03.11

Kwasica u bydła – wszystkie informacje

Jak częstym problem jest kwasica żwacza może świadczyć fakt, że u około 20% krów świeżo... Czytaj dalej

Jak częstym problem jest kwasica żwacza może świadczyć fakt, że u około 20% krów świeżo wycielonych może ona występować. Dodatkowo ponad 50% bydła opasowego może doświadczyć kwasicy. Mimo tak dużej skali występowania hodowcy akceptują tę chorobę jako konsekwencję intensywnego żywienia bydła.

Zobacz także artykuł o najpopularniejszych pasożytach bydła.

Kwasica u bydła i fizjologia jej powstania

Jak powstaje kwasica u krów? Podczas trawienia dużej ilości szybkiej energii np. skrobi w żwaczu, namnażają się bakterie odpowiedzialne za wykorzystanie tej energii. Niestety poprzez swoje bytowanie obniżają one pH w żwaczu, przez co inne drobnoustroje odpowiedzialne za trawienie włókna obumierają. Dochodzi do zaburzenia trawienia i wielu innych problemów z tym związanych.

Być może interesuje Cię temat bydła, dlatego warto przeczytać o krowie białogrzbietej, krowie polskiej czarno-białej, krowie polskiej czerwono-białej oraz krowie polskiej czerwonej.

Kwasica u krów – objawy

Hodowca, który zna swoje zwierzęta, jest w stanie szybko wychwycić objawy kwasicy w stadzie. Często są nimi:

  • brak apetytu,
  • słaba praca żwacza,
  • słabe przeżuwanie,
  • luźny kał,
  • niestrawione części paszy,
  • zatrzymanie łożyska,
  • atonia macicy,
  • schorzenia racic.

Dodatkowo, kwasicę możemy wykryć przeprowadzając badania mleka. Należy wtedy zwrócić szczególną uwagę na poziom tłuszczu w mleku, oraz stosunek tłuszczu do białka.

Prawidłowo, powinno być więcej tłuszczu niż białka.  A idealny stosunek tłuszczu do białka powinien wynosić 1,2. Poniżej możemy już mówić o subklinicznej kwasicy.

 

Kwasica u bydła i u krów

 

Kwasica żwacza – przyczyny powstawania

Wyróżniamy dwie główne przyczyny powstawania:

  • błędy żywieniowe,
  • przyczyny środowiskowe.

 

Kwasica u bydła - jak wygląda leczenie kwasicy u krów?

 

Błędy żywieniowe:

  • Struktura dawki – źle wymieszany oraz zbyt słabo lub zbyt mocno rozdrobniony TMR, zła kolejność zadawania pasz przy tradycyjnym żywieniu (zbyt wiele paszy bogatej w energię na raz).
  • Ilość i jakość paszy treściwej (zbyt dużo na raz i słabej jakości).
  • Technika karmienia paszą treściwą (zbyt mało dawek dziennie, zbyt duża ilość).
  • Brak buforowania żwacza (mechanicznego i działającego na żwacz).
  • Złe przygotowanie krowy do laktacji w okresie zasuszenia.
  • Niepoprawna adaptacja opasów do dawki bogatej w skrobię (zbyt szybko).

Przyczyny środowiskowe:

  •  Stres cieplny.

Kwasica u bydła – skutki

Skutki kwasicy wpływają mocno na opłacalność produkcji a są nimi:

  • spadek pobrania SM dawki, 
  • utrata apetytu,
  • zmiany w dziennym pobraniu pasz,
  • upośledzona strawność składników pokarmowych,
  • fluktuacyjna produkcja mleka,
  • spadek produkcji mleka,
  • zahamowanie przyrostów u opasów,
  • obniżona odporność,
  • schorzenia racic,
  • wysoka somatyka,
  • mastitis, 
  • zatrzymania łożyska,
  • uszkodzenia ściany żwacza,
  • ropnie wątroby.

Leczenie kwasicy u krów i jej zapobieganie

Aby zapobiegać kwasicy u bydła należy zapamiętać następujące punkty:

  • Poprawa struktury dawki – odpowiednie wymieszanie tmr
  • Poprawa jakości pasz i dawki (długość cięcia i energetyczność)
  • Poprawa techniki skarmiania
  • Dostęp do stołu paszowego
  • Zadawanie paszy
  • Odpowiedni dostęp do wody
  • Buforowanie środowiska żwacza

Kwasica u bydła, kwasica u krówl, kwasica żwacza - jak leczyć?

 

Leczenie kwasicy u krów oznacza buforowanie środowiska żwacza, jest ono najlepszą metodą walki. Odpowiednie surowce podnoszą pH w żwaczu przyczyniając się do obniżenia ryzyka kwasicy. Najpopularniejszymi surowcami są:

Kreda pastewna – powoli się uwalnia i powoli podnosi pH, jest najczęściej stosowana.

Kwaśny węglan sodu (wodorowęglan sodu, sodka) – bardzo szybko podnosi pH jednak szybko się neutralizuje w kwaśnym środowisku np. w TMR neutralizuje się do 3 godzin od wymieszania.

Tlenek magnezu – powoli się uwalnia i podnosi pH dodatkowo wprowadza cenny magnez, który np. ma właściwości uspakajające.

Algi morskie – szybko podnoszące pH i długo się uwalniające, optymalnie działające na środowisko żwacza.

Najlepiej wybrać jest bufor, który działa sekwencyjnie w środowisku żwacza nawet przez całą dobę. Takim produktem jest np. Litha PH +, który zawiera w składzie kwaśny węglan sodu, tlenek magnez oraz jako podstawę i nośnik algi morskie. Uwalniając sekwencyjnie składniki buforujące, mamy zapewnione buforowanie żwacza przez całą dobę. Dzięki temu w pełni zabezpieczamy się przed kwasicą.

Jak zadbać o swoje stado? Odpowiadają specjaliści Timac Agro

 

Kwasica u bydła – podsumowanie

Mimo dużej wiedzy hodowców, kwasica u bydła nadal jest dużym problemem w wielu stadach. Dzięki nowoczesnym rozwiązaniom jesteśmy w stanie skutecznie walczyć z tą chorobą. Walkę z kwasicą należy traktować jako inwestycję, a nie koszt. I jak stare przysłowie mówi: „Lepiej zapobiegać, niż leczyć” ponieważ w tym przypadku to najtańsze rozwiązanie.

14.10

Świnia puławska – najważniejsze informacje

Świnia puławska, ze względu na cechy kulinarne mięsa zyskuje na coraz większej popularności. Dodatkową zaletą... Czytaj dalej

Świnia puławska, ze względu na cechy kulinarne mięsa zyskuje na coraz większej popularności. Dodatkową zaletą tej rasy jest możliwość utrzymywania w hodowli ekologicznej. Przyjrzyjmy się najważniejszym informacjom odnośnie tej rasy.

Puławska świnia – historia

Historia rasy świń, znanych obecnie jako rasa puławska, sięga początków XX wieku. Rasa puławska świń powstała na bazie prymitywnych świń miejscowych, występujących w Polsce południowo-wschodniej, przedstawiających głównie typ małej polskiej ostrouchej i wypierających je świń wielkich długouchych. Świnie małe ostrouche, ciemno umaszczone, niewielkie, dość wcześnie dojrzewające, reprezentowały typ słoninowy.

Świnie długouche osiągały większe rozmiary ciała i zdecydowanie później dojrzewały. Decydujący wpływ na uszlachetnienie tego lokalnego pogłowia miały hodowle importowanych świń rasy berkshire utrzymywanych w majątkach pod Puławami i Lubartowem. Mieszańce lokalnych świń z rasą berkshire dały początek populacji „łaciatek”, choć nie jest wykluczone, że przy tworzeniu wyżej wymienionego typu świń brały udział także zwierzęta rasy tamworth. Łaciate mieszańce charakteryzowały się odmiennymi właściwościami niż pogłowie świń miejscowych, bowiem szybko rosły i wcześnie dojrzewały.

Mimo braku jakiejkolwiek zorganizowanej pracy hodowlanej świnie łaciate przetrwały jednak pierwszą wojnę światową. Systematyczną pracę hodowlaną nad ich doskonaleniem podjęto w 1926 roku, w Stacji Zootechnicznej w Borowinie Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. Oprócz Stacji Zootechnicznej w Borowinie hodowla terenowa organizowana była w ówczesnych majątkach ziemskich m.in. w Kluczkowicach, Turowoli, Sobieszynie, Samoklęskach, Seroczynie i Czemiernikach. Materiał wyjściowy stanowiło stado „łaciatek” z okolic wsi Gołąb, stąd też wzięła się nazwa świnia „gołębska”.


Genezę powstania i początki pracy hodowlanej nad świniami gołębskimi opisał dokładnie ich twórca, prof. Zdzisław Zabielski, chociaż zdaniem niektórych ówczesnych autorów „o powstaniu ras Bóg jeden wie, jak to było”. Celem było wytworzenie świń typu tłuszczowego, o bardzo wysokiej wydajności rzeźnej (ok. 87% przy masie ciała ok.180 kg), co było zgodne z ówczesnymi wymaganiami dużej części rynku wieprzowiny. W roku 1933 ówczesne świnie gołębskie opisano, jako zwierzęta o umaszczeniu łaciatym czarno-białym, zwięzłej budowie, krótkie, szerokie, o małej głowie i krótkich nogach, w typie tłuszczowo-mięsnym, wcześnie dojrzewające, mało wybredne na warunki utrzymywania i żywienia. Świnie te miały wiele cech wspólnych z rasą berkshire, choć bez pewnej szlachetności, właściwej dla tej rasy.


Warto zaznaczyć, że w dawnej Polsce nie znano pojęcia „rasa” świń. Było ono stosowane w odniesieniu do zwierząt szlachetnych, takich jak wielka biała angielska, berkshire czy tamworth. Toteż w stosunku do nowo wytworzonej populacji nie wprowadzono tego pojęcia.

Zgodnie z Ustawą z dnia 5.03.1934 roku o Nadzorze nad hodowlą bydła, trzody chlewnej i owiec oraz Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16.03.1935 roku, rozpoczęto oficjalne wpisywanie świń w typie „łaciatek” do ksiąg pod nazwą „gołębska”. Księgi prowadziła początkowo powołana w 1933 r. Lubelska Izba W dniu 20 kwietnia 1937 r. Lubelska Izba Rolnicza przekazała formalne prowadzenie ksiąg rodowodowych utworzonemu 15 maja 1935 r. Związkowi Hodowców z sekcją trzody chlewnej. W latach 1935-1937 wpisano do ksiąg 14 knurów i 106 loch tzw. krajowej świni gołębskiej. W 1937 r. do chowu masowego trafiło 76 knurów i 150 loszek „gołębskich”.

