Krzewienie – pierwszy i kluczowy element plonotwórczy w pszenicy
Krzewienie to pierwszy element kształtujący plon w cyklu rozwojowym pszenicy. Jest silnie uwarunkowane genetycznie, jednak warunki polowe często uniemożliwiają roślinom osiągnięcie optymalnej liczby pędów do końca zimy.
Jeśli krzewienie przebiega nieoptymalnie, straty plonu mogą sięgać nawet 70%, co czyni ten etap jednym z najważniejszych dla uzyskania wysokiej wydajności.
Cel na koniec zimy jest jasny: zapewnić odpowiednią i wyrównaną liczbę płodnych pędów na metr kwadratowy, aby stworzyć optymalne warunki do strzelania w źdźbło i formowania ziarna.
Rozwój systemu korzeniowego – ukryty motor tworzenia pędów
Choć genetyka wyznacza potencjał plonowania, kluczową rolę w jego realizacji odgrywa rozwój systemu korzeniowego.
Istnieje wyraźna zależność między rozwojem korzeni pierwotnych a liczbą pędów – średnio jeden dodatkowy pęd przypada na każde trzy dodatkowe korzenie przybyszowe. Pokazuje to silne powiązanie między wzrostem części podziemnej a architekturą rośliny nad powierzchnią gleby.
Efektywny system korzeni wtórnych, rozwijający się od fazy krzewienia, jest kluczowy, aby:
- maksymalizować pobieranie składników pokarmowych
Skuteczne pobieranie składników już od fazy krzewienia wspiera rozwój pędów i ogranicza wczesne niedobory. Wpływa na wigor roślin oraz kształtowanie przyszłych elementów plonu.
- poprawiać pobieranie wody
Silny system korzeniowy umożliwia eksplorację większej objętości gleby i lepsze wykorzystanie dostępnej wody, co zmniejsza ryzyko redukcji pędów w przypadku wiosennego stresu wodnego.
- przygotować roślinę do strzelania w źdźbło
Faza krzewienia poprzedza okres wysokiego zapotrzebowania fizjologicznego. Silne ukorzenienie i odpowiednie odżywienie zapewniają bezpieczne przejście do kolejnych etapów oraz sprzyjają przekształcaniu pędów w produktywne kłosy.
Dobrze rozwinięty system korzeniowy ogranicza redukcję pędów podczas strzelania w źdźbło i zwiększa szansę na ich przekształcenie w kłosy.
Efektywność wykorzystania azotu a przeżywalność pędów
Krzewienie jest ściśle związane z dostępnością azotu oraz efektywnością jego wykorzystania przez rośliny.
Niewystarczające pobieranie azotu w tym okresie prowadzi do słabszego rozwoju pędów i zwiększa ryzyko ich zanikania przed fazą strzelania w źdźbło.
Badania polowe na pszenicy ozimej wykazały, że stymulacja rozwoju systemu korzeniowego w fazie krzewienia może zwiększyć efektywność wykorzystania azotu średnio o około 8%. Przekłada się to na lepsze wykorzystanie składników pokarmowych oraz większą stabilność liczby pędów.
Dodatkowo obserwowano wzrost plonu o 0,4–0,5 t/ha w porównaniu do kontroli, co potwierdza, że praca nad funkcjonowaniem systemu korzeniowego na tym etapie bezpośrednio wpływa na końcowy plon.
Wzmacnianie odporności pszenicy w fazie krzewienia
Pszenica jest szczególnie wrażliwa na stres w fazie krzewienia, zwłaszcza na niedobór wody.
Zmiany klimatyczne zwiększają częstotliwość występowania deficytów wodnych już na wczesnych etapach rozwoju roślin.
Wspieranie rozwoju korzeni wtórnych między fazą krzewienia a drugim