30.08

Krowa białogrzbieta – najważniejsze informacje

Kiedyś krowa białogrzbieta była bardzo popularna. Charakterystyczny jasny pas na grzbiecie to nie jedyne atuty... View Article

Kiedyś krowa białogrzbieta była bardzo popularna. Charakterystyczny jasny pas na grzbiecie to nie jedyne atuty tej rasy bydła. W połowie XX wieku prawie wyginęły. W obecnych czasach dzięki ciężkiej pracy hodowców i naukowców rasa zyskująca na popularności.

Bydło białogrzbiete – historia

Krowy z charakterystycznym białym grzbietem hodowane były w Polsce od niepamiętnych czasów. Przodkowie dzisiejszych białogrzbietów wywodzą się z terenów położonych na wschód od Wisły, dlatego dawniej zwano je bydłem „nadwiślańskim” lub „powiślańskim”. W pierw

Na temat pochodzenia bydła białogrzbietego istnieją dwa główne poglądy. Dr Jan Rostafiński [1920] uważał, że bydło to pochodzi od tura i w Polsce jest ono rodzime i dla niego charakterystyczne. Oznacza to, że ta rasa bydła występowała w Polsce od niepamiętnych czasów (podobnie jak rasa polska czerwona). Mamy więc do czynienia z typem bydła, które doskonale przystosowało się do warunków środowiskowych występujących w naszym kraju a jednocześnie zachowało charakterystyczną, swoistą budowę oraz typ. Profesor Prawocheński [1926] uważał inną teorią dotyczącą pochodzenia tego bydła. Przypuszczał on, że bydło rasy białogrzbietej pochodzi od prymitywnego bydła zamieszkującego północny-wschód Europy, czyli, że przypłynęło z tamtych terenów do Polski. Obie te tezy potwierdzają, że bydło białogrzbiete od zawsze występuje na terenach Polski oraz że jest wytrzymałe na warunki środowiskowe tego terenu.

Przeczytaj także o krowie polskiej czarno-białej lub krowie polskiej czerwono-białej.

Krowa białogrzbieta – obecnie

Prace nad restytucją i zachowaniem zasobów genetycznych tej rasy prowadzi od lat 90. ubiegłego wieku Katedra Hodowli i Ochrony Zasobów Genetycznych Bydła Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. Kierownik tej jednostki (prof. Zygmunt Litwińczuk) opracował w 2002 r. dla Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi program hodowlany dla realizacji tego celu. Oborę założycielską dla tej rasy stanowi Rolniczy Zakład Doświadczalny w Uhrusku (pow. Włodawa), do której w 2002 r. zaczęto wykupywać najwartościowsze sztuki z terenu.

W 2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją 210/2003 z 31 lipca uznał krowy białogrzbiete za polską rasę bydła i otworzył dla niej księgi hodowlane, które prowadzi Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Natomiast decyzją z 11 września 2003 r. rasa została włączona do „Programu Ochrony Zasobów Genetycznych Zwierząt w Polsce”.

Dzięki sukcesywnym inwentaryzacjom w gospodarstwach, stado podstawowe było wciąż rozbudowywane o kolejne sztuki. W lipcu 2013 roku obszar występowania bydła rasy białogrzbietego podzielono były na 4 rejony:

  • rejon nadbużański,
  • rejon biebrzańsko-narwiański,
  • rejon warmińsko-mazurski,
  • rejon wazowiecki.

Bydło białogrzbiete – typowe cechy

Rasa białogrzbieta posiada szereg bardzo korzystnych cech, bardzo pożądanych w nowoczesnej hodowli. Dzięki krzyżowaniu tej rasy z rasami bardziej wydajnymi, pomaga poprawić niektóre z nich.

Do cech typowych zaliczamy:

  • bardzo dobra płodność i plenność,
  • długowieczność,
  • duża zdrowotność,
  • wysoka odporność na choroby i pasożyty,
  • łatwe porody oraz bardzo duża żywotność cieląt,
  • łatwość odchowu cieląt,
  • małe wymagania żywieniowe,
  • zdolność do ograniczania wydajności umożliwiająca przetrwanie sezonowych niedoborów paszowych,
  • szybkie regenerowanie utraconej kondycji.

Krowa białogrzbieta – wzorzec rasy

Wysokość w krzyżu: krowy dorosłej ok. 130 cm, buhaja dorosłego ok. 140 cm
Sylwetka: kształt ciała zbliżony do prostokąta, buhaje – żebra długie, szeroko rozstawione i dobrze wysklepione

Umięśnienie: wypukłe

Głowa i szyja: głowa ciężka, skrzyniasta, oczodoły o wysklepionym obramowaniu, szyja długa z wyraźnym podgardlem

Barki: dobrze umięśnione, dobrze przylegające łopatki, wyrostki grzbietowe kręgosłupa lekko wystające ponad łopatki

Klatka piersiowa: dobrze wysklepiona, nieco szersza w części tylnej, żebra szeroko rozstawione, kości żeber zaokrąglone długie, połączone łagodnie z łopatkami

Brzuch: głęboki i pojemny

Grzbiet: szeroki i prosty, prosta i szeroka partia lędźwiowa, umięśnienie dobrze zaznaczone

Zad: lekko nachylony, długi, szeroki, dobrze umięśniony, profile mięśni zwłaszcza udowych wypukłe, prosta nasada ogona

Nogi: kończyny krótkie, silne i prawidłowo ustawione, o silnej kości i wyrazistych stawach, prawidłowy kąt stawu skokowego i pęcinowego, wysoka piętka racicy, racica lekko rozwarta

Wymię: pojemne, zawieszenie tylne wysokie i szerokie, zawieszenie przednie wyraźnie wysunięte do przodu, dobrze połączone z powłokami brzusznymi, o cienkiej skórze, delikatnie owłosionej z wyraźnie zaznaczonymi żyłami mlecznymi, równomiernie rozwiniętymi ćwiartkami, strzyki centralnie rozmieszczone na ćwiartkach, pionowo ustawione, cylindryczne; wymię czyste bez dodatkowych strzyków i przystrzyków

Ogólny wygląd: harmonijna, proporcjonalna budowa, u krów o nieco lepiej zaznaczonych cechach mlecznych, lecz równocześnie o dobrym umięśnieniu, u buhajów wykazująca cechy męskie, wigor, siłę; skóra średniej grubości, pokryta błyszczącą, jedwabista sierścią, umięśnienie wypukłe, profile mięśni dobrze zaznaczone, drugorzędne cechy płciowe wyraźnie zaznaczone

Umaszczenie: niejednolite, czarne, rzadziej czerwone z białym pasem na grzbiecie, wąskim na kłębie i rozszerzającym się ku zadowi, brzeg barwnego obrzeżenia nieregularny “poszarpany”, brzuch i wewnętrzna strona nóg często łaciate lub mocno nakrapiane; na głowie przynajmniej czoło o umaszczeniu białym i koniecznie ciemna śluzawica. Niedopuszczalne umaszczenie jednolite całej głowy (biała, czarna lub czerwona)

Śr. wydajność mleczna: około 4000 kg za laktację, przy zawartości tłuszczu 3,8-4,0%, i białka 3,2-3,4%

Krowy białogrzbiete – liczebność

Aktualnie pogłowie tego bydła w kraju wynosi 639 sztuk, hodowanych w 56 stadach. Bydło to zyskuje coraz większą popularność.

W pierwszej połowie XX wieku bydło białogrzbiete stanowiło około 10% krajowego pogłowia bydła. Po II wojnie światowej, ze względu na wzrost popularności nowszych, bardziej wydajnych ras bydła mlecznego, rasa białogrzbieta uległa niemal całkowitemu zanikowi z terenów Polski.

Bydło rasy białogrzbietej - krowa białogrzbieta

Bydło białogrzbiete – podsumowanie

Charakterystyczne ubarwienie oraz wysoka zdrowotność jest największą zaletą bydła białogrzbietego. Jest to ciekawa alternatywa dla gospodarstw agroturystycznych szczególnie tych, które wytwarzają swoje produkty mleczne. Zachowanie tej rasy może się powieść. Szczególnie, że panuje swojego rodzaju moda na krowy białogrzbiete.

09.08

Krowa polska czarno-biała – co musisz o niej wiedzieć?