Ze względu na duże zainteresowanie zwierzętami szybko tuczącymi się, o lekkiej głowie i cienkiej nodze, pracę hodowlaną ukierunkowano na utrzymanie niedużych wymiarów ciała i zredukowanie do minimum udziału części mało wartościowych w tuszy (głowa i nogi).
W związku z reorganizacją w 1951 roku Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach na trzy odrębne instytuty branżowe, Rada Naukowa dla podkreślenia osiągnięć dotychczasowego ośrodka, podjęła decyzję o zmianie nazwy świni „gołębska” na puławską.

Na podstawie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 2 sierpnia 1956 r. rozpoczęto prowadzenie ksiąg rasy puławskiej (księga powiatowa, wojewódzka i krajowa).

Jeśli interesują cię informacje o bydle – zobacz nasze artykuły o krowie białogrzbietej, krowie polskiej czarno-białej lub rasie polskiej czerwonej.

Rozwój hodowli i doskonalenie świni puławskiej

Rozwój hodowli świń rasy puławskiej nie przebiegał równomiernie. W okresie międzywojennym, podczas okupacji i zaraz po wojnie, świnie gołębskie cieszyły się znaczną popularnością i zyskały duże znaczenie dla producentów i konsumentów. Dawały w tuszy duże ilości tłuszczu, zwłaszcza słoniny oraz soczyste mięso nadające się na trwałe wyroby wędzone. Były przy tym odporne na choroby, mało wybredne i dobrze wykorzystywały paszę. Po zakończeniu wojny zmniejszyło się zapotrzebowanie na słoninę i smalec, a zwiększyło na chude mięso i cenne wyroby tuszy tj. schab i szynkę. Nastąpił wzrost zapotrzebowania na świnie typu mięsnego.

Do spadku popularności tej rasy dodatkowo przyczyniła się możliwość eksportu bekonu oraz moda na świnie o białym umaszczeniu. Zachodziła konieczność zmiany kierunku hodowli świni gołębskiej i przekształcenie jej z typu tłuszczowego na mięsno- słoninowy. Rada Naukowa powstałego w 1951 r. Instytutu Zootechnicznego w Krakowie wykazała duże zainteresowanie świniami, wówczas nazywanymi już puławskimi, wskazując na konieczność zwiększenia jej wyrostowości i mięsności. Realizacja wyznaczonego zadania miała być dokonana przez staranny dobór i ostrą selekcję oraz dolew krwi świń wielkich białych. Pracę hodowlaną nad doskonaleniem świń rasy puławskiej podjęto w sześciu Zakładach Doświadczalnych, tj. Brwinowie, Grodźcu Śląskim, Końskowoli, Mianowie, Rossosze i Sinołęce. Największe osiągnięcia w przekształcaniu rasy puławskiej i w oddziaływaniu na pogłowie terenowe miały Sinołęka i Końskowola. 

W latach 1951-1952 na terenie woj. lubelskiego zostało wpisanych do ksiąg hodowlanych 30 świń rasy puławskiej.
Rejonizacja hodowli świni puławskiej zgodnie z Dekretem z dnia 2.02.1955 roku o organizacji hodowli zwierząt zarodowych, spowodowała, że świnie tej rasy można było utrzymywać w 51 powiatach 7 województw tj. białostockim, katowickim, kieleckim, krakowskim, lubelskim, łódzkim i warszawskim. Stanowiły one wówczas ok. 14% ogólnego pogłowia trzody chlewnej w kraju. Już wówczas następował spadek popularności świń tej rasy, chociaż jeszcze w roku 1959 lochy zarodowe rasy puławskiej stanowiły ciągle 12% stanu loch ocenianych w Polsce, a w roku 1960 – 9,8 % krajowego pogłowia loch zarodowych Przede wszystkim dla podniesienia walorów użytkowych świń rasy puławskiej, do 1975 roku zastosowano dolew krwi ras: berkshire, wielkiej białej angielskiej i wielkiej białej polskiej. W celu rozluźnienia stopnia spokrewnienia w stadzie hodowlanym oraz dla wzmocnienia konstytucji w latach 1964 – 1972 zastosowano dwukrotnie krzyżowanie z rasą złotnicką pstrą.
W 1975 r. rozpoczęto hodowlę świń rasy puławskiej w ramach hodowli zamkniętej – utworzone zostały tzw. centra hodowlane. W okresie kolejnych lat (1978-1987) zadawalające wyniki doskonalenia uzyskano jedynie w zakresie użytkowości rozpłodowej.
W latach 1975 do 1984 liczba loch zarodowych rasy puławskiej wynosiła ok. 500 sztuk. Od 1978 r. do 2005 r. na terenie woj. lubelskiego i mazowieckiego wpisano do księgi głównej 11 482 knury i 4 410 loch.

W wyniku zmian preferencji rynkowych, wyrażających się wzrostem zapotrzebowania na chudą wieprzowinę, hodowcy domagali się szybkiej poprawy mięsności świń. W roku 1988 podjęto uchwałę o celowości intensywnego doskonalenia świń rasy puławskiej w kierunku mięsności, m.in. przez krzyżowanie uszlachetniające. Jednak powyższe założenia nie zostały w pełni zrealizowane i użytkowość rzeźna świń rasy puławskiej nadal była niezadowalająca w stosunku do wymagań przemysłu mięsnego. Gorsza jakość surowca rzeźnego spowodowała gwałtowny spadek zainteresowania hodowlą świń rasy puławskiej na całym obszarze jej dotychczasowego występowania. 

Na początku lat 90-tych rozpoczął się w Polsce proces poprawy mięsności świń poprzez import ras wysoko mięsnych (pietrain, hampshire), zmniejszając tym samym wykorzystanie świń rasy puławskiej. W 1991 r. podjęto decyzję o dolewie krwi ras mięsnych i starania o stworzeniu stada zachowawczego świń rasy puławskiej. Ministerstwo Rolnictwa za pośrednictwem CSHZ wydały akty prawne sankcjonujące założenia programu. Na konferencji naukowej na temat ”Doskonalenie metod hodowli w produkcji zwierzęcej”, która odbyła się 20.11.1992 r. w Akademii Rolniczej w Lublinie sformułowano dwa zasadnicze wnioski dotyczące:

  •  dolewu krwi ras mięsnych do populacji świni puławskiej,
  •  podjęcia starań o stworzeniu stada zachowawczego świń rasy puławskiej.

Znowelizowany program hodowlano-produkcyjny przyjęto do realizacji 16.07.1993 r. Odpowiedzialnym za jego efektywne wykonanie z ramienia OSHZ i AR w Lublinie został Zbigniew Bajda. Nakreślono wielokierunkowe działania, które miały za zadanie powolną odbudowę aktywnej populacji świń rasy puławskiej (fot. 8). Był to początek nowego etapu pracy hodowlanej, w ramach której trud prowadzenia hodowli i zachowania rodzimej rasy świń podjęli rolnicy, tradycyjnie związani z jej utrzymaniem.

Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS” 27.09.2000 r. uzyskał zezwolenie od Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na prowadzenie ksiąg świń rasy puławskiej, a zgodnie z Rozporządzeniem z dnia 11 czerwca 2002 r. upoważniony został do prowadzenia oceny wartości użytkowej świń tej rasy.

Hodowla zachowawcza świń rasy puławskiej

W 1992 roku Polska podpisała Międzynarodową Konwencję o Różnorodności Biologicznej i podjęła zobowiązanie o ochronie gatunków i ras zagrożonych wyginięciem, ze względu na ich znaczenie dla przyszłości rolnictwa. Rada Hodowlana do spraw hodowli trzody chlewnej przy Centralnej Stacji Hodowli Zwierząt w Warszawie dnia 29.08.1996 roku uznała rasę puławską jako rezerwę genetyczną. Od 1.07.1997 roku rozpoczęto formułowanie 12 stad, gdzie pod oceną było 86 loch i 10 knurów stadnych.


Aktualnie realizowany jest Program Ochrony Zasobów Genetycznych Świń Rasy Puławskiej. Przyjęto wariant programu maximum in situ, w którym wymaga się aktywnego użytkowania produkcyjnego rasy rodzimej, bowiem wtedy zagwarantowana jest jego skuteczność. Rasa rodzima w części ma być utrzymywana w czystości, a w części krzyżowana, stanowiąc komponent w systemie produkcji tuczników hybrydów.

Wykorzystanie genotypów przystosowanych do miejscowych warunków stwarza szansę utrzymania bieżącej produkcji i przyczynia się do wykorzystania innych ras zwierząt do realizacji lokalnych programów. Koordynację działań nad realizacją programu Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi 9.06.2004 roku powierzyło Instytutowi Zootechniki w Krakowie, a wykonanie zadań od 1.07.2004 r. Polskiemu Związkowi Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS”.

Zakłada się, że w wyniku umiarkowanej selekcji do 2010 r. poziom podstawowych parametrów użytkowych świni puławskiej  powinien kształtować się następująco:

  1. Średnia liczba prosiąt urodzonych w miocie min. 12,0 szt.
  2. Średnia liczba prosiąt odchowanych do 21 dnia min. 10,8 szt.
  3. Średnia liczba miotów od lochy 6,0
  4. Procentowy udział mięsa w tuszy 52,0 %
  5. Udział tłuszczu śródmięśniowego 3,0 %
  6. Kwasowość mięsa – pH1 ok. 6,3

Charakterystyka rasy świnia puławska

  • Świnia puławska, zgodnie ze wzorcem, to świnia średniej wielkości, szeroka i głęboka, dość długa i nisko osadzona.
  •  Dorosły knur osiąga masę ciała 250-350 kg, natomiast dorosła locha 200-280 kg. 
  • Charakteryzuje ją umaszczenie łaciate czarno-białe z przewagą barwy czarnej. Dopuszcza się umaszczenie trójbarwne czarno-biało-rude oraz umaszczenie czarne z białymi plamami w dolnej części ryja, kończyn i ogona. 
  • Głowa jest nieduża i szeroka w czołowej partii, o profilu lekko załamanym. Uszy stojące, lekko pochylone do przodu. Dopuszcza się uszy lekko zwisające. 
  • Szyja dość krótka bez uwydatnionego podgardla. 
  • Klatka piersiowa jest szeroka i głęboka, z silnie wysklepionym ożebrowaniem (beczkowata), grzbiet – szeroki, średnio długi, mocny, o linii łukowatej, zad – dość długi, szeroki i mocny, dobrze związany z lędźwiami, lekko spadzisty, ogon wysoko osadzony, szynki – szerokie, uwypuklone ku tyłowi. 
  • Świnia puławska osiada co najmniej 12 prawidłowo rozwiniętych sutków. Nogi są średniej długości, mocne i szeroko rozstawione.


Pod względem użytkowym świnia puławska spełnia kryteria standardu hodowlanego dla komponentu matecznego. W odniesieniu do cech rozrodczych zwierzęta te charakteryzuje się:

  • relatywnie wcześniejszym dojrzewaniem, 
  • wysokim poziomem wskaźników wartości rozrodczej, 
  • specyficznym rasowo składem chemicznym mleka, 
  • wyższym poziomem rezerw energetycznych u noworodków, 
  • szeregiem korzystnych cech określanych mianem troskliwości macierzyńskiej. 

Knury wykazują spokojny temperament i wysokie libido.
Użytkowość rzeźna świń rasy puławskiej w zakresie otłuszczania i mięsności tuszy przedstawia nieco inny poziom w porównaniu np. z rasami białymi. Stąd też uważa się, że wyższy poziom tłuszczu w tuszy oraz bezpośrednio w mięsie podnosi jego walory smakowe. U świń rasy puławskiej szczególną uwagę zwraca wyższy, niż u ras o wysokiej mięsności, poziom tłuszczu śródmięśniowego, który korzystnie wpływa na kruchość, smakowitość i soczystość mięsa.

Liczebność populacji świni puławskiej

Stan liczbowy rasy puławskiej zmieniał się w kolejnych okresach hodowli wykazując dużą zależność od preferencji rynku mięsnego.

W kolejnych latach 2005-2007 i 2007-2013 podjęto działania, dzięki którym możliwe było zwiększenie stawek dotacji na świnie ras chronionych, z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich na dofinansowanie zwierząt ras objętych programem ochrony zasobów genetycznych. Działania te przyczyniły się do wzrostu popularności hodowli ras zachowawczych. W 2020 r. stan loch rasy puławskiej objętej programem hodowlanym wynosił 1976 szt. i 118 szt. knurów stadnych. Świnie tej rasy utrzymywane są w 83 stadach, na terenie prawie wszystkich województwach, za wyjątkiem: lubuskiego, dolnośląskiego, śląskiego i podkarpackiego.

Świnia puławska, świnia rasy puławskiej, świnie puławskie

Świnia puławska – podsumowanie

Świnia puławska cieszy się coraz większą popularnością, dzięki propagowaniu wartości kulinarnej mięsa tej rasy. Upór hodowców w dążeniu do zachowania rasy wart jest doceniania, chociażby poprzez wybieranie produktów z tej rasy świń. Puławska jest świetnym wyborem przy produkcji tradycyjnych wędlin. 

21.09

Karmazyn, rasa kur Rhode Red Island – najważniejsze informacje

Karmazyn, rasa kur Rhode Red Island należy do typu nieśnego średnio-ciężkiego, nazywanego też ogólnoużytkowym.  Rasa... Czytaj dalej

Karmazyn, rasa kur Rhode Red Island należy do typu nieśnego średnio-ciężkiego, nazywanego też ogólnoużytkowym.  Rasa pochodząca z USA, świetnie przystosowana do chowu ekstensywnego, zdobyła popularność na całym świecie. Karmazyny to dobry wybór dla hodowcy-amatora, który decyduje się na utrzymywanie stadka kur w celu zaopatrywania gospodarstwa w jaja i mięso.

 

Kury Rhode Red Island  – historia i charakterystyka

Oryginalna nazwa rasy wywodzi się od stanu Rhode Island, w którym ptaki te wyhodowano. Wśród ich przodków znajdują się różne rasy kur malajskich, dominikańskich i włoskich. W Polsce kury Rhode Red Island zyskały sobie przydomek karmazynów ze względu na intensywną, mahoniową barwę upierzenia. Pióra o metalicznym połysku mogą przyjmować różne odcienie kolorystyczne, od ciemnoczerwonego do niemal czarnego. Ptaki mają pojedyncze, dość małe grzebienie, czerwone zausznice i żółte skoki. Kury karmazyny w 20. tygodniu życia ważą 1,7-1,9 kg, koguty zaś – 2,0-2,5 kg. Jak przystało na typ mieszany, nieśno-mięsny, cechują się mocną budową ciała – zarówno części piersiowe, jak i brzuszne tułowia są dobrze rozwinięte. Karmazyny mają żywy temperament, są ciekawskie i mało płochliwe. Najlepiej czują się na przestronnym wybiegu, porośniętym zieloną roślinnością, gdzie mogą do woli grzebać. Kury są łagodne i dobrze sprawdzają się w roli kwok, koguty natomiast wykazują skłonność do agresji. Obecnie czystorasowe karmazyny są dość rzadko spotykane w chowie przyzagrodowym, ale dużą popularnością cieszą się ich mieszańce – kury rosa i messa.

Jeśli interesuje cię hodowla bydła – zobacz jak hodować rasę bydła polsko-czerwoną oraz krowę białogrzbietą.

Karmazyn rasa kur – wydajność nieśna

Przedstawiciele rasy Rhode Red Island  dojrzewają dość późno. Kury zaczynają się nieść w okresie od 170. do 190. dnia życia. W Polsce znoszą do 180 jaj rocznie, a w Ameryce ich nieśność wynosi 200-230 jaj rocznie. Jaja są duże – osiągają masę ok. 57-62 g – a ich skorupy przybierają kolor od jasno- do ciemnobrązowego.

Kury karmazyny - kury rhode red island

 

Kura karmazyn  –  żywienie

Aby wykorzystać potencjał karmazynów jako niosek, należy prawidłowo zbilansować ich dietę. W chowie przydomowym kury Rhode Red Island karmi się zazwyczaj mieszankami zbóż. Najwartościowszym z nich jest kukurydza, która w porównaniu do innych zbóż ma bardzo wysoką wartość energetyczną, a jednocześnie zawiera stosunkowo niewiele włókna surowego. Optymalny udział śruty kukurydzianej w mieszance paszowej wynosi 30-40%. Spośród tańszych krajowych zbóż warto wybierać przede wszystkim pszenicę (20-40% mieszanki), wskazany jest też dodatek owsa (10-30%) i jęczmienia (20-30%). Unikajmy skarmiania żyta, którego istotną wadą jest wysoka zawartość substancji antyodżywczych. Związki te zwiększają wytwarzanie śluzu w przewodzie pokarmowym, co utrudnia wchłanianie składników odżywczych i wody – jest to zjawisko szkodliwe zwłaszcza dla młodych ptaków. Nasiona roślin strączkowych, traktowane w żywieniu drobiu jako cenne źródło białka, należy podawać w niewielkich ilościach. Dieta bogata w białko przekłada się na wzrost wilgotności odchodów, a to z kolei utrudnia utrzymywanie wilgotności powietrza w kurniku na właściwym poziomie. Aby zminimalizować niekorzystne skutki skarmiania nasion bobiku czy grochu, zaleca się stosować pasze poddane wcześniej ekstruzji, czyli obróbce termiczno-ciśnieniowej, ponieważ zabieg ten zwiększa ich strawność.

Kondycja i nieśność kur są warunkowane przez równowagę mikro- i makroelementów w ich diecie. Szczególnie ważne jest przy tym utrzymanie właściwego stosunku wapnia i fosforu. W przypadku młodych kurcząt stosunek Ca:P powinien wynosić 2:1, u dorosłych niosek natomiast – 5:1. Równowagę tę można osiągnąć wprowadzając do diety kur preparaty witaminowe, specjalne gotowe pasze bądź inne dodatki żywieniowe. Należy też zwrócić uwagę na występowanie pleśni i innych grzybów, które mogą powodować porażenie paszy mykotoksynami. Na które drób jest mocno wrażliwy. Ptakom należy ponadto zapewnić nielimitowany dostęp do drobnego żwirku i czystej, chłodnej wody. Do 1 g paszy kura wypija 2-3 g wody, co daje 250 g na jednego ptaka dziennie. Podczas upałów zapotrzebowanie zwierząt na wodę znacząco wzrasta.

 

Kury karmazyny – warunki utrzymania w kurniku

Duży wpływ na nieśność kur wywiera klimat kurnika, a przede wszystkim – stopień wilgotności powietrza (65-75%) i stężenia amoniaku, siarkowodoru oraz dwutlenku węgla. Kurniki przydomowe są zazwyczaj wentylowane w sposób naturalny, dzięki wywietrznikom, znajdującym się w ścianach tylnej i frontowej. Wywietrzniki powinny być zbudowane w taki sposób, aby nie dopuścić do inwazji szkodników ani do przeciągów – w tym celu warto zamontować przy otworach wlotowych osłony. Na efektywność wentylacji wpływa właściwe rozmieszczenie wylotów, ponieważ najwyższe stężenie amoniaku odnotowuje się w górnej partii kurnika, siarkowodoru zaś tuż nad ściółką, w przedniej ścianie wywietrznik montujemy 30-60 cm nad podłogą, a w tylnej – 50 cm pod dachem. Właściwą wilgotność powietrza łatwiej utrzymać, jeśli kurnik nie jest nadmiernie zatłoczony, dlatego przyjmuje się, że na 1 m2 mogą bytować 3-4 kury Rhode Red Island.

W kurniku koniecznie powinno znajdować się też duże i dobrze uszczelnione okno, które zapewni ptakom dostęp promieni słonecznych. Zimą warto doświetlać kury, by nie przestały się nieść – w okresie nieśności dzień świetlny powinien trwać 14-16 godzin. Pamiętajmy jednak, że kury karmazyny reagują na znacznie słabsze natężenie światła niż ludzie, a zbyt silne oświetlenie sprzyja wzrostowi agresji, co prowadzi do pterofagii. Aby ptaki się nie dziobały, należy też dobrać długość drążków tak, by dla każdej kury przypadało minimum 30 cm miejsca do siedzenia, ponieważ karmazyn, rasa kur są obdarzone dużym temperamentem, należy szczególnie zadbać o to, by grzędy znajdowały się na równej wysokości, w przeciwnym razie zwierzęta będą rywalizować o najwyższe siedzisko. Dla karmazynów należy przygotować gniazda o szerokości 30 cm, głębokości 35 cm i wysokości 40 cm – jedna skrzynka tej wielkości wystarczy do użytku trzech kur. W kurniku przyda się również skrzynka o wymiarach 40 x 40 cm, która będzie służyła kurom za piaskownicę – choć latem, oczywiście, ptaki najchętniej zażywają kąpieli piaskowych na wybiegu.

Kura rhode red island - kura karmazyn

 

Kury Rhode Red Island  – wybieg

Wybieg powinien być wielkości ok 10 m2 na jedną kurę. Możliwość spacerowania, grzebania i wygrzewania się w słońcu służy nie tylko dobremu samopoczuciu ptaków, ale również znacząco poprawia ich nieśność. Pamiętajmy, że decydujący wpływ na prawidłowy metabolizm wapnia, niezbędnego do wytwarzania skorup jaj, ma witamina D3, która jest syntezowana w organizmie dzięki promieniom słonecznym. Z tego względu większa część odgrodzonego dla ptaków terenu powinna być nasłoneczniona. Należy również zadbać o stabilne i wysokie ogrodzenie, które uniemożliwi kurom ucieczkę. Kura karmazyn jest bardzo zaradna i bardzo dobrze wyszukuje pokarm, odpowiednio duży wybieg pozwoli zaoszczędzić nieco na jej wyżywieniu. Warto regularnie obsiewać go mieszankami traw pastewnych lub zbóż, ponieważ ptaki chętnie skubią zielone kiełki, a zawarta w nich witamina E korzystnie wpływa na ich płodność.

 

Karmazyn rasa kur – podsumowanie

Karmazyn rasa kur już rzadziej występująca w czystej formie sprawdzi się najlepiej w przydomowym ogródku lub w hodowli ekologicznej. Ogólnoużytkowość oraz wysoka nieśność jest ogromną zaletą tej rasy drobiu. Wybierając kury Rhode Island Red dla siebie warto rozważyć je jako pełną zalet ciekawą alternatywę do innych ras drobiu.

30.08

Krowa białogrzbieta – najważniejsze informacje

Kiedyś krowa białogrzbieta była bardzo popularna. Charakterystyczny jasny pas na grzbiecie to nie jedyne atuty... Czytaj dalej

Kiedyś krowa białogrzbieta była bardzo popularna. Charakterystyczny jasny pas na grzbiecie to nie jedyne atuty tej rasy bydła. W połowie XX wieku prawie wyginęły. W obecnych czasach dzięki ciężkiej pracy hodowców i naukowców rasa zyskująca na popularności.

Bydło białogrzbiete – historia

Krowy z charakterystycznym białym grzbietem hodowane były w Polsce od niepamiętnych czasów. Przodkowie dzisiejszych białogrzbietów wywodzą się z terenów położonych na wschód od Wisły, dlatego dawniej zwano je bydłem „nadwiślańskim” lub „powiślańskim”. W pierw

Na temat pochodzenia bydła białogrzbietego istnieją dwa główne poglądy. Dr Jan Rostafiński [1920] uważał, że bydło to pochodzi od tura i w Polsce jest ono rodzime i dla niego charakterystyczne. Oznacza to, że ta rasa bydła występowała w Polsce od niepamiętnych czasów (podobnie jak rasa polska czerwona). Mamy więc do czynienia z typem bydła, które doskonale przystosowało się do warunków środowiskowych występujących w naszym kraju a jednocześnie zachowało charakterystyczną, swoistą budowę oraz typ. Profesor Prawocheński [1926] uważał inną teorią dotyczącą pochodzenia tego bydła. Przypuszczał on, że bydło rasy białogrzbietej pochodzi od prymitywnego bydła zamieszkującego północny-wschód Europy, czyli, że przypłynęło z tamtych terenów do Polski. Obie te tezy potwierdzają, że bydło białogrzbiete od zawsze występuje na terenach Polski oraz że jest wytrzymałe na warunki środowiskowe tego terenu.

Przeczytaj także o krowie polskiej czarno-białej lub krowie polskiej czerwono-białej.

Krowa białogrzbieta – obecnie

Prace nad restytucją i zachowaniem zasobów genetycznych tej rasy prowadzi od lat 90. ubiegłego wieku Katedra Hodowli i Ochrony Zasobów Genetycznych Bydła Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. Kierownik tej jednostki (prof. Zygmunt Litwińczuk) opracował w 2002 r. dla Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi program hodowlany dla realizacji tego celu. Oborę założycielską dla tej rasy stanowi Rolniczy Zakład Doświadczalny w Uhrusku (pow. Włodawa), do której w 2002 r. zaczęto wykupywać najwartościowsze sztuki z terenu.

W 2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją 210/2003 z 31 lipca uznał krowy białogrzbiete za polską rasę bydła i otworzył dla niej księgi hodowlane, które prowadzi Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Natomiast decyzją z 11 września 2003 r. rasa została włączona do „Programu Ochrony Zasobów Genetycznych Zwierząt w Polsce”.

Dzięki sukcesywnym inwentaryzacjom w gospodarstwach, stado podstawowe było wciąż rozbudowywane o kolejne sztuki. W lipcu 2013 roku obszar występowania bydła rasy białogrzbietego podzielono były na 4 rejony:

  • rejon nadbużański,
  • rejon biebrzańsko-narwiański,
  • rejon warmińsko-mazurski,
  • rejon mazowiecki.

Zobacz jak zadbać o swoje stado

Bydło białogrzbiete – typowe cechy

Rasa białogrzbieta posiada szereg bardzo korzystnych cech, bardzo pożądanych w nowoczesnej hodowli. Dzięki krzyżowaniu tej rasy z rasami bardziej wydajnymi, pomaga poprawić niektóre z nich.

Do cech typowych zaliczamy:

  • bardzo dobra płodność i plenność,
  • długowieczność,
  • duża zdrowotność,
  • wysoka odporność na choroby i pasożyty,
  • łatwe porody oraz bardzo duża żywotność cieląt,
  • łatwość odchowu cieląt,
  • małe wymagania żywieniowe,
  • zdolność do ograniczania wydajności umożliwiająca przetrwanie sezonowych niedoborów paszowych,
  • szybkie regenerowanie utraconej kondycji.

Krowa białogrzbieta – wzorzec rasy

Wysokość w krzyżu: krowy dorosłej ok. 130 cm, buhaja dorosłego ok. 140 cm
Sylwetka: kształt ciała zbliżony do prostokąta, buhaje – żebra długie, szeroko rozstawione i dobrze wysklepione

Umięśnienie: wypukłe

Głowa i szyja: głowa ciężka, skrzyniasta, oczodoły o wysklepionym obramowaniu, szyja długa z wyraźnym podgardlem

Barki: dobrze umięśnione, dobrze przylegające łopatki, wyrostki grzbietowe kręgosłupa lekko wystające ponad łopatki

Klatka piersiowa: dobrze wysklepiona, nieco szersza w części tylnej, żebra szeroko rozstawione, kości żeber zaokrąglone długie, połączone łagodnie z łopatkami

Brzuch: głęboki i pojemny

Grzbiet: szeroki i prosty, prosta i szeroka partia lędźwiowa, umięśnienie dobrze zaznaczone

Zad: lekko nachylony, długi, szeroki, dobrze umięśniony, profile mięśni zwłaszcza udowych wypukłe, prosta nasada ogona

Nogi: kończyny krótkie, silne i prawidłowo ustawione, o silnej kości i wyrazistych stawach, prawidłowy kąt stawu skokowego i pęcinowego, wysoka piętka racicy, racica lekko rozwarta

Wymię: pojemne, zawieszenie tylne wysokie i szerokie, zawieszenie przednie wyraźnie wysunięte do przodu, dobrze połączone z powłokami brzusznymi, o cienkiej skórze, delikatnie owłosionej z wyraźnie zaznaczonymi żyłami mlecznymi, równomiernie rozwiniętymi ćwiartkami, strzyki centralnie rozmieszczone na ćwiartkach, pionowo ustawione, cylindryczne; wymię czyste bez dodatkowych strzyków i przystrzyków

Ogólny wygląd: harmonijna, proporcjonalna budowa, u krów o nieco lepiej zaznaczonych cechach mlecznych, lecz równocześnie o dobrym umięśnieniu, u buhajów wykazująca cechy męskie, wigor, siłę; skóra średniej grubości, pokryta błyszczącą, jedwabista sierścią, umięśnienie wypukłe, profile mięśni dobrze zaznaczone, drugorzędne cechy płciowe wyraźnie zaznaczone

Umaszczenie: niejednolite, czarne, rzadziej czerwone z białym pasem na grzbiecie, wąskim na kłębie i rozszerzającym się ku zadowi, brzeg barwnego obrzeżenia nieregularny “poszarpany”, brzuch i wewnętrzna strona nóg często łaciate lub mocno nakrapiane; na głowie przynajmniej czoło o umaszczeniu białym i koniecznie ciemna śluzawica. Niedopuszczalne umaszczenie jednolite całej głowy (biała, czarna lub czerwona)

Śr. wydajność mleczna: około 4000 kg za laktację, przy zawartości tłuszczu 3,8-4,0%, i białka 3,2-3,4%

Krowy białogrzbiete – liczebność

Aktualnie pogłowie tego bydła w kraju wynosi 639 sztuk, hodowanych w 56 stadach. Bydło to zyskuje coraz większą popularność.

W pierwszej połowie XX wieku bydło białogrzbiete stanowiło około 10% krajowego pogłowia bydła. Po II wojnie światowej, ze względu na wzrost popularności nowszych, bardziej wydajnych ras bydła mlecznego, rasa białogrzbieta uległa niemal całkowitemu zanikowi z terenów Polski.

Bydło rasy białogrzbietej - krowa białogrzbieta

Bydło białogrzbiete – podsumowanie

Charakterystyczne ubarwienie oraz wysoka zdrowotność jest największą zaletą bydła białogrzbietego. Jest to ciekawa alternatywa dla gospodarstw agroturystycznych szczególnie tych, które wytwarzają swoje produkty mleczne. Zachowanie tej rasy może się powieść. Szczególnie, że panuje swojego rodzaju moda na krowy białogrzbiete.

09.08

Krowa polska czarno-biała – co musisz o niej wiedzieć?

Swego czasu rasa polska czarno-biała była najbardziej popularną rasa bydła w Polsce. Dziś już wyparta... Czytaj dalej

Swego czasu rasa polska czarno-biała była najbardziej popularną rasa bydła w Polsce. Dziś już wyparta w większości przez holsztyno-fryza. Większość z nas, gdy myśli o krowie, ma przed oczami właśnie bydło polskie czarno-białe. W poniższym artykule przedstawimy historię, najważniejsze cechy oraz wzorzec rasy polskiej czarno-białej.

Bydło polskie czarno-białe i jego historia

Zygmunt Moczarski w 1927 roku stwierdza, że najlepsze światowe rekordy mleczności przypadają w udziale krowom rasy nizinnej graniastej. Według tego autora bydło to pochodzi z Fryzji.

Rozróżnia on trzy podgrupy:

  • bydło zachodnio-fryzyjskie tzw. holenderskie,
  • wschodnio-fryzyjskie tzw. niemieckie,
  • północno-fryzyjskie czyli juckie.

Bydło to wyhodowane na żyznych pastwiskach wilgotnego klimatu morskiego wymagało do swej wysokiej produkcji dobrej paszy i nienagannych warunków zoohigienicznych. Na tereny Polski – ujście Noteci i Wisły, przywędrowało wraz z osadnictwem holenderskim w średniowieczu. Późniejszy import do Prus Królewskich i Książęcych spowodował, iż stało się ono najpopularniejszym bydłem w dużych, wysokorozwiniętych gospodarstwach.

Autor ten twierdził również, iż graniastość jest charakterystycznie ułożona na ciele. Panujące w Polsce warunki środowiskowe oraz krzyżowanie z bydłem lokalnym doprowadziło do poprawy u tej rasy budowy – z delikatnej na bardziej krępą, a także do poprawy zdrowotności, tzn. zwiększenia odporności na choroby. Wzrosła także zawartość tłuszczu w mleku przy zachowanej wydajności.

W pierwszej połowie XX wieku bydło nizinne graniaste zajmowało znaczne obszary obecnej Polski i uważane było za rasę rodzimą zwaną nizinną czarno-białą.
Zniszczenia spowodowane I Wojną Światową doprowadziły niemal do całkowitego upadku polskiej hodowli bydła. Sprowadzano, więc zwierzęta z Niemiec, Holandii i Szwecji. Ustawa hodowlana, wprowadzona w 1934 roku, regulowała zasady wpisu do ksiąg, uznawania buhajów do rozpłodu i ocenę użytkowości mlecznej. I tak w 1937 r. krowy objęte oceną w liczbie 53 tys. dały średnio 3497 kg mleka przy 3,35% tłuszczu (Reklewski 1993).
W trakcie II Wojny Światowej wyniszczono jeszcze większy odsetek krajowej populacji bydła. Szacuje się, że zniszczenia sięgnęły 70 %.

Krowa polska czarno-biała: uszlachetnianie

Po zakończeniu działań wojennych w ramach odszkodowań UNRRA otrzymaliśmy krowy wysokomleczne ze Szwecji, Holandii i Danii. W latach 50 i 60 importowano materiał męski z Holandii w celu krzyżowania z krowami krajowymi rasy czarno-białej. W perspektywie tych działań było uzyskanie populacji o dwukierunkowym użytkowaniu mięsno – mlecznym w typie „kompakt”. Liczono na poprawę wydajności mleka i tłuszczu oraz na poprawę typu i budowy zwierząt. Jednak w 1953 roku wydajność wynosiła niewiele ponad 3 000 kg mleka (Rabek i wsp. 1974). Natomiast w 1985 r. wydajność krów pod kontrolą mleczności wynosiła 3 659 kg mleka przy 3,98 % tłuszczu oraz dobrych cechach rzeźnych i opasowych (Trela i wsp. 1986).

Wprowadzenie oraz rozpowszechnienie inseminacji w latach 60- tych XX wieku znacznie ułatwiło dostęp do osiągnięć światowej genetyki. Pozwoliło to polskim hodowcom na opracowanie i wprowadzenie do praktyki pierwszego w powojennej Polsce programu hodowlanego dla bydła (Romer i wsp. 1968).

Krowa polska czarno-biała

Polska czarno-biała – program oceny

Realizacja tego programu odbywała się poprzez program oceny i selekcji buhajów, którego głównymi elementami były:

  • wybór matek i ojców buhajów,
  • kojarzenie indywidualne w celu uzyskania potomstwa do oceny,
  • odchów buhajków w centralnych wychowalniach i ich ocena,
  • nasienianie testowe,
  • ocena buhajów na podstawie użytkowości mlecznej potomstwa,
  • wybór najlepszych buhajów do rozrodu.

Dążenie do poprawy budowy i wydajności populacji krajowej krów wymuszało kolejne importy jałówek cielnych i nasienia czołowych buhajów z hodowli światowych. Lata 70-te to wzrost zainteresowania wysokowydajnym bydłem rasy holsztyńsko-fryzyjskiej. Jest ona wykorzystywana na całym świecie do podnoszenia wydajności mlecznej i poprawy budowy, ponieważ cecha ta ma duże znaczenie przy doju mechanicznym. Tak zwana „holsztynizacja” bydła czarno-białego w Polsce trwa do dnia dzisiejszego.

Wykorzystując krzyżowanie uszlachetniające, wypierające i przemienne doprowadzono do: zwiększenia wydajności mlecznej, poprawy budowy wymienia i jego przydatności do doju mechanicznego jednak w znacznym stopniu pogorszyło cechy funkcjonalne i wydajność mięsną.

Program hodowli bydła i produkcji bydlęcej do roku 2000 (Trela i wsp. 1986) preferował mięsno-mleczny kierunek użytkowości bydła, dopuszczając specjalizację produkcji w typie jednostronnie mlecznym, zwłaszcza dla rasy czarno-białej i czerwono-białej doskonalonej bydłem holsztyńsko-fryzyjskim. Zalecał stosowanie buhajów w pożądanym typie i legitymujących się potomstwem o wysokich parametrach produkcyjnych.

Niski stopień inseminacji krów, stanowi zagrożenie dla realizacji programu hodowlanego, a co za tym idzie realizacji postępu hodowlanego. Od połowy lat 80-tych nastąpił spadek liczby unasiennianych krów i jałowic. W roku 1980 było to 87,5 % pogłowia, a w 1998 roku już tylko 58,7 % (Grodzki 1999). Z badań Sawy i wsp. (1997) wynika, że od połowy lat 90 – tych w inseminacji krów nie biorą już udziału buhaje czysto rasowe czarno-białe i o niskim (do 25 %) dolewie krwi hf.

Krowa polska czarno biała

Jak aktualnie wygląda rasa polska czarno-biała?

Pojawia się tu pewien paradoks, bowiem dzięki temu, że hodowcy nie inseminowali swoich krów nasieniem z wysokim dolewem hf, a używali tzw. „dzikich buhajów”, można było wystartować z programem ochrony dla bydła polskiego czarno-białego. Są to wprawdzie w większości krowy bez ustalonego pochodzenia, ale swym wyglądem bardzo zbliżone do opisu bydła w typie kombinowanym mięsno-mlecznym. Niewielki odsetek krów o niskim dolewie hf (do 50%) i pełnym pochodzeniu zawdzięczamy bardzo świadomym i upartym hodowcom, którzy kosztem wielu starań, sprowadzali do swoich gospodarstw, nasienie buhajów o niskim dolewie hf.

W wyniku ciągłego nacisku ze strony użytkowników bydła w typie kombinowanym wydzielono w 2007 r. w bydle czarno-białym populację zwierząt pod nazwą bydło polskie czarno-białe, które ma swój program i księgi hodowlane. Dalsze „doskonalenie” zwierząt w nowej rasie ma na celu utrzymanie zadawalającej wydajności mlecznej oraz poprawę cech opasowych i mięsnych – w celu zachowania oraz odtworzenia pożądanych cech genetycznych i genotypowych. Część populacji krów zaliczonych do rasy polskiej czarno-białej została objęta programem ochrony zasobów genetycznych.

Przeczytaj również o krowie polskiej czerwnowo-białej.

Wzór rasy – bydło polskie czarno-białe

  • Wysokość w krzyżu: optymalny wzrost pierwiastki to 127-133 cm, a krowy dorosłej 134-138 cm, buhaja w wieku jednego roku ok. 125 – 132 cm, buhaja dorosłego ok. 133 -142 cm
  • Sylwetka: kształt ciała zbliżony do prostokąta, buhaje – żebra długie, szeroko rozstawione i dobrze wysklepione
  • Umięśnienie: profile mięśni wyraźnie zaznaczone
  • Głowa i szyja: głowa średniej wielkości, dopuszczalna głowa cięższa, szyja średniej długości, dobrze umięśniona, buhaje – głowa mocna, szeroki pysk, mocna żuchwa, szyja mocna, średniej długości, wyraźnie zaznaczony fałd na linii gardło – podgardle – mostek
  • Barki: dobrze umięśnione, dobrze przylegające łopatki, wyrostki grzbietowe kręgosłupa lekko wystające ponad łopatki
  • Klatka piersiowa: dobrze wysklepiona, nieco szersza w części tylnej, żebra szeroko rozstawione
  • Brzuch: głęboki i pojemny
  • Grzbiet: szeroki i prosty, prosta i szeroka partia lędźwiowa, umięśnienie dobrze zaznaczone
  • Zad: lekko nachylony, długi, szeroki, dobrze umięśniony, profile mięśni zwłaszcza udowych wypukłe, prosta nasada ogona
  • Nogi: szeroko i równolegle ustawione, lekko skątowane, o silnej kości i wyrazistych stawach, prawidłowy kąt stawu skokowego i pęcinowego, wysoka piętka racicy, racica lekko rozwarta
  • Wymię: pojemne, zawieszenie tylne wysokie i szerokie, zawieszenie przednie wyraźnie wysunięte do przodu, dobrze połączone z powłokami brzusznymi, o cienkiej skórze, delikatnie owłosionej z wyraźnie zaznaczonymi żyłami mlecznymi, równomiernie rozwiniętymi ćwiartkami, strzyki centralnie rozmieszczone na ćwiartkach, pionowo ustawione, cylindryczne. Wymię czyste bez dodatkowych strzyków i przystrzyków
  • Ogólny wygląd: harmonijny, o nieco lepiej zaznaczonych cechach mlecznych lecz równocześnie o dobrym umięśnieniu, u buhajów wykazująca cechy męskie, wigor, siłę; skóra średniej grubości, pokryta błyszczącą, jedwabista sierścią, umięśnienie wypukłe, profile mięśni dobrze zaznaczone, drugorzędne cechy płciowe wyraźnie zaznaczone
  • Umaszczenie: niejednolite, czarno-białe, racice ciemne

Może zainteresować Cię także: Pasożyty wewnętrzne u bydła – najpopularniejsze choroby

Rasa polska czarno-biała – liczebność

Z roku na rok ubywa krów oraz stad bydła polskiej czarno białej. Rasa ta wypierana jest w gospodarstwach nastawionych na produkcję mleczną przez krowy holsztyno-fryzyjskie. Natomiast w gospodarstwach agroturystycznych przez inne rodzime rasy polskie.

Krowa polska czarno biała - liczebność

Krowa polska czarno-biała – podsumowanie

Rasa polska czarno biała to bydło o dobrych cechach mlecznych i mięsnych, idealne dla gospodarstw stawiających przede wszystkim na zdrowotność i ogólnoużytkowść, wykorzystujących naturalne pastwiska. Warto docenić trud włożony przez hodowców w utrzymaniu tych cech rasy oraz obronie przed nadmierną „holsztynizacją”.

12.07

Krowa polska czerwono biała. Najważniejsze informacje

Bydło polskie czerwono białe: historia rasy Bydło polskie czerwono-białe znane jest w Europie Zachodniej od... Czytaj dalej

Bydło polskie czerwono białe: historia rasy

Bydło polskie czerwono-białe znane jest w Europie Zachodniej od około XIII wieku. W pierwszej połowie XVII wieku krowa polska czerwono biała stanowiła dominującą część pogłowia bydła utrzymywanego na nizinnych terenach całego kontynentu. Hodowla bydła czerwono-białego (czb) na obecnych ziemiach polskich jest prowadzona od ponad 100 lat. Do Polski bydło zostało sprowadzone z Westfalii, Nadrenii i Wschodniej Fryzji początkowo w rejon Dolnego Śląska i Opolszczyzny, a w późniejszym okresie na teren Polski Południowej.

Z danych literaturowych wynika również, iż krowa polska czerwono biała charakteryzowała się wysoką odpornością oraz łatwą adaptacją do warunków środowiskowych. Najprawdopodobniej te cechy, tak niezwykle przydatne w trudnych warunkach górskich i podgórskich zdecydowały o zasięgu terytorialnym występowania rasy. Obecnie stada utrzymujące bydło tej rasy rozmieszczone są wzdłuż południowej granicy Polski: od Podkarpacia przez Małopolskę, Opolszczyznę po Dolny Śląsk. W pozostałych województwach można spotkać pojedyncze stada tej rasy.

Duży spadek liczebności całej populacji bydła, w tym rasy czerwono-białej odnotowano po II Wojnie Światowej. Sytuacja zmieniła się, gdy po wojnie odzyskano ziemie zachodnie, na których krowa polska czerwono biała występowała w dużej liczbie. Działania podjęte w latach 50. ubiegłego wieku zmierzały w kierunku uzyskania zwierząt charakteryzujących się dość dobrym umięśnieniem i wydajnością mleczną na poziomie 4000 litrów mleka.

Może zainteresować Cię również: Bioróżnorodność w hodowli bydła – polska czerwona

Krowa polska czerwono biała: krzyżowanie rasy

W latach 70. XX wieku w Polsce rozpoczął się proces „holsztynizacji” krajowej populacji bydła, w tym rasy nizinnej czerwono-białej. Stosowane krzyżowanie z rasą holsztyńsko-fryzyjską poprawiało budowę wymienia, kaliber i wyrostowość zwierząt, wydajność mleka, lecz równocześnie powodowało regresję cech związanych z użytkowaniem mięsnym. Krzyżowanie wypierające stosowane było przede wszystkim w ośrodkach hodowli zarodowej oraz w gospodarstwach państwowych, natomiast w mniejszym zakresie w gospodarstwach indywidualnych.

Do pierwszej połowy lat 90. ubiegłego wieku dolew krwi hf w populacji był stosunkowo niewielki jednak niekorzystne ceny żywca wołowego oraz wyższa opłacalność produkcji mleka doprowadziły w kolejnych latach do zwiększonego zainteresowania typowo mleczną rasą holsztyńsko-fryzyjską. Część hodowców z rejonu Dolnego Śląska i Małopolski nadal jednak stosowała nasienie o możliwie najniższym dolewie krwi hf. Niektórzy hodowcy ze względu na ograniczony dostęp do nasienia o niskim dolewie hf decydowali się na krycie naturalne wyhodowanymi we własnym zakresie buhajami. Inni chcąc utrzymywać stada w typie dwukierunkowym decydowali się na użycie nasienia rasy simmental (SM) lub montbeliarde (MO). Działania podejmowane ze strony hodowców przyczyniły się w dużej mierze do ochrony rasy krowy polskiej czerwono-białej. Ostatecznie na wniosek hodowców przy pełnym poparciu ośrodków naukowych opracowano odrębny dla rasy program hodowlany dający podstawę do tego, aby z silnie przekrzyżowanej populacji wybrać sztuki, które zachowały cechy charakterystyczne dla starego typu. W czerwcu 2006 roku podjęto decyzję o otwarciu księgi hodowlanej rasy polskiej czerwono-białej (oznaczonej jako ZR), natomiast rok później wprowadzono program ochrony zasobów genetycznych.

Krowa polska czerwono biała: charakterystyka rasy

Program ochrony zasobów genetycznych tej rasy obejmuje zwierzęta, które oprócz spełnienia pozostałych warunków określonych zapisami (m.in. pochodzenie), charakteryzują się zgodnością ze wzorcem rasowym. Programem ochrony objęte są krowy i buhaje, które charakteryzują się wysokością w krzyżu od 127-133 cm — pierwiastki; 134 do 138 cm — krowy dorosłe oraz 133-142 cm buhaje dorosłe. Umaszczenie zwierząt jest niejednolite czerwono-białe, nogi mocne o silnej kości i dobrze zaznaczonych stawach z ciemnymi racicami. Sylwetka zbliżona kształtem do prostokąta o dobrze wysklepionej klatce piersiowej, długich, szeroko rozstawionych żebrach, dobrze zaznaczonych profilach mięśni. Budowa proporcjonalna, harmonijna, cechy mleczne zrównoważone cechami mięsnymi.

Wartością dodaną każdej rasy zwierząt gospodarskich, szczególnie objętej ochroną są powiązane z nią produkty. Dzięki staraniom hodowców dnia 27 czerwca 2013 roku na listę produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wpisana „wołowina z krowy rasy polskiej czerwono-białej”. Podejmowane są również działania mające na celu wpisanie na listę produktów tradycyjnych produktów mlecznych, gdyż rasa ta daje mleko o korzystnym składzie i wysokiej przydatności technologicznej (wysoka zawartość kappa kazeiny B). Średnia wydajność mleka za laktację wynosi około 4000-5000 kg i w dużej mierze uzależniona jest od żywienia. Zwierzęta żywione zbilansowanymi dawkami dostosowanymi do ich zapotrzebowania wykazują wysoki potencjał do produkcji zarówno mleka jak i mięsa. Zalecane jest utrzymanie pastwiskowe tej rasy szczególnie, iż rasa polska czerwono-biała odznacza się dobrym wykorzystaniem paszy objętościowej. Rasa charakteryzuje się dobrymi przyrostami masy ciała i najwyższą zdolnością opasową spośród ras zachowawczych. Jest ceniona przez hodowców za długowieczność, dobrą zdrowotność, łatwość porodów i zdrowy odchów cieląt.

Krowa polska czerwono-biała. Bydło polskie czerwono białe - wzorzec rasy

Bydło polskie czerwono białe: wzorzec rasy

  • Wysokość w krzyżu: optymalny wzrost: pierwiastki ok. 127 – 133 cm, krowy dorosłej ok. 134 – 138 cm, buhaj w wieku jednego roku ok. 125 – 132 cm, buhaj dorosły ok. 133 -142 cm.
  • Sylwetka: kształt ciała zbliżony do prostokąta, buhaje – żebra długie, szeroko rozstawione i dobrze wysklepione.
  • Umięśnienie: wypukłe, profile mięśni wyraźnie zaznaczone.
  • Głowa i szyja: głowa średniej wielkości, dopuszczalna głowa cięższa, szyja średniej długości, dobrze umięśniona; buhaje – głowa mocna, szeroki pysk, mocna żuchwa, szyja mocna, średniej długości, wyraźnie zaznaczony fałd na linii gardło – podgardle – mostek.
  • Barki: dobrze umięśnione, dobrze przylegające łopatki, wyrostki grzbietowe kręgosłupa lekko wystające ponad łopatki.
  • Klatka piersiowa: dobrze wysklepiona, nieco szersza w części tylnej, żebra szeroko rozstawione, kości żeber zaokrąglone długie, połączone łagodnie z łopatkami.
  • Brzuch: głęboki i pojemny.
  • Grzbiet: szeroki i prosty, prosta i szeroka partia lędźwiowa, umięśnienie dobrze zaznaczone.
  • Zad: lekko nachylony, długi, szeroki, dobrze umięśniony, profile mięśni zwłaszcza udowych wypukłe, prosta nasada ogona.
  • Nogi: szeroko i równolegle ustawione, lekko skątowane, o silnej kości i wyrazistych stawach, wysoka piętka racicy, racica lekko rozwarta.
  • Wymię: pojemne, zawieszenie tylne wysokie i szerokie, zawieszenie przednie wyraźnie wysunięte do przodu, dobrze połączone z powłokami brzusznymi, o cienkiej skórze, delikatnie owłosionej z wyraźnie zaznaczonymi żyłami mlecznymi, równomiernie rozwiniętymi ćwiartkami, strzyki centralnie rozmieszczone na ćwiartkach, pionowo ustawione, cylindryczne; wymię czyste bez dodatkowych strzyków i przystrzyków.
  • Ogólny wygląd: harmonijna, proporcjonalna budowa, u krów o nieco lepiej zaznaczonych cechach mlecznych, lecz równocześnie o dobrym umięśnieniu, u buhajów wykazująca cechy męskie, wigor, siłę; skóra średniej grubości, pokryta błyszczącą, jedwabista sierścią, umięśnienie wypukłe, profile mięśni dobrze zaznaczone, drugorzędne cechy płciowe wyraźnie zaznaczone.
  • Umaszczenie: niejednolite, czerwono-białe, racice ciemne.

Zobacz również: Pasożyty wewnętrzne u bydła – najpopularniejsze choroby

Krowa polska czerwono biała: liczebność

krowa polska czerwono biała - liczebność rasy

 

Krowa polska czerwono biała występuje przede wszystkim na terenie południowej Polski. W roku 2020 utrzymywane było ponad 3300 szt objętych ochroną genetyczną. Ta ilość zwierząt pozwoli na utrzymanie wzorca rasy, a w przyszłości pozwoli bardziej spopularyzować bydło polskie czerwono-białe.

Krowa polska czerwono biała: podsumowanie

Ta rasa bydła może zdobyć popularność wśród gospodarstw agroturystycznych poprzez swoją uniwersalność. Smakowite mięso, mleko świetnie nadające się do produkcji serów, odporność na choroby oraz łatwość utrzymania i odchowu cieląt to zalety, które mogą przekonać hodowców do utrzymywania tej rasy bydła.

07.06

Bioróżnorodność w hodowli bydła – polska czerwona 

Za ogólną definicję bioróżnorodności przyjmuje się zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji, obejmujące zróżnicowanie... Czytaj dalej

Za ogólną definicję bioróżnorodności przyjmuje się zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji, obejmujące zróżnicowanie genów, gatunków i ekosystemów. Na bioróżnorodność składają się bogactwo gatunkowe (czyli liczba gatunków) oraz proporcje ich występowania. Im bardziej wyrównane proporcje tym biocenoza jest bogatsza.

Dlatego też Państwowy Instytut Badawczy przy Instytucie Zootechniki w Balicach od przeszło 20 lat prowadzi szereg programów ochrony zasobów genetycznych ras rodzimych . Obecnie program ten obejmuje 4 rasy rodzime bydła. To polska czerwona, polska czerwono-biała, polska czarno biała oraz białogrzebieta.

Udział w programie jest dobrowolny, jednak przystąpienie do niego umożliwia hodowcy ubieganie się o przyznanie płatności w ramach pakietu “Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie”  Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w latach 2014-2020. Szczegółowe informacje znajdują się na stronie www.arimr.gov.pl

Cykl ten ma na celu przybliżenie każdej z ras i poszerzenie możliwości, jakie niesie za sobą ich hodowla. Na pierwszy ogień – rasa bydła polska czerwona.

Polska czerwona – historia rasy

Wywodzi się od małego dzikiego bydła brachycerycznego (krótkorogiego), żyjącego we wschodniej części Europy Środkowej i w Skandynawii. Po raz pierwszy została opisana w 1901 roku, a w 1913 wydano pierwszą księgę rodowodową tej rasy. W okresie międzywojennym rasa bydła polska czerwona stanowiła 25% krajowej populacji bydła. Wyróżniano wówczas 3 odmiany tej rasy: podgórską, dolinową i  śląską.

Po II wojnie światowej, jeszcze pod koniec lat sześćdziesiątych, było w Polsce około 2 mln bydła czerwonego, co stanowiło 18% pogłowia. Z czasem było ono krzyżowane z innymi rasami i wypierane na rzecz choćby polskiej czarno-białej. Jednak pod koniec 1975 r. na terenie ówczesnego woj. nowosądeckiego udało się utworzyć rejon zachowawczy hodowli bydła polskiego czerwonego, obejmujący ok. 55 tys. krów. Rolnicy, utrzymujący wyłącznie krowy tej rasy, otrzymywali dotację równoważącą 100 l mleka od sztuki rocznie, mieli zapewnione bezpłatne usługi inseminacyjne (lub krycie naturalne) oraz bezpłatną ocenę użytkowości. Działania te zapewniły ciągłość pracy hodowlanej w najtrudniejszym dla tej rasy okresie.

W 1982 r. wraz ze zniesieniem rejonizacji ras uległ likwidacji rejon zachowawczy hodowli bydła polskiego czerwonego oraz zniesione zostały wszystkie formy pomocy dla hodowców bydła tej rasy. Spowodowało to dalszy spadek liczebności populacji tego bydła w wyniku wypierania go przez bardziej wydajne rasy oraz krzyżowania uszlachetniającego z importowanym bydłem czerwonym. Dzięki zaangażowaniu ludzi, którym zależało na ocaleniu rodzimej rasy czerwonej, podjęto działania zmierzające do stworzenia rezerwy genetycznej tej rasy i zachowania dotychczasowego genotypu. Od 1994 r. Małopolskie Towarzystwo Hodowców Bydła zwracało się kilkakrotnie do Ministerstwa Rolnictwa o zaakceptowanie i rozpoczęcie realizacji Programu ochrony zasobów genetycznych bydła polskiego czerwonego, który zaczął działać od 1999 r.

Polska czerwona – charakterystyka

Polska czerwona jest jedną z nielicznych autochtonicznych ras europejskiego bydła czerwonego. Odznacza się ono właściwościami takimi jak:

  • duża odporność i zdrowotność,
  • długowieczność,
  • bardzo dobra płodność,
  • lekkie porody,
  • duża żywotność cieląt
  • łatwość ich odchowu,
  • wysoka wartość biologiczna mleka.

Istotne znaczenie ma też doskonałe przystosowanie do trudnych warunków środowiska, niewybredność w doborze pasz, zdolność do ograniczania wydajności umożliwiająca przetrwanie sezonowych niedoborów paszowych, jak też dość szybkie regenerowanie utraconej kondycji. Wśród cech budowy należy wyróżnić silne nogi i twarde, mocne racice. Cechy te powodują, że bydło tej rasy jest dobrze przystosowane do podgórskich i górskich warunków bytowania i produkcji.

Ponadto, wyróżnia się ważnymi jakościowo cechami mleka:

  • wysoką zawartością białka, tłuszczu i suchej masy,
  • wysoką wartością biologiczną
  • dużą przydatnością do celów serowarskich.

Także mięso jest wysokiej jakości i o prozdrowotnych właściwościach. W strukturze rolnej drobnych gospodarstw położonych na obszarach, gdzie naturalne warunki nie sprzyjają intensywnemu systemowi produkcji rolnej, bydło polskie czerwone, dostarczające produktów wysokiej jakości oraz charakteryzujące się określonymi cechami zdrowotnymi i przystosowawczymi, może wpłynąć na poprawę efektywności ekonomicznej gospodarstw rodzinnych. W tych bowiem warunkach rasy intensywne nie mogą wykazać swych dużych walorów użytkowych, a tym samym nie zapewniają lepszej opłacalności produkcji. Wartościowe cechy bydła polskiego czerwonego są związane z założeniami genetycznymi ich protoplastów i stanowią, między innymi, o dużej przydatności tego bydła dla zachowania bioróżnorodności gatunku. Konieczność ochrony zasobów genetycznych tej rodzimej rasy wynika również z jej wartości dla narodowej kultury rolniczej. Stanowi ona cenny materiał dla rolnictwa ekologicznego, nie tylko w znaczeniu biologicznym, ale także krajobrazowym i etnograficznym.

Polska czerwona – wzorzec rasy

wysokość w krzyżu: optymalny wzrost pierwiastki 128–132 cm, krowy dorosłej 131–136 cm, buhaja dorosłego 133–142 cm

sylwetka: kształt ciała zbliżony do prostokąta

umięśnienie: profile mięśni dobrze zaznaczonego o cechach charakterystycznych dla rasy polskiej czerwonej

głowa i szyja: głowa delikatna, szyja długa bez wyraźnego fałdu na podgardlu

barki: płasko umięśnione, dobrze przylegające łopatki, wyrostki grzbietowe kręgosłupa lekko wystające ponad łopatki

klatka piersiowa: dobrze wysklepiona, nieco szersza w części tylnej, żebra płaskie, ukośnie i szeroko rozstawione, połączone łagodnie z łopatkami

brzuch: głęboki i pojemny

grzbiet: prosty i mocny, prosta i szeroka partia lędźwiowa, umięśnienie płaskie lub lekko wypukłe

zad: lekko nachylony, długi, szeroki, płasko umięśniony, nisko osadzona nasada ogona

nogi: silne, prawidłowo zbudowane i ustawione, o silnej kości i wyrazistych stawach, lekko skątowane, wysoka piętka racicy, racica lekko rozwarta

wymię: pojemne, zawieszenie tylne wysokie i szerokie, zawieszenie przednie wysunięte do przodu, dobrze połączone z powłokami brzusznymi, o cienkiej skórze, delikatnie owłosione, z wyraźnie zaznaczonymi żyłami mlecznymi, równomiernie rozwiniętymi ćwiartkami, strzyki centralnie rozmieszczone na ćwiartkach, pionowo ustawione, cylindryczne; wymię czyste bez dodatkowych strzyków i przystrzyków

wygląd ogólny: harmonijna, proporcjonalna, szlachetna budowa, skóra cienka, wyraźnie rysujący się kościec, umięśnienie właściwe dla rasy, temperament żywy, u buhajów budowa wykazująca wyraźne cechy męskie, wigor, siłę; skóra cienka, profile mięśni dobrze zaznaczone, drugorzędne cechy płciowe wyraźnie zaznaczone

umaszczenie: jednolite – od jasnoczerwonego, poprzez wiśniowy aż do brunatnego, dopuszczalne niewielkie jasne lub białe odmastki na brzuchu lub wymieniu; ciemne racice i nozdrza, dopuszczalna jasna śluzawica, jasne rogi z ciemnymi końcami

średnia wydajność mleczna: wskazane byłoby, aby średnia wydajność mleczna populacji chronionej wynosiła 3,5–4,5 tys. kg za laktację, przy zawartości tłuszczu ponad 4,0% i białka ok. 3,5%

Zobacz nasz artykuł: Żywienie bydła mlecznego

Polska czerwona – liczebność

Rasa bydła polska czerwona

Liczebność populacji bydła polskiego czerwonego objętego oceną użytkowości mlecznej wynosiła w 2001 r. blisko 1000 krów, z czego tylko niewielka część była utrzymywana w stadach zachowawczych. Tak niska liczebność populacji spowodowała, że ta cenna rodzima rasa bydła była nadal zagrożona wyginięciem, jednak wprowadzenie Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004–2006 oraz na lata 2007–2013 przyczyniło się do gwałtownego wzrostu liczby stad i zwierząt objętych programem ochrony. Było to spowodowane podniesieniem kwoty rekompensaty, co poprawiło opłacalność utrzymania rasy polskiej czerwonej.

Hodowla bydła rasy polska czerwona – podsumowanie

Należy pamiętać, że prace hodowlane są prowadzone w kierunku zachowania typowych cech funkcjonalnych tego bydła, takich jak: duża odporność i zdrowotność, dobra płodność, lekkie porody, duża żywotność cieląt i łatwość ich odchowu. Cały czas należy zwracać uwagę na poprawę budowy wymienia i użytkowość mleczną, przy zachowaniu wysokiej wartości biologicznej mleka oraz cech umięśnienia charakterystycznych dla bydła polskiego czerwonego.

Zobacz też inne nasze artykuły na temat hodowli bydła: Mykotoksyny w paszy oraz Pasożyty wewnętrzne bydła.

10.05

Pasożyty wewnętrzne u bydła – najpopularniejsze choroby

Niby każdy hodowca o nich wie, jednak zdarza się, że zapomina o ich istotnym wpływie... Czytaj dalej

Niby każdy hodowca o nich wie, jednak zdarza się, że zapomina o ich istotnym wpływie na spadek wydajności mlecznej, gorsze przyrosty czy nasilenie objawów innych chorób. Pasożyty wewnętrzne u bydła występują zarówno u bydła mlecznego, jak i mięsnego, a do wielkiej trójcy należą: nicienie, tasiemce i przywry.

Nicienie – pasożyty bydła

Nicienie są bardzo powszechnymi pasożytami u wszystkich gatunków zwierząt, a u bydła mogą występować jako nicienie żołądkowo- jelitowe oraz nicienie płucne.

Nicienie żołądkowo-jelitowe najsilniejsze objawy powodują u cieląt, gdyż wywołują biegunki, osłabienie i ogólne pogorszenie kondycji zwierząt. Osobniki dorosłe, mimo że są bardziej odporne, to również bywają zarobaczone. Infekcje te są trudne do zaobserwowania, jednak zawsze wiążą się ze spadkiem apetytu, co u młodszych zwierząt skutkuje słabszymi przyrostami, a u krów mlecznych niższą wydajnością mleczną oraz problemami w rozrodzie. Z reguły odrobaczenie stada przynosi praktycznie natychmiastową poprawę tych parametrów.

Z kolei nicienie płucne u bydła mogą być jednym z czynników pierwotnych syndromu oddechowego bydła, charakteryzującego się kaszlem – od sporadycznego do wręcz uporczywego, wypływem z nosa, przyspieszonym oddechem oraz dusznościami. Nasilenie objawów zależy od stopnia inwazji oraz dodatkowych czynników środowiskowych.

Tasiemce

Tasiemce u bydła to przede wszystkim pasożyty jelita cienkiego. Przy niewielkiej inwazji objawy podobne są jak w wypadku nicieni – biegunka, brak apetytu, spadek masy ciała, obniżenie produkcji mleka i przyrostów dziennych, zaś przy znacznym stopniu inwazji może dojść do zaczopowania jelita.

Przywry i motylica wątrobowa

Przywry to przede wszystkim motylica wątrobowa, która pasożytuje w wątrobie prowadząc do jej uszkodzenia. Nieleczona powoduje niedokrwistość, zaburzenia poziomu makro i mikroelementów, kłopoty z rozrodem, spadek apetytu, a w rezultacie prowadzi do znacznego wyniszczenia organizmu.

Pasożyty bydła – kiedy stanowią zagrożenie?

Znacznie większym ryzykiem wystąpienia chorób pasożytniczych obarczone są zwierzęta wypasane na pastwiskach. Tu szczególnie wśród młodzieży mogą pojawić się silne i wyraźne objawy kliniczne, co znacznie wpływa na ich kondycję i tempo wzrostu. Przyrosty dzienne przy inwazjach mieszanych (różnymi pasożytami jednocześnie) mogą być niższe nawet o 200 g! Osobniki dorosłe narażone są najbardziej w okresie okołoporodowym, kiedy to wraz z ujemnym bilansem energetycznym oraz w wyniku stresu porodowego pojawia się obniżenie odporności organizmu.

Odrobaczanie bydła

Bardzo ważne jest, aby stosować profilaktykę i regularnie odrobaczać stado przy pomocy preparatów przeciwpasożytniczych. Na rynku dostępnych jest wiele środków do stosowania doustnego, na skórę czy w iniekcji. Poza formą podania różnią się spektrum działania oraz skutecznością. Dlatego kluczową kwestią jest odpowiednie dostosowanie preparatu, jak i programu odrobaczania do konkretnego stada. Zastosowana profilaktyka niech będzie inwestycją w jego zdrowie i szansą na maksymalne wykorzystanie posiadanego potencjału.

Dorota Gorbacz

06.04

Pasterstwo XXI wieku

Nastała wiosna , dzień jest coraz dłuższy , temperatura coraz wyższa, a otaczająca nas przyroda... Czytaj dalej

Nastała wiosna , dzień jest coraz dłuższy , temperatura coraz wyższa, a otaczająca nas przyroda budzi się do życia. Dla wielu hodowców to znak, aby wypuścić swoje stada na pastwiska. Część z nich wyprowadzi swoje zwierzęta z budynków i okólników, a inni zamienią przyległe do domu kwatery na te bardziej odległe , nieużytkowane od zeszłego sezonu. Jeszcze kilka lat wstecz wystarczyło aby rolnik objechał wcześniej interesujące go tereny, sprawdził ogrodzenie czy zamontował popularnego “pastucha”, tak aby zwierzęta nie mogły samodzielnie wydostać się poza wyznaczony obszar.

Jednak obecnie, to nie ucieczki zwierząt są największą zmorą hodowców, gdyż to nie samowola zwierząt stanowi ich główny problem, a człowiek . Coraz częściej zdarzają się kradzieże cieląt czy jagniąt oraz  też próby kłusowania. Nie raz nie dwa zwierzęta chodzą ze strzałą w ciele czy śladami po postrzale. Pomysłów na kradzież zwierząt jest wiele, a fantazja złodziejów nie zna granic, szczególnie w okresie wycieleń .

Kolejnym coraz powszechniejszym problemem wśród właścicieli są watahy wilków i zdziczałych psów. Zwierzęta te coraz pewniej czują się wśród ludzi i nie boją się podchodzić nawet blisko zabudowań. Ataki nasilają się w właśnie w okresie wiosennym, kiedy to samice mają do odkarmienia swoje mioty, a stojące na pastwisku bydło czy owce są łatwym łupem.

Dlatego też należyte zabezpieczenie stada dla wielu hodowców staje się priorytetem i podstawą zabezpieczenia ich dobytku.

Niewątpliwie ciekawym rozwiązaniem jest zamontowanie monitoringu na pastwiskach. Obecnie na rynku jest wielu producentów sprzętu czy też firm usługowych , które oferują kompleksową obsługę począwszy od doboru sprzętu poprzez jego montaż. Takie rozwiązanie ma wiele plusów. Przede wszystkim informacja o monitoringu odstrasza potencjalnych złodziei  i umożliwia stały dostęp do wglądu do tego co się dzieje na monitorowanym terenie oraz pozwala na archiwizację materiału, który w późniejszym czasie może stanowić materiał dowodowy. Dodatkowo w wielu przypadkach może przyspieszyć decyzję o pomocy przy np. trudnym wycieleniu i ustrzec przed wynikłymi w związku z tym stratami zwierząt. Przy wyborze sprzętu warto pamiętać o tym aby był on wyposażony w:

  • Alarm powiadamiający na telefon bądź komputer
  • Mocne diody IR na podczerwień do pracy w nocy
  • Bezprzewodowe zasilanie baterią oraz baterią słoneczną
  • Dodatkowy akumulator

Niezbędnym warunkiem do wykorzystania takiej opcji jest dość stabilny i mocny zasięg telefonii komórkowej, tak aby wbudowana w kamerę karta SIM mogła przesyłać dane do dedykowanej “chmury”.

Niestety w wielu miejscach to właśnie zasięg będzie czynnikiem ograniczającym . W takich przypadkach warto wrócić do starych i sprawdzonych metod – wykorzystania psów pasterskich.

Jest wiele ras czy też ich mieszańców , które z upodobaniem są wykorzystywane przez rolników do ochrony ich mienia , jednak do pracy ze stadem i jego obrony nie każdy pies się nadaje. Zdecydowanie powinien charakteryzować się solidną sylwetką, wytrzymałością, siłą , odwagą, czujnością , ale nade wszystko samodzielnością w działaniu. Oczywiście kluczową rolę odgrywa instynkt stróżujący , mocna psychika oraz pewność siebie. Dodatkowo jego uwarunkowania fizyczne również powinny być brane pod uwagę, a więc wysokość w kłębie, waga jak i gęsta i twarda sierść z podszerstkiem, dzięki której nie będzie miał problemów z przystosowaniem się do wszelkich warunków pogodowych. Istotne znaczenie ma również kolor sierści. Powinna ona być jasna ( biała, kremowa) aby był on dobrze widoczny dla ludzi, a trudno zauważalny dla wilków. Decydując się na psa rasowego w pierwszej kolejności powinno brać się pod uwagę ideę jego stworzenia i jego pierwotne zastosowanie , a nie tylko i wyłącznie jego wygląd .

Zdecydowanymi liderami w takim zestawieniu powinny być :

  • Jużak czyli owczarek południoworosyjski

 

 

  • Owczarek środkowoazjatycki

 

 

I faworyt tego zestawienia

  • Kangal

 

Idealnie gdyby do trzymania pieczy nad stadem można było połączyć nowoczesne rozwiązanie jakim jest monitoring ze sprawdzonym patentem jakim jest pies. Zarówno wilk jak i człowiek miałby zdecydowanie utrudnione zadanie , a hodowca większe poczucie bezpieczeństwa i spokój ducha.

Dlatego też zanim zwierzęta wyjdą na pastwiska , warto rozważyć która opcja będzie dla gospodarstwa tą właściwą  i będzie miała większe szanse na zabezpieczenie stada przed niebezpieczeństwem, a portfela  rolnika przed stratami.