Wilgoć, odchody, brudne podłoże, muchy, ale także duchota, brak wentylacji czy odwrotnie przeciągi to czynniki środowiskowe o znamiennym wpływie na wymię krów a przez to na ilość i jakość mleka. Dlatego tak ważnym aspektem produkcji w gospodarstwach mlecznych jest utrzymanie czystości i higieny środowiska.
Wpływ środowiska możemy podzielić przez wzgląd na fizyczne oddziaływanie na wymię tj.: wilgoć, przeciągi, zabrudzone podłoże itp. oraz ze względu na patogeny środowiskowe.
a). Czynniki fizyczne
- Wysoka wilgotność powietrza – sprzyja gwałtownemu namnażaniu się bakterii środowiskowych.
- Ekstremalne temperatury – zarówno silne mrozy (ryzyko odmrożeń strzyków), jak i upały (powyżej 25°C) drastycznie obniżają odporność ogólną krów.
- Przeciągi – powodują miejscowe wychłodzenie wymienia, co prowadzi do zaburzeń krążenia krwi w gruczole i zwiększa podatność na infekcje.
- Zła jakość i wilgotność ściółki – przemoczona, rzadko wymieniana ściółka staje się rezerwuarem bakterii, które mają bezpośredni kontakt z ujściem kanału strzykowego.
- Twarde i śliskie podłoże – brak odpowiedniej jakości podłoża powoduje stały ucisk na wymię podczas leżenia oraz zwiększa ryzyko poślizgnięć i urazów.
b). Patogeny środowiskowe
Najważniejszymi czynnikami ryzyka wystąpienia zapalenia wymienia są niewłaściwa higiena ściółki (w przypadku patogenów środowiskowych) oraz źle używany lub utrzymywany sprzęt do dojenia (ze względu na patogeny zakaźne). Najczęściej występujące patogeny to:
- Escherichia coli (E. coli): Najpopularniejsza bakteria kałowa. Często wywołuje ostre, kliniczne zapalenia wymienia o gwałtownym przebiegu (wysoka gorączka, silny obrzęk, spadek produkcji mleka), wywołane uwalnianiem endotoksyn.
- Klebsiella pneumoniae Patogeny szczególnie groźne, których głównym źródłem są wilgotne trociny.
- Streptococcus uberis: Jeden z najważniejszych i najtrudniejszych do opanowania patogenów. Bytuje w słomie, na pastwiskach oraz na skórze zwierząt. Może powodować zarówno zapalenia kliniczne, jak i długotrwałe stany podkliniczne.
- Streptococcus dysgalactiae: Często powiązany z uszkodzeniami skóry strzyków (np. przez muchy lub urazy mechaniczne).
- Grzyby i drożdżaki: ( patogeny oportunistyczne) namnażają się w zawilgoconej ściółce.
Przy zaniedbaniu higieny środowiska krów, wymię jest narażone na ogrom niebezpieczeństw. Watro chronić stado zarówno dbając o jakość i czystość środowiska, minimalizując jego wpływ na wymię oraz poprzez wsparcie układu odpornościowego krów co pozwoli na skuteczniejszą walkę z patogenami.
