy i spadków temperatur. Azot w formie azotanowej wpływa pozytywnie na pobieranie przez rośliny potasu, magnezu i wapnia. 

Nawożenie azotem w formie amonowej

Drugą forma azotu w nawozach azotowych jest forma amonowa, która jest formą typowo przedsiewną. Azot z tej formy jest wolniej pobierany przez rośliny i może być zatrzymywany w glebie. Po aplikacji wskazane jest wymieszanie formy amonowej z glebą. Azot w tej formie dobrze działa również w niskich temperaturach. Warto pamiętać, że stosując nawożenie azotem w tej formie szczególnie na glebach o odczynie obojętnym rośliny chętniej pobierają ją niż formę azotanową. Ponadto nawożenie  azotem w formie amonowej jest bezpieczniejsze ze względu, że forma ta nie uwadnia komórek przez co rośliny są mniej wrażliwe na spadki temperatur występujące wczesną wiosną. Forma amonowa przyczynia się do rozwoju systemu korzeniowego oraz wpływa korzystnie na pobieranie przez rośliny fosforu, siarki i boru. 

Azot w nawozach w formie amidowej

Trzecią formą azotu występującą w nawozach jest forma amidowa. Forma amidowa z nawozów azotowych ulega długiemu rozkładowi w glebie i musi przekształcić się do formy amonowej, a w dalszej kolejności może przejść do formy azotanowej. Po aplikacji azotu w tej formie konieczne jest jej wymieszanie z glebą. Przejście formy amidowej w formę dostępną dla roślin wymaga wody i odpowiedniej temperatury. Wadą stosowania tej formy są straty azotu zachodzące podczas tych przemian, które można ograniczyć stosując nawozy zawierające formę amidową chronione siateczko wapniowo organiczną. Znacząco ograniczające straty azotu zachodzące podczas przemian azotu. Zaletą tej formy azotu jest udostępnianie roślinom azotu przez długi okres czasu.

Występujące w ziemi minerały pozwalają na wzrost rośliny i jej rozmnażanie. Prawidłowa ilość w gruncie jest ogromnie ważna, dlatego warto po zebranych plonach zrobić badanie gleby, które jest podstawa dobrych plonów. Już na tym etapie powinno się myśleć o tym jak efektywnie nawozić zboże.

Skutki niedoboru azotu w roślinach

Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów niedoboru azotu w roślinach spowodowanych brakiem nawożenia azotem jest zahamowanie wzrostu roślin. Liście roślin, u których jest deficyt azotu są drobne barwy jasnozielonej lub jasnożółtej. Innym objawem niedoboru azotu jest wystąpienie chlorozy występujące na całej powierzchni blaszki liściowej. Na początku chloroza występuje na starszych liściach, natomiast w miarę pogłębiania się niedoboru azotu objawy widoczne są na całej roślinie. W przypadku jesiennych niedoborów azotu spowodowanych zbyt małym lub brakiem nawożenia azotem jest nie tylko żółknięcie liści, ale również wystąpienie  liści o barwie czerwono fioletowej przypominające niedobory fosforu. Innym przykładem niedoboru azotu jest słabiej rozwinięty system korzeniowy, który jest drobniejszy i mniej rozgałęziony. Rośliny cierpiące na deficyt tego składnika przyśpieszają swoje fazy rozwojowe przez co szybciej starzeją się i dojrzewają.

Objawy nadmiaru azotu w roślinach

Jednym z objawów nadmiaru azotu spowodowanych nadmiernym nawożeniem azotem jest ciemnozielona barwa roślin oraz zmiany morfologii blaszki liściowej, która ma dużą i cienką powierzchnię. Przy nadmiarze azotu w roślinach dochodzi do silnego wzrostu tkanek miękiszowych przy słabym wzroście tkanek mechanicznych. W liściach wzrasta zawartość wody, stają się one gąbczaste, soczyste i miękkie przybierając kolor ciemnozielony lub intensywnie niebieskozielony. Komórki liści są bardzo duże, z cienkimi ścianami, przez co są łatwo uszkadzane przez wiatr, deszcz, mróz, grzyby i owady. Duża zawartość azotu w liściach stanowi pokarm dla bakterii, które intensywnie się rozmnażają. Rośliny stają się bardziej podatne na wyleganie i niektóre choroby oraz obniża się ich odporność na wymarzanie. Dochodzi również do opóźnionego dojrzewania roślin, zwiększenia krzewienia, przy małej liczbie kłosów i ziaren w kłosie oraz silnego rozwoju masy wegetatywnej nadziemnej, jak również słabego rozwoju masy generatywnej i korzeni.