Swego czasu rasa polska czarno-biała była najbardziej popularną rasa bydła w Polsce. Dziś już wyparta... View Article

Swego czasu rasa polska czarno-biała była najbardziej popularną rasa bydła w Polsce. Dziś już wyparta w większości przez holsztyno-fryza. Większość z nas, gdy myśli o krowie, ma przed oczami właśnie bydło polskie czarno-białe. W poniższym artykule przedstawimy historię, najważniejsze cechy oraz wzorzec rasy polskiej czarno-białej.

Bydło polskie czarno-białe i jego historia

Zygmunt Moczarski w 1927 roku stwierdza, że najlepsze światowe rekordy mleczności przypadają w udziale krowom rasy nizinnej graniastej. Według tego autora bydło to pochodzi z Fryzji.

Rozróżnia on trzy podgrupy:

  • bydło zachodnio-fryzyjskie tzw. holenderskie,
  • wschodnio-fryzyjskie tzw. niemieckie,
  • północno-fryzyjskie czyli juckie.

Bydło to wyhodowane na żyznych pastwiskach wilgotnego klimatu morskiego wymagało do swej wysokiej produkcji dobrej paszy i nienagannych warunków zoohigienicznych. Na tereny Polski – ujście Noteci i Wisły, przywędrowało wraz z osadnictwem holenderskim w średniowieczu. Późniejszy import do Prus Królewskich i Książęcych spowodował, iż stało się ono najpopularniejszym bydłem w dużych, wysokorozwiniętych gospodarstwach.

Autor ten twierdził również, iż graniastość jest charakterystycznie ułożona na ciele. Panujące w Polsce warunki środowiskowe oraz krzyżowanie z bydłem lokalnym doprowadziło do poprawy u tej rasy budowy – z delikatnej na bardziej krępą, a także do poprawy zdrowotności, tzn. zwiększenia odporności na choroby. Wzrosła także zawartość tłuszczu w mleku przy zachowanej wydajności.

W pierwszej połowie XX wieku bydło nizinne graniaste zajmowało znaczne obszary obecnej Polski i uważane było za rasę rodzimą zwaną nizinną czarno-białą.
Zniszczenia spowodowane I Wojną Światową doprowadziły niemal do całkowitego upadku polskiej hodowli bydła. Sprowadzano, więc zwierzęta z Niemiec, Holandii i Szwecji. Ustawa hodowlana, wprowadzona w 1934 roku, regulowała zasady wpisu do ksiąg, uznawania buhajów do rozpłodu i ocenę użytkowości mlecznej. I tak w 1937 r. krowy objęte oceną w liczbie 53 tys. dały średnio 3497 kg mleka przy 3,35% tłuszczu (Reklewski 1993).
W trakcie II Wojny Światowej wyniszczono jeszcze większy odsetek krajowej populacji bydła. Szacuje się, że zniszczenia sięgnęły 70 %.

Krowa polska czarno-biała: uszlachetnianie

Po zakończeniu działań wojennych w ramach odszkodowań UNRRA otrzymaliśmy krowy wysokomleczne ze Szwecji, Holandii i Danii. W latach 50 i 60 importowano materiał męski z Holandii w celu krzyżowania z krowami krajowymi rasy czarno-białej. W perspektywie tych działań było uzyskanie populacji o dwukierunkowym użytkowaniu mięsno – mlecznym w typie „kompakt”. Liczono na poprawę wydajności mleka i tłuszczu oraz na poprawę typu i budowy zwierząt. Jednak w 1953 roku wydajność wynosiła niewiele ponad 3 000 kg mleka (Rabek i wsp. 1974). Natomiast w 1985 r. wydajność krów pod kontrolą mleczności wynosiła 3 659 kg mleka przy 3,98 % tłuszczu oraz dobrych cechach rzeźnych i opasowych (Trela i wsp. 1986).

Wprowadzenie oraz rozpowszechnienie inseminacji w latach 60- tych XX wieku znacznie ułatwiło dostęp do osiągnięć światowej genetyki. Pozwoliło to polskim hodowcom na opracowanie i wprowadzenie do praktyki pierwszego w powojennej Polsce programu hodowlanego dla bydła (Romer i wsp. 1968).

Krowa polska czarno-biała

Polska czarno-biała – program oceny

Realizacja tego programu odbywała się poprzez program oceny i selekcji buhajów, którego głównymi elementami były:

  • wybór matek i ojców buhajów,
  • kojarzenie indywidualne w celu uzyskania potomstwa do oceny,
  • odchów buhajków w centralnych wychowalniach i ich ocena,
  • nasienianie testowe,
  • ocena buhajów na podstawie użytkowości mlecznej potomstwa,
  • wybór najlepszych buhajów do rozrodu.

Dążenie do poprawy budowy i wydajności populacji krajowej krów wymuszało kolejne importy jałówek cielnych i nasienia czołowych buhajów z hodowli światowych. Lata 70-te to wzrost zainteresowania wysokowydajnym bydłem rasy holsztyńsko-fryzyjskiej. Jest ona wykorzystywana na całym świecie do podnoszenia wydajności mlecznej i poprawy budowy, ponieważ cecha ta ma duże znaczenie przy doju mechanicznym. Tak zwana „holsztynizacja” bydła czarno-białego w Polsce trwa do dnia dzisiejszego.

Wykorzystując krzyżowanie uszlachetniające, wypierające i przemienne doprowadzono do: zwiększenia wydajności mlecznej, poprawy budowy wymienia i jego przydatności do doju mechanicznego jednak w znacznym stopniu pogorszyło cechy funkcjonalne i wydajność mięsną.

Program hodowli bydła i produkcji bydlęcej do roku 2000 (Trela i wsp. 1986) preferował mięsno-mleczny kierunek użytkowości bydła, dopuszczając specjalizację produkcji w typie jednostronnie mlecznym, zwłaszcza dla rasy czarno-białej i czerwono-białej doskonalonej bydłem holsztyńsko-fryzyjskim. Zalecał stosowanie buhajów w pożądanym typie i legitymujących się potomstwem o wysokich parametrach produkcyjnych.

Niski stopień inseminacji krów, stanowi zagrożenie dla realizacji programu hodowlanego, a co za tym idzie realizacji postępu hodowlanego. Od połowy lat 80-tych nastąpił spadek liczby unasiennianych krów i jałowic. W roku 1980 było to 87,5 % pogłowia, a w 1998 roku już tylko 58,7 % (Grodzki 1999). Z badań Sawy i wsp. (1997) wynika, że od połowy lat 90 – tych w inseminacji krów nie biorą już udziału buhaje czysto rasowe czarno-białe i o niskim (do 25 %) dolewie krwi hf.

Krowa polska czarno biała

Jak aktualnie wygląda rasa polska czarno-biała?

Pojawia się tu pewien paradoks, bowiem dzięki temu, że hodowcy nie inseminowali swoich krów nasieniem z wysokim dolewem hf, a używali tzw. „dzikich buhajów”, można było wystartować z programem ochrony dla bydła polskiego czarno-białego. Są to wprawdzie w większości krowy bez ustalonego pochodzenia, ale swym wyglądem bardzo zbliżone do opisu bydła w typie kombinowanym mięsno-mlecznym. Niewielki odsetek krów o niskim dolewie hf (do 50%) i pełnym pochodzeniu zawdzięczamy bardzo świadomym i upartym hodowcom, którzy kosztem wielu starań, sprowadzali do swoich gospodarstw, nasienie buhajów o niskim dolewie hf.

W wyniku ciągłego nacisku ze strony użytkowników bydła w typie kombinowanym wydzielono w 2007 r. w bydle czarno-białym populację zwierząt pod nazwą bydło polskie czarno-białe, które ma swój program i księgi hodowlane. Dalsze „doskonalenie” zwierząt w nowej rasie ma na celu utrzymanie zadawalającej wydajności mlecznej oraz poprawę cech opasowych i mięsnych – w celu zachowania oraz odtworzenia pożądanych cech genetycznych i genotypowych. Część populacji krów zaliczonych do rasy polskiej czarno-białej została objęta programem ochrony zasobów genetycznych.

Przeczytaj również o krowie polskiej czerwnowo-białej.

Wzór rasy – bydło polskie czarno-białe

  • Wysokość w krzyżu: optymalny wzrost pierwiastki to 127-133 cm, a krowy dorosłej 134-138 cm, buhaja w wieku jednego roku ok. 125 – 132 cm, buhaja dorosłego ok. 133 -142 cm
  • Sylwetka: kształt ciała zbliżony do prostokąta, buhaje – żebra długie, szeroko rozstawione i dobrze wysklepione
  • Umięśnienie: profile mięśni wyraźnie zaznaczone
  • Głowa i szyja: głowa średniej wielkości, dopuszczalna głowa cięższa, szyja średniej długości, dobrze umięśniona, buhaje – głowa mocna, szeroki pysk, mocna żuchwa, szyja mocna, średniej długości, wyraźnie zaznaczony fałd na linii gardło – podgardle – mostek
  • Barki: dobrze umięśnione, dobrze przylegające łopatki, wyrostki grzbietowe kręgosłupa lekko wystające ponad łopatki
  • Klatka piersiowa: dobrze wysklepiona, nieco szersza w części tylnej, żebra szeroko rozstawione
  • Brzuch: głęboki i pojemny
  • Grzbiet: szeroki i prosty, prosta i szeroka partia lędźwiowa, umięśnienie dobrze zaznaczone
  • Zad: lekko nachylony, długi, szeroki, dobrze umięśniony, profile mięśni zwłaszcza udowych wypukłe, prosta nasada ogona
  • Nogi: szeroko i równolegle ustawione, lekko skątowane, o silnej kości i wyrazistych stawach, prawidłowy kąt stawu skokowego i pęcinowego, wysoka piętka racicy, racica lekko rozwarta
  • Wymię: pojemne, zawieszenie tylne wysokie i szerokie, zawieszenie przednie wyraźnie wysunięte do przodu, dobrze połączone z powłokami brzusznymi, o cienkiej skórze, delikatnie owłosionej z wyraźnie zaznaczonymi żyłami mlecznymi, równomiernie rozwiniętymi ćwiartkami, strzyki centralnie rozmieszczone na ćwiartkach, pionowo ustawione, cylindryczne. Wymię czyste bez dodatkowych strzyków i przystrzyków
  • Ogólny wygląd: harmonijny, o nieco lepiej zaznaczonych cechach mlecznych lecz równocześnie o dobrym umięśnieniu, u buhajów wykazująca cechy męskie, wigor, siłę; skóra średniej grubości, pokryta błyszczącą, jedwabista sierścią, umięśnienie wypukłe, profile mięśni dobrze zaznaczone, drugorzędne cechy płciowe wyraźnie zaznaczone
  • Umaszczenie: niejednolite, czarno-białe, racice ciemne

Może zainteresować Cię także: Pasożyty wewnętrzne u bydła – najpopularniejsze choroby

Rasa polska czarno-biała – liczebność

Z roku na rok ubywa krów oraz stad bydła polskiej czarno białej. Rasa ta wypierana jest w gospodarstwach nastawionych na produkcję mleczną przez krowy holsztyno-fryzyjskie. Natomiast w gospodarstwach agroturystycznych przez inne rodzime rasy polskie.

Krowa polska czarno biała - liczebność

Krowa polska czarno-biała – podsumowanie

Rasa polska czarno biała to bydło o dobrych cechach mlecznych i mięsnych, idealne dla gospodarstw stawiających przede wszystkim na zdrowotność i ogólnoużytkowść, wykorzystujących naturalne pastwiska. Warto docenić trud włożony przez hodowców w utrzymaniu tych cech rasy oraz obronie przed nadmierną „holsztynizacją”.

12.07

Krowa polska czerwono biała. Najważniejsze informacje

Bydło polskie czerwono białe: historia rasy Bydło polskie czerwono-białe znane jest w Europie Zachodniej od... View Article

Bydło polskie czerwono białe: historia rasy

Bydło polskie czerwono-białe znane jest w Europie Zachodniej od około XIII wieku. W pierwszej połowie XVII wieku krowa polska czerwono biała stanowiła dominującą część pogłowia bydła utrzymywanego na nizinnych terenach całego kontynentu. Hodowla bydła czerwono-białego (czb) na obecnych ziemiach polskich jest prowadzona od ponad 100 lat. Do Polski bydło zostało sprowadzone z Westfalii, Nadrenii i Wschodniej Fryzji początkowo w rejon Dolnego Śląska i Opolszczyzny, a w późniejszym okresie na teren Polski Południowej.

Z danych literaturowych wynika również, iż krowa polska czerwono biała charakteryzowała się wysoką odpornością oraz łatwą adaptacją do warunków środowiskowych. Najprawdopodobniej te cechy, tak niezwykle przydatne w trudnych warunkach górskich i podgórskich zdecydowały o zasięgu terytorialnym występowania rasy. Obecnie stada utrzymujące bydło tej rasy rozmieszczone są wzdłuż południowej granicy Polski: od Podkarpacia przez Małopolskę, Opolszczyznę po Dolny Śląsk. W pozostałych województwach można spotkać pojedyncze stada tej rasy.

Duży spadek liczebności całej populacji bydła, w tym rasy czerwono-białej odnotowano po II Wojnie Światowej. Sytuacja zmieniła się, gdy po wojnie odzyskano ziemie zachodnie, na których krowa polska czerwono biała występowała w dużej liczbie. Działania podjęte w latach 50. ubiegłego wieku zmierzały w kierunku uzyskania zwierząt charakteryzujących się dość dobrym umięśnieniem i wydajnością mleczną na poziomie 4000 litrów mleka.

Może zainteresować Cię również: Bioróżnorodność w hodowli bydła – polska czerwona

Krowa polska czerwono biała: krzyżowanie rasy

W latach 70. XX wieku w Polsce rozpoczął się proces „holsztynizacji” krajowej populacji bydła, w tym rasy nizinnej czerwono-białej. Stosowane krzyżowanie z rasą holsztyńsko-fryzyjską poprawiało budowę wymienia, kaliber i wyrostowość zwierząt, wydajność mleka, lecz równocześnie powodowało regresję cech związanych z użytkowaniem mięsnym. Krzyżowanie wypierające stosowane było przede wszystkim w ośrodkach hodowli zarodowej oraz w gospodarstwach państwowych, natomiast w mniejszym zakresie w gospodarstwach indywidualnych.

Do pierwszej połowy lat 90. ubiegłego wieku dolew krwi hf w populacji był stosunkowo niewielki jednak niekorzystne ceny żywca wołowego oraz wyższa opłacalność produkcji mleka doprowadziły w kolejnych latach do zwiększonego zainteresowania typowo mleczną rasą holsztyńsko-fryzyjską. Część hodowców z rejonu Dolnego Śląska i Małopolski nadal jednak stosowała nasienie o możliwie najniższym dolewie krwi hf. Niektórzy hodowcy ze względu na ograniczony dostęp do nasienia o niskim dolewie hf decydowali się na krycie naturalne wyhodowanymi we własnym zakresie buhajami. Inni chcąc utrzymywać stada w typie dwukierunkowym decydowali się na użycie nasienia rasy simmental (SM) lub montbeliarde (MO). Działania podejmowane ze strony hodowców przyczyniły się w dużej mierze do ochrony rasy krowy polskiej czerwono-białej. Ostatecznie na wniosek hodowców przy pełnym poparciu ośrodków naukowych opracowano odrębny dla rasy program hodowlany dający podstawę do tego, aby z silnie przekrzyżowanej populacji wybrać sztuki, które zachowały cechy charakterystyczne dla starego typu. W czerwcu 2006 roku podjęto decyzję o otwarciu księgi hodowlanej rasy polskiej czerwono-białej (oznaczonej jako ZR), natomiast rok później wprowadzono program ochrony zasobów genetycznych.

Krowa polska czerwono biała: charakterystyka rasy

Program ochrony zasobów genetycznych tej rasy obejmuje zwierzęta, które oprócz spełnienia pozostałych warunków określonych zapisami (m.in. pochodzenie), charakteryzują się zgodnością ze wzorcem rasowym. Programem ochrony objęte są krowy i buhaje, które charakteryzują się wysokością w krzyżu od 127-133 cm — pierwiastki; 134 do 138 cm — krowy dorosłe oraz 133-142 cm buhaje dorosłe. Umaszczenie zwierząt jest niejednolite czerwono-białe, nogi mocne o silnej kości i dobrze zaznaczonych stawach z ciemnymi racicami. Sylwetka zbliżona kształtem do prostokąta o dobrze wysklepionej klatce piersiowej, długich, szeroko rozstawionych żebrach, dobrze zaznaczonych profilach mięśni. Budowa proporcjonalna, harmonijna, cechy mleczne zrównoważone cechami mięsnymi.

Wartością dodaną każdej rasy zwierząt gospodarskich, szczególnie objętej ochroną są powiązane z nią produkty. Dzięki staraniom hodowców dnia 27 czerwca 2013 roku na listę produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wpisana „wołowina z krowy rasy polskiej czerwono-białej”. Podejmowane są również działania mające na celu wpisanie na listę produktów tradycyjnych produktów mlecznych, gdyż rasa ta daje mleko o korzystnym składzie i wysokiej przydatności technologicznej (wysoka zawartość kappa kazeiny B). Średnia wydajność mleka za laktację wynosi około 4000-5000 kg i w dużej mierze uzależniona jest od żywienia. Zwierzęta żywione zbilansowanymi dawkami dostosowanymi do ich zapotrzebowania wykazują wysoki potencjał do produkcji zarówno mleka jak i mięsa. Zalecane jest utrzymanie pastwiskowe tej rasy szczególnie, iż rasa polska czerwono-biała odznacza się dobrym wykorzystaniem paszy objętościowej. Rasa charakteryzuje się dobrymi przyrostami masy ciała i najwyższą zdolnością opasową spośród ras zachowawczych. Jest ceniona przez hodowców za długowieczność, dobrą zdrowotność, łatwość porodów i zdrowy odchów cieląt.

Krowa polska czerwono-biała. Bydło polskie czerwono białe - wzorzec rasy

Bydło polskie czerwono białe: wzorzec rasy

  • Wysokość w krzyżu: optymalny wzrost: pierwiastki ok. 127 – 133 cm, krowy dorosłej ok. 134 – 138 cm, buhaj w wieku jednego roku ok. 125 – 132 cm, buhaj dorosły ok. 133 -142 cm.
  • Sylwetka: kształt ciała zbliżony do prostokąta, buhaje – żebra długie, szeroko rozstawione i dobrze wysklepione.
  • Umięśnienie: wypukłe, profile mięśni wyraźnie zaznaczone.
  • Głowa i szyja: głowa średniej wielkości, dopuszczalna głowa cięższa, szyja średniej długości, dobrze umięśniona; buhaje – głowa mocna, szeroki pysk, mocna żuchwa, szyja mocna, średniej długości, wyraźnie zaznaczony fałd na linii gardło – podgardle – mostek.
  • Barki: dobrze umięśnione, dobrze przylegające łopatki, wyrostki grzbietowe kręgosłupa lekko wystające ponad łopatki.
  • Klatka piersiowa: dobrze wysklepiona, nieco szersza w części tylnej, żebra szeroko rozstawione, kości żeber zaokrąglone długie, połączone łagodnie z łopatkami.
  • Brzuch: głęboki i pojemny.
  • Grzbiet: szeroki i prosty, prosta i szeroka partia lędźwiowa, umięśnienie dobrze zaznaczone.
  • Zad: lekko nachylony, długi, szeroki, dobrze umięśniony, profile mięśni zwłaszcza udowych wypukłe, prosta nasada ogona.
  • Nogi: szeroko i równolegle ustawione, lekko skątowane, o silnej kości i wyrazistych stawach, wysoka piętka racicy, racica lekko rozwarta.
  • Wymię: pojemne, zawieszenie tylne wysokie i szerokie, zawieszenie przednie wyraźnie wysunięte do przodu, dobrze połączone z powłokami brzusznymi, o cienkiej skórze, delikatnie owłosionej z wyraźnie zaznaczonymi żyłami mlecznymi, równomiernie rozwiniętymi ćwiartkami, strzyki centralnie rozmieszczone na ćwiartkach, pionowo ustawione, cylindryczne; wymię czyste bez dodatkowych strzyków i przystrzyków.
  • Ogólny wygląd: harmonijna, proporcjonalna budowa, u krów o nieco lepiej zaznaczonych cechach mlecznych, lecz równocześnie o dobrym umięśnieniu, u buhajów wykazująca cechy męskie, wigor, siłę; skóra średniej grubości, pokryta błyszczącą, jedwabista sierścią, umięśnienie wypukłe, profile mięśni dobrze zaznaczone, drugorzędne cechy płciowe wyraźnie zaznaczone.
  • Umaszczenie: niejednolite, czerwono-białe, racice ciemne.

Zobacz również: Pasożyty wewnętrzne u bydła – najpopularniejsze choroby

Krowa polska czerwono biała: liczebność

krowa polska czerwono biała - liczebność rasy

 

Krowa polska czerwono biała występuje przede wszystkim na terenie południowej Polski. W roku 2020 utrzymywane było ponad 3300 szt objętych ochroną genetyczną. Ta ilość zwierząt pozwoli na utrzymanie wzorca rasy, a w przyszłości pozwoli bardziej spopularyzować bydło polskie czerwono-białe.

Krowa polska czerwono biała: podsumowanie

Ta rasa bydła może zdobyć popularność wśród gospodarstw agroturystycznych poprzez swoją uniwersalność. Smakowite mięso, mleko świetnie nadające się do produkcji serów, odporność na choroby oraz łatwość utrzymania i odchowu cieląt to zalety, które mogą przekonać hodowców do utrzymywania tej rasy bydła.

07.06

Bioróżnorodność w hodowli bydła – polska czerwona 

Za ogólną definicję bioróżnorodności przyjmuje się zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji, obejmujące zróżnicowanie... View Article

Za ogólną definicję bioróżnorodności przyjmuje się zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji, obejmujące zróżnicowanie genów, gatunków i ekosystemów. Na bioróżnorodność składają się bogactwo gatunkowe (czyli liczba gatunków) oraz proporcje ich występowania. Im bardziej wyrównane proporcje tym biocenoza jest bogatsza.

Dlatego też Państwowy Instytut Badawczy przy Instytucie Zootechniki w Balicach od przeszło 20 lat prowadzi szereg programów ochrony zasobów genetycznych ras rodzimych . Obecnie program ten obejmuje 4 rasy rodzime bydła. To polska czerwona, polska czerwono-biała, polska czarno biała oraz białogrzebieta.

Udział w programie jest dobrowolny, jednak przystąpienie do niego umożliwia hodowcy ubieganie się o przyznanie płatności w ramach pakietu “Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie”  Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w latach 2014-2020. Szczegółowe informacje znajdują się na stronie www.arimr.gov.pl

Cykl ten ma na celu przybliżenie każdej z ras i poszerzenie możliwości, jakie niesie za sobą ich hodowla. Na pierwszy ogień – rasa bydła polska czerwona.

Polska czerwona – historia rasy

Wywodzi się od małego dzikiego bydła brachycerycznego (krótkorogiego), żyjącego we wschodniej części Europy Środkowej i w Skandynawii. Po raz pierwszy została opisana w 1901 roku, a w 1913 wydano pierwszą księgę rodowodową tej rasy. W okresie międzywojennym rasa bydła polska czerwona stanowiła 25% krajowej populacji bydła. Wyróżniano wówczas 3 odmiany tej rasy: podgórską, dolinową i  śląską.

Po II wojnie światowej, jeszcze pod koniec lat sześćdziesiątych, było w Polsce około 2 mln bydła czerwonego, co stanowiło 18% pogłowia. Z czasem było ono krzyżowane z innymi rasami i wypierane na rzecz choćby polskiej czarno-białej. Jednak pod koniec 1975 r. na terenie ówczesnego woj. nowosądeckiego udało się utworzyć rejon zachowawczy hodowli bydła polskiego czerwonego, obejmujący ok. 55 tys. krów. Rolnicy, utrzymujący wyłącznie krowy tej rasy, otrzymywali dotację równoważącą 100 l mleka od sztuki rocznie, mieli zapewnione bezpłatne usługi inseminacyjne (lub krycie naturalne) oraz bezpłatną ocenę użytkowości. Działania te zapewniły ciągłość pracy hodowlanej w najtrudniejszym dla tej rasy okresie.

W 1982 r. wraz ze zniesieniem rejonizacji ras uległ likwidacji rejon zachowawczy hodowli bydła polskiego czerwonego oraz zniesione zostały wszystkie formy pomocy dla hodowców bydła tej rasy. Spowodowało to dalszy spadek liczebności populacji tego bydła w wyniku wypierania go przez bardziej wydajne rasy oraz krzyżowania uszlachetniającego z importowanym bydłem czerwonym. Dzięki zaangażowaniu ludzi, którym zależało na ocaleniu rodzimej rasy czerwonej, podjęto działania zmierzające do stworzenia rezerwy genetycznej tej rasy i zachowania dotychczasowego genotypu. Od 1994 r. Małopolskie Towarzystwo Hodowców Bydła zwracało się kilkakrotnie do Ministerstwa Rolnictwa o zaakceptowanie i rozpoczęcie realizacji Programu ochrony zasobów genetycznych bydła polskiego czerwonego, który zaczął działać od 1999 r.

Polska czerwona – charakterystyka

Polska czerwona jest jedną z nielicznych autochtonicznych ras europejskiego bydła czerwonego. Odznacza się ono właściwościami takimi jak:

  • duża odporność i zdrowotność,
  • długowieczność,
  • bardzo dobra płodność,
  • lekkie porody,
  • duża żywotność cieląt
  • łatwość ich odchowu,
  • wysoka wartość biologiczna mleka.

Istotne znaczenie ma też doskonałe przystosowanie do trudnych warunków środowiska, niewybredność w doborze pasz, zdolność do ograniczania wydajności umożliwiająca przetrwanie sezonowych niedoborów paszowych, jak też dość szybkie regenerowanie utraconej kondycji. Wśród cech budowy należy wyróżnić silne nogi i twarde, mocne racice. Cechy te powodują, że bydło tej rasy jest dobrze przystosowane do podgórskich i górskich warunków bytowania i produkcji.

Ponadto, wyróżnia się ważnymi jakościowo cechami mleka:

  • wysoką zawartością białka, tłuszczu i suchej masy,
  • wysoką wartością biologiczną
  • dużą przydatnością do celów serowarskich.

Także mięso jest wysokiej jakości i o prozdrowotnych właściwościach. W strukturze rolnej drobnych gospodarstw położonych na obszarach, gdzie naturalne warunki nie sprzyjają intensywnemu systemowi produkcji rolnej, bydło polskie czerwone, dostarczające produktów wysokiej jakości oraz charakteryzujące się określonymi cechami zdrowotnymi i przystosowawczymi, może wpłynąć na poprawę efektywności ekonomicznej gospodarstw rodzinnych. W tych bowiem warunkach rasy intensywne nie mogą wykazać swych dużych walorów użytkowych, a tym samym nie zapewniają lepszej opłacalności produkcji. Wartościowe cechy bydła polskiego czerwonego są związane z założeniami genetycznymi ich protoplastów i stanowią, między innymi, o dużej przydatności tego bydła dla zachowania bioróżnorodności gatunku. Konieczność ochrony zasobów genetycznych tej rodzimej rasy wynika również z jej wartości dla narodowej kultury rolniczej. Stanowi ona cenny materiał dla rolnictwa ekologicznego, nie tylko w znaczeniu biologicznym, ale także krajobrazowym i etnograficznym.

Polska czerwona – wzorzec rasy

wysokość w krzyżu: optymalny wzrost pierwiastki 128–132 cm, krowy dorosłej 131–136 cm, buhaja dorosłego 133–142 cm

sylwetka: kształt ciała zbliżony do prostokąta

umięśnienie: profile mięśni dobrze zaznaczonego o cechach charakterystycznych dla rasy polskiej czerwonej

głowa i szyja: głowa delikatna, szyja długa bez wyraźnego fałdu na podgardlu

barki: płasko umięśnione, dobrze przylegające łopatki, wyrostki grzbietowe kręgosłupa lekko wystające ponad łopatki

klatka piersiowa: dobrze wysklepiona, nieco szersza w części tylnej, żebra płaskie, ukośnie i szeroko rozstawione, połączone łagodnie z łopatkami

brzuch: głęboki i pojemny

grzbiet: prosty i mocny, prosta i szeroka partia lędźwiowa, umięśnienie płaskie lub lekko wypukłe

zad: lekko nachylony, długi, szeroki, płasko umięśniony, nisko osadzona nasada ogona

nogi: silne, prawidłowo zbudowane i ustawione, o silnej kości i wyrazistych stawach, lekko skątowane, wysoka piętka racicy, racica lekko rozwarta

wymię: pojemne, zawieszenie tylne wysokie i szerokie, zawieszenie przednie wysunięte do przodu, dobrze połączone z powłokami brzusznymi, o cienkiej skórze, delikatnie owłosione, z wyraźnie zaznaczonymi żyłami mlecznymi, równomiernie rozwiniętymi ćwiartkami, strzyki centralnie rozmieszczone na ćwiartkach, pionowo ustawione, cylindryczne; wymię czyste bez dodatkowych strzyków i przystrzyków

wygląd ogólny: harmonijna, proporcjonalna, szlachetna budowa, skóra cienka, wyraźnie rysujący się kościec, umięśnienie właściwe dla rasy, temperament żywy, u buhajów budowa wykazująca wyraźne cechy męskie, wigor, siłę; skóra cienka, profile mięśni dobrze zaznaczone, drugorzędne cechy płciowe wyraźnie zaznaczone

umaszczenie: jednolite – od jasnoczerwonego, poprzez wiśniowy aż do brunatnego, dopuszczalne niewielkie jasne lub białe odmastki na brzuchu lub wymieniu; ciemne racice i nozdrza, dopuszczalna jasna śluzawica, jasne rogi z ciemnymi końcami

średnia wydajność mleczna: wskazane byłoby, aby średnia wydajność mleczna populacji chronionej wynosiła 3,5–4,5 tys. kg za laktację, przy zawartości tłuszczu ponad 4,0% i białka ok. 3,5%

Zobacz nasz artykuł: Żywienie bydła mlecznego

Polska czerwona – liczebność

Rasa bydła polska czerwona

Liczebność populacji bydła polskiego czerwonego objętego oceną użytkowości mlecznej wynosiła w 2001 r. blisko 1000 krów, z czego tylko niewielka część była utrzymywana w stadach zachowawczych. Tak niska liczebność populacji spowodowała, że ta cenna rodzima rasa bydła była nadal zagrożona wyginięciem, jednak wprowadzenie Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004–2006 oraz na lata 2007–2013 przyczyniło się do gwałtownego wzrostu liczby stad i zwierząt objętych programem ochrony. Było to spowodowane podniesieniem kwoty rekompensaty, co poprawiło opłacalność utrzymania rasy polskiej czerwonej.

Hodowla bydła rasy polska czerwona – podsumowanie

Należy pamiętać, że prace hodowlane są prowadzone w kierunku zachowania typowych cech funkcjonalnych tego bydła, takich jak: duża odporność i zdrowotność, dobra płodność, lekkie porody, duża żywotność cieląt i łatwość ich odchowu. Cały czas należy zwracać uwagę na poprawę budowy wymienia i użytkowość mleczną, przy zachowaniu wysokiej wartości biologicznej mleka oraz cech umięśnienia charakterystycznych dla bydła polskiego czerwonego.

Zobacz też inne nasze artykuły na temat hodowli bydła: Mykotoksyny w paszy oraz Pasożyty wewnętrzne bydła.

10.05

Pasożyty wewnętrzne u bydła – najpopularniejsze choroby

Niby każdy hodowca o nich wie, jednak zdarza się, że zapomina o ich istotnym wpływie... View Article

Niby każdy hodowca o nich wie, jednak zdarza się, że zapomina o ich istotnym wpływie na spadek wydajności mlecznej, gorsze przyrosty czy nasilenie objawów innych chorób. Pasożyty wewnętrzne u bydła występują zarówno u bydła mlecznego, jak i mięsnego, a do wielkiej trójcy należą: nicienie, tasiemce i przywry.

Nicienie – pasożyty bydła

Nicienie są bardzo powszechnymi pasożytami u wszystkich gatunków zwierząt, a u bydła mogą występować jako nicienie żołądkowo- jelitowe oraz nicienie płucne.

Nicienie żołądkowo-jelitowe najsilniejsze objawy powodują u cieląt, gdyż wywołują biegunki, osłabienie i ogólne pogorszenie kondycji zwierząt. Osobniki dorosłe, mimo że są bardziej odporne, to również bywają zarobaczone. Infekcje te są trudne do zaobserwowania, jednak zawsze wiążą się ze spadkiem apetytu, co u młodszych zwierząt skutkuje słabszymi przyrostami, a u krów mlecznych niższą wydajnością mleczną oraz problemami w rozrodzie. Z reguły odrobaczenie stada przynosi praktycznie natychmiastową poprawę tych parametrów.

Z kolei nicienie płucne u bydła mogą być jednym z czynników pierwotnych syndromu oddechowego bydła, charakteryzującego się kaszlem – od sporadycznego do wręcz uporczywego, wypływem z nosa, przyspieszonym oddechem oraz dusznościami. Nasilenie objawów zależy od stopnia inwazji oraz dodatkowych czynników środowiskowych.

Tasiemce

Tasiemce u bydła to przede wszystkim pasożyty jelita cienkiego. Przy niewielkiej inwazji objawy podobne są jak w wypadku nicieni – biegunka, brak apetytu, spadek masy ciała, obniżenie produkcji mleka i przyrostów dziennych, zaś przy znacznym stopniu inwazji może dojść do zaczopowania jelita.

Przywry i motylica wątrobowa

Przywry to przede wszystkim motylica wątrobowa, która pasożytuje w wątrobie prowadząc do jej uszkodzenia. Nieleczona powoduje niedokrwistość, zaburzenia poziomu makro i mikroelementów, kłopoty z rozrodem, spadek apetytu, a w rezultacie prowadzi do znacznego wyniszczenia organizmu.

Pasożyty bydła – kiedy stanowią zagrożenie?

Znacznie większym ryzykiem wystąpienia chorób pasożytniczych obarczone są zwierzęta wypasane na pastwiskach. Tu szczególnie wśród młodzieży mogą pojawić się silne i wyraźne objawy kliniczne, co znacznie wpływa na ich kondycję i tempo wzrostu. Przyrosty dzienne przy inwazjach mieszanych (różnymi pasożytami jednocześnie) mogą być niższe nawet o 200 g! Osobniki dorosłe narażone są najbardziej w okresie okołoporodowym, kiedy to wraz z ujemnym bilansem energetycznym oraz w wyniku stresu porodowego pojawia się obniżenie odporności organizmu.

Odrobaczanie bydła

Bardzo ważne jest, aby stosować profilaktykę i regularnie odrobaczać stado przy pomocy preparatów przeciwpasożytniczych. Na rynku dostępnych jest wiele środków do stosowania doustnego, na skórę czy w iniekcji. Poza formą podania różnią się spektrum działania oraz skutecznością. Dlatego kluczową kwestią jest odpowiednie dostosowanie preparatu, jak i programu odrobaczania do konkretnego stada. Zastosowana profilaktyka niech będzie inwestycją w jego zdrowie i szansą na maksymalne wykorzystanie posiadanego potencjału.

Dorota Gorbacz

06.04

Pasterstwo XXI wieku

Nastała wiosna , dzień jest coraz dłuższy , temperatura coraz wyższa, a otaczająca nas przyroda... View Article

Nastała wiosna , dzień jest coraz dłuższy , temperatura coraz wyższa, a otaczająca nas przyroda budzi się do życia. Dla wielu hodowców to znak, aby wypuścić swoje stada na pastwiska. Część z nich wyprowadzi swoje zwierzęta z budynków i okólników, a inni zamienią przyległe do domu kwatery na te bardziej odległe , nieużytkowane od zeszłego sezonu. Jeszcze kilka lat wstecz wystarczyło aby rolnik objechał wcześniej interesujące go tereny, sprawdził ogrodzenie czy zamontował popularnego “pastucha”, tak aby zwierzęta nie mogły samodzielnie wydostać się poza wyznaczony obszar.

Jednak obecnie, to nie ucieczki zwierząt są największą zmorą hodowców, gdyż to nie samowola zwierząt stanowi ich główny problem, a człowiek . Coraz częściej zdarzają się kradzieże cieląt czy jagniąt oraz  też próby kłusowania. Nie raz nie dwa zwierzęta chodzą ze strzałą w ciele czy śladami po postrzale. Pomysłów na kradzież zwierząt jest wiele, a fantazja złodziejów nie zna granic, szczególnie w okresie wycieleń .

Kolejnym coraz powszechniejszym problemem wśród właścicieli są watahy wilków i zdziczałych psów. Zwierzęta te coraz pewniej czują się wśród ludzi i nie boją się podchodzić nawet blisko zabudowań. Ataki nasilają się w właśnie w okresie wiosennym, kiedy to samice mają do odkarmienia swoje mioty, a stojące na pastwisku bydło czy owce są łatwym łupem.

Dlatego też należyte zabezpieczenie stada dla wielu hodowców staje się priorytetem i podstawą zabezpieczenia ich dobytku.

Niewątpliwie ciekawym rozwiązaniem jest zamontowanie monitoringu na pastwiskach. Obecnie na rynku jest wielu producentów sprzętu czy też firm usługowych , które oferują kompleksową obsługę począwszy od doboru sprzętu poprzez jego montaż. Takie rozwiązanie ma wiele plusów. Przede wszystkim informacja o monitoringu odstrasza potencjalnych złodziei  i umożliwia stały dostęp do wglądu do tego co się dzieje na monitorowanym terenie oraz pozwala na archiwizację materiału, który w późniejszym czasie może stanowić materiał dowodowy. Dodatkowo w wielu przypadkach może przyspieszyć decyzję o pomocy przy np. trudnym wycieleniu i ustrzec przed wynikłymi w związku z tym stratami zwierząt. Przy wyborze sprzętu warto pamiętać o tym aby był on wyposażony w:

  • Alarm powiadamiający na telefon bądź komputer
  • Mocne diody IR na podczerwień do pracy w nocy
  • Bezprzewodowe zasilanie baterią oraz baterią słoneczną
  • Dodatkowy akumulator

Niezbędnym warunkiem do wykorzystania takiej opcji jest dość stabilny i mocny zasięg telefonii komórkowej, tak aby wbudowana w kamerę karta SIM mogła przesyłać dane do dedykowanej “chmury”.

Niestety w wielu miejscach to właśnie zasięg będzie czynnikiem ograniczającym . W takich przypadkach warto wrócić do starych i sprawdzonych metod – wykorzystania psów pasterskich.

Jest wiele ras czy też ich mieszańców , które z upodobaniem są wykorzystywane przez rolników do ochrony ich mienia , jednak do pracy ze stadem i jego obrony nie każdy pies się nadaje. Zdecydowanie powinien charakteryzować się solidną sylwetką, wytrzymałością, siłą , odwagą, czujnością , ale nade wszystko samodzielnością w działaniu. Oczywiście kluczową rolę odgrywa instynkt stróżujący , mocna psychika oraz pewność siebie. Dodatkowo jego uwarunkowania fizyczne również powinny być brane pod uwagę, a więc wysokość w kłębie, waga jak i gęsta i twarda sierść z podszerstkiem, dzięki której nie będzie miał problemów z przystosowaniem się do wszelkich warunków pogodowych. Istotne znaczenie ma również kolor sierści. Powinna ona być jasna ( biała, kremowa) aby był on dobrze widoczny dla ludzi, a trudno zauważalny dla wilków. Decydując się na psa rasowego w pierwszej kolejności powinno brać się pod uwagę ideę jego stworzenia i jego pierwotne zastosowanie , a nie tylko i wyłącznie jego wygląd .

Zdecydowanymi liderami w takim zestawieniu powinny być :

  • Jużak czyli owczarek południoworosyjski

 

 

  • Owczarek środkowoazjatycki

 

 

I faworyt tego zestawienia

  • Kangal

 

Idealnie gdyby do trzymania pieczy nad stadem można było połączyć nowoczesne rozwiązanie jakim jest monitoring ze sprawdzonym patentem jakim jest pies. Zarówno wilk jak i człowiek miałby zdecydowanie utrudnione zadanie , a hodowca większe poczucie bezpieczeństwa i spokój ducha.

Dlatego też zanim zwierzęta wyjdą na pastwiska , warto rozważyć która opcja będzie dla gospodarstwa tą właściwą  i będzie miała większe szanse na zabezpieczenie stada przed niebezpieczeństwem, a portfela  rolnika przed stratami.

01.03

Ekologia w hodowli bydła opasowego

Według IJHARS w  grudniu 2019 roku ilość gospodarstw ekologicznych w Polsce wynosiła 18 637 .... View Article

Według IJHARS w  grudniu 2019 roku ilość gospodarstw ekologicznych w Polsce wynosiła 18 637 . Patrząc kilka lat wstecz liczba ta utrzymuje się na stałym poziomie i oscyluje w granicy 20 000 gospodarstw. Zdecydowaną większość z nich stanowi produkcja rolna , jednak nie ma statystyk jaki jej  udział to ekologiczna produkcja mięsa wołowego. Zatem na myśl nasuwa się pytanie czy ekologiczna hodowla bydła opasowego to hit czy kit ?

Mimo braku wyszczególnienia takich producentów w zestawieniach, ta dziedzina rolnictwa ekologicznego ma się całkiem dobrze, a co więcej coraz większa ilość producentów mięsa wołowego rozważa taki krok .

Sama decyzja o rozszerzeniu działalności ekologicznej również na hodowlę zwierząt dla wielu gospodarstw była naturalną koleją rzeczy. Po spełnieniu szeregu wymogów oraz odbyciu okresu przejściowego w związku z przejściem całego gospodarstwa na roślinną  produkcję ekologiczną zdecydowali się przejść tą samą drogę w związku z chęcią uzyskania certyfikatu w odniesieniu do swoich stad.

Formalnie rolnik jest zobligowany przejść tą samą drogę, a więc wszystkie jego działania reguluje rozporządzenie Rady (WE) 834/2007. Pierwszym krokiem winno być zgłoszenie podjęcia działalności lub jej aktualizacja na specjalnie opracowanym formularzu przez Głównego Inspektora IJHARS do jednostki certyfikującej.  Na dzień 9.10.2020 w Polsce na liście upoważnionych jednostek certyfikujących znajdowali się:

  1. EKOGWARANCJA PTRE sp. z o.o. – ekogwarancja.pl
  2. PNG sp. z o.o. – certyfikacja.co
  3. COBICO sp. z o.o. – cobico.pl
  4. BIOEKSPERT sp. z o.o. – bioekspert.waw.pl
  5. BIOCERT MAŁOPOLSKA sp. z o.o. – biocert.pl
  6. Polskie Centrum Badań i Certyfikacji S.A. – pcbc.gov.pl
  7. AGRO BIO TEST sp. z o.o. – agrobiotest.pl
  8. TüV Rheinland Polska sp. z o.o. – tuv.com/poland/pl
  9. Centrum Jakości AgroEko sp. z o.o.- agroeko.com.pl
  10. SGS Polska sp. z o.o. – sgs.pl
  11. DQS Polska sp. z o.o. – http://dqs.pl
  12. Bureau Veritas Polska sp. z o.o. – bureauveritas.pl
  13. Krajowe Centrum Badań i Certyfikacji “Gwarantowana Jakość “ sp. z o.o. – kcbic.pl

Następnie , to właśnie wybrana przez rolnika jednostka, będzie prowadziła go krok po kroku przez okres konwersji , aż do uzyskania stosownych dokumentów i certyfikatów.

Najistotniejszym jest aby przestrzegać zasad zamieszonych we wspomnianym wyżej rozporządzeniu, które w sposób jednoznaczny określają :

  • Pochodzenie zwierząt ekologicznych i nieekologicznych
  • Pomieszczenia inwentarskie i praktyki gospodarskie
  • Dostęp do obszarów na otwartej przestrzeni
  • Obsadę zwierząt
  • Zakaz produkcji zwierzęcej bez gruntów rolnych
  • Jednoczesną produkcję zwierząt ekologicznych i nieekologicznych
  • Zarządzania produkcją zwierzęcą
  • Pasze pochodzące z własnego gospodarstwa lub innego źródła
  • Pasze zaspokajające potrzeby odżywcze
  • Pasze w okresie konwersji oraz stosowanie niektórych produktów i substancji w paszach
  • Zapobieganie chorobom oraz opiekę weterynaryjną

Dodatkowo rolnik decydujący się na rozpoczęcie ekologicznej działalności z zakresu produkcji zwierzęcej zobligowany jest do prowadzenia rejestrów na podstawie art.76 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 889/2008 obejmujących :

  • Część 1. Rejestr zwierząt przybywających do gospodarstwa rolnego (art. 76 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008),
  • Część 2. Rejestr zwierząt opuszczających gospodarstwo rolne (art. 76 lit. b rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008),
  • Część 3. Rejestr zwierząt padłych (art. 76 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008),
  • Część 4. Rejestr pasz (art. 76 lit. d rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008),
  • Część 5. Rejestr wypasu (art. 76 lit. d rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008),
  • Część 6. Rejestr leczenia chorób i zapobiegania im oraz opieki weterynaryjnej (art. 76 lit. e rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008).

Na pierwszy rzut oka , mnogość przepisów oraz wytycznych może przytłaczać, jednak nie odbiegają one niczym od wytycznych dotyczących produkcji roślinnej , więc dla kogoś kto przeszedł już raz tą drogę, będzie to jak spacer z dobrym znajomym , a dla debiutantów pomocą służą pracownicy jednostek certyfikujących , ARiMR czy też lokalnych oddziałów ODR.

Czy warto ? Prawdopodobnie większość producentów to pytanie zadaje sobie jako pierwsze i tylko twierdząca odpowiedź powinna kierować ich dalszymi krokami.

Genezą i podstawą obrania takiego kierunku zawsze powinna być ewolucja istniejącego już gospodarstwa , ale również filozofia życia i prowadzenia upraw. To właśnie dzięki takim gospodarstwom jesteśmy w stanie zapewnić naturalną bioróżnorodność oraz wpłynąć na jakość wód gruntowych. Pracując nad żyznością gleby i naturalnym obiegiem materii , zabezpieczmy warunki do produkcji kolejnym pokoleniom. Warto również wspomnieć o bardziej wymiernych korzyściach. Od kilku lat obserwujemy wyraźny wzrost rynku bio i eko w Polsce. Polacy jako konsumenci, stają się coraz bardziej wymagający, starają się podejmować świadome decyzje zakupowe. Dodatkowo media mocno kreują trend eko i obecnie przeciętny Kowalski doskonale radzi sobie z czytaniem etykiet na produktach. Wspomniany wyżej Kowalski jest również zamożniejszy , niż jeszcze kilka lat temu, dlatego też gotowy jest wydać większe kwoty pieniędzy na to aby zdrowo się odżywiać. Ma świadomość, że produkt ekologiczny będzie droższy od tego masowego , który leży na półce w dyskoncie.  Widoczne jest to w coraz popularniejszych targach czy ryneczkach bio i eko, gdzie lokalni producenci wystawiają swoje artykuły i reklamują swoje gospodarstwa, uzyskując dzięki temu ceny przekraczające nie raz te ogólnorynkowe.  Kolejną opcją może być podjęcie stałej współpracy z restauracjami, gdyż obecnie Polacy coraz chętniej sięgają po wołowinę jako mięso pierwszego wyboru, doceniając jej walory smakowe i odżywcze. Nie wolno również zapominać o eksporcie, ponieważ co jak co ale to właśnie rynki zagraniczne są stałymi odbiorcami polskiej wołowiny.

Zdecydowanie ekologiczna produkcja mięsa wołowego jest alternatywą dla wielu gospodarstw i powinna być  kolejnym krokiem w rozwoju już tych funkcjonujących na rynku ekologicznym. Trend eko będzie tym dominującym w nadchodzących latach, więc warto już teraz wsiąść do tego pociągu i świadomie kreować swoją przyszłość.

08.02

Profilaktyka gnijącej strzałki kopytowej

Jedną z częściej występujących chorób u koni, związanych zarówno z dobrostanem jak i żywieniem są... View Article

Jedną z częściej występujących chorób u koni, związanych zarówno z dobrostanem jak i żywieniem są gnijące strzałki. Powody gnicia strzałki są różne. Najczęstszą przyczyną występowania tej choroby są niewłaściwe warunki zoohigieniczne w otoczeniu konia. Przybywanie konia przez dłuższy czas w wilgotnej i brudnej ściółce oraz niewystarczająca ilość ruchu, zwężenie rogu kopytowego i jego niewłaściwa pielęgnacja  są najczęstszymi powodami występowania zakażeń bakteryjnych lub grzybicznych strzałki kopytowej.

 

Degradacja strzałki kopytowej odbywa się stopniowo. Pojawiają się rozwarstwienia tkanki, zmiana koloru strzałki, w tkance pojawia się nieprzyjemna w zapachu maź. Nasilające się gnicie powoduje bolesność, niechęć konia do zabiegów pielęgnacyjnych i ruchu.
W rozwiniętej formie prowadzi do okulawienia konia i w końcu wyłączenia go z użytkowania.

 

Należy zatem pamiętać, myśląc o dobrostanie koni, że profilaktyka jest zawsze bardziej skuteczna w działaniu i tańsza niż konieczność podejmowania leczenia. Przede wszystkim należy zwrócić szczególną uwagę na środowisko w jakim zwierzę spędza większość czasu. Jeżeli jest to wybieg, najlepiej zapewnić możliwość korzystania z powierzchni na których nie zatrzymuje się woda – np. drobny żwir czy grys lub inne dobrze zdrenowane podłoże. Jeżeli wybieg w okresie opadów jest w całości pokryty błotem lub zatrzymuje wodę na długo, może się to stać w dłuższej perspektywie przyczyną problemów z degradacją strzałek. Koń który nie ma szansy na osuszenie kopyt na powierzchni niezatrzymującej wody, będzie bardziej narażony na rozwinięcie się zakażenia w strzałce kopytowej.  W takim przypadku należy zadbać o to, żeby zawłaszcza w okresie długich opadów deszczu, np. jesienią, odprowadzać konia na kilka godzin w ciągu doby do suchego i czystego boksu, dając mu tym samym możliwość osuszenia kopyt.  Jeżeli zwierzę większość czasu spędza w boksie i jest wypuszczane na kilka godzin dziennie lub wyprowadzane tylko na treningi, należy zadbać
o odpowiednią higienę ściółki. Zdarza się, że słoma nie wykazuje się wystarczającą higroskopijnością i nie pochłania wilgoci w oczekiwanym stopniu. Nie ma również czasem możliwości wybierania odchodów i wilgotnej ściółki na bieżąco. Należy wtedy rozważyć stosowanie osuszaczy do ściółki, które polepszają komfort konia, ale także podnoszą w znacznym stopniu warunki higieniczne.

 

Kolejnym elementem profilaktyki zdrowych kopyt jest suplementacja diety konia
w odpowiednie dawki cynku i miedzi. To m.in. te dwa mikroelementy odpowiedzialne są za zdrowotność kopyt jako całości, w tym również strzałki kopytowej. Najlepszym rozwiązaniem jest podawanie specjalistycznych preparatów mineralnych, które koń może suplementować samodzielnie – w formie lizawek lub suplementować je podczas odpasu.

 

Całościowe spojrzenie na dobrostan konia w kontekście profilaktyki gnijących strzałek daje bardzo dobre rezultaty. Połączenie odpowiedniej suplementacji z higieną środowiska oraz odpowiednią pielęgnacją kopyt przyczynia się do ograniczenia występowania problemów z zakażeniami strzałki.

 

23.11

Przygotuj stado do zimy

Skończył się sezon pastwiskowy i chociaż temperatury nadal są łaskawe dla naszych zwierząt, to nieuchronnie... View Article

Skończył się sezon pastwiskowy i chociaż temperatury nadal są łaskawe dla naszych zwierząt, to nieuchronnie zbliża się moment kiedy okresowo zaczną spadać poniżej 0 stopni Celsjusza
a wilgotność wzrośnie dając się we znaki zwierzętom i hodowcom. Ostatnie lata pokazały, że o ile nie musimy się martwić siarczystymi mrozami o tyle wilgotność powietrza a także wzmagające odczucie zimna częste silne wiatry mogą pogorszyć zdrowie stada i wpłynąć na wynik produkcyjny. Dlatego jest to ostatni moment na to, żeby zabezpieczyć nasze zwierzęta przed negatywnymi skutkami zimy.

Pierwszym z punktów na liście do sprawdzenia powinno być zabezpieczenie budynków przed przeciągami. Mają one bardzo niekorzystny wpływ na zwierzęta, zwłaszcza na młode sztuki. Cielęta są bardzo wrażliwe na przeciągi i wilgoć, łapiąc szybko w niesprzyjających warunkach infekcje dróg oddechowych, które często kończą się wizytą weterynarza i podaniem antybiotyku.
Problemu nie rozwiąże tutaj zasłonięcie miejsc przepływu powietrza z zewnątrz. Taki zabieg przy źle działającej wentylacji spowoduje, że wilgotność powietrza w pomieszczeniu mocno się podniesie
a nadmiar pary wodnej będzie osadzał się na budynku (ścianach i stropach) stwarzając tym samym idealne warunki do rozwoju grzybów i pleśni. Przed zamknięciem ewentualnych źródeł przeciągu należy bezwzględnie sprawdzić stan wentylacji, bo tylko działające wyciągi pomogą utrzymać prawidłowy mikroklimat. Szybkość przepływu powietrza w okresie zimowym nie powinna przekraczać 0,3 m/s.

Uczucie zimna u zwierząt potęguje również mokra ściółka. Zadbanie o jej dobrą jakość ale również o małą wilgotność jest jednym z kluczowych elementów. Mokra ściółka czy podłoga stwarza wiele problemów, przede wszystkim zwiększa ryzyko poślizgnięć zwierząt a tym samym problemów związanych z kulawiznami na tle mechanicznych uszkodzeń. To jednak nie wszystko, mokra ściółka to także ryzyko powstawania zapaleń skóry między palcami, może przyczyniać się do stanów zapalnych podeszwy racic lub powodować problemy z zaleczeniem już istniejących. Powoduje to problemy lokomocyjne, które z kolei przekładają się na mniejsze pobraniem paszy (krowy mniej chętnie podchodzą do stołu paszowego a potem do legowiska), co ma negatywny wpływ na wyniki produkcyjne. Wilgotna ściółka jest również doskonałym miejscem do namnażania się patogennej mikroflory, która powoduje występowanie takich schorzeń jak mastitis czy metritis. Krowy utrzymywane w oborach z mokrą ściółką również mniej chętnie odpoczywają, a co się z tym wiąże spędzają mniej czasu na przeżuwaniu paszy. Przekłada się to na spadek strawności paszy, jej gorsze wykorzystanie i spadek wyniku stada. Mokra ściółka to również stres dla zwierząt, a stres to spadek odporności. I tu koło się zamyka. Warto więc rozważyć zastosowanie środka osuszającego do ściółki, takiego, który ma świetne właściwości wiążące wilgoć ale również sanityzuje ściółkę – podniesie to komfort zwierząt ale też wpłynie na poprawę mikroklimatu w oborze, co
w połączeniu ze sprawnie działającą wentylacją przyniesie dobre rezultaty.

Bardzo ważnym aspektem w przygotowaniu obory do zimy jest zabezpieczenie wody pitnej dla krów. Bezwzględnie należy zadbać o to, aby zwierzęta miały stały dostęp do świeżej wody. Tu z pomocą przychodzą poidła niezamarzające, zaopatrzone w system podgrzewający. Przy braku możliwości inwestycji w nowy sprzęt dobrym wyjściem jest również zaizolowanie poideł na własną rękę, tak aby woda przy spadku temperatury poniżej zera stopni Celsjusza nie zamarzała.

Zima to także okres zmian metabolicznych w organizmie zwierząt. Zwiększone potrzeby energetyczne wynikające z konieczności ogrzania organizmu, niejednokrotnie pogłębione przez  nieprawidłowo zbilansowaną dawkę pokarmową, są pokrywane z rezerw własnych organizmu. Jest to niekiedy przyczyną występowania chorób metabolicznych w stadach. Dlatego bardzo ważne jest prawidłowe komponowanie dawki z uwzględnieniem pory roku i potrzeb danej grupy produkcyjnej.

W okresie chłodów powinno zwrócić się również uwagę na uzupełnienie niedoborów mineralno – witaminowych u krów. Dotyczy to zarówno krów w okresie laktacji jak i przygotowania do porodu czy zacielenia. Niedobory makro- i mikroelementów mogą stanowić czynnik limitujący w produkcji mlecznej. W czasie trwania niskich temperatur zwiększa się częstość występowania niedoboru magnezu u bydła co stwarza ryzyko występowania hypomagnezemii. Zjawisko to często pogłębia się przez niedostarczanie wystarczającej ilości paszy w tym okresie a przyspieszony metabolizm i duży rozkład tkanki tłuszczowej w tym okresie dodatkowo je nasila. Dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie bloków mineralnych, które działają na zasadzie samoregulacji pobrania, w zależności od zapotrzebowania danej sztuki. Jest to rozwiązanie wymagające niewielkiego nakładu pracy
a dające pewność, że przy odpowiedniej ilości bloków w danej grupie produkcyjnej każda sztuka będzie mogła uzupełnić swoje niedobory zgodnie z naturalnym zapotrzebowaniem.

Przygotowanie krów do zimy z odpowiednim wyprzedzeniem i z uwzględnieniem specyfiki budynku, rasy zwierząt i specyfiki  danego stada powinno być nieodłącznym elementem zarządzania stadem bydła mlecznego i na stałe zagościć w kalendarzu każdego hodowcy. Odpowiednie zabezpieczenia stada przyniesie nam bowiem większą kontrolę nad zdrowiem zwierząt i oczekiwanym wynikiem produkcyjnym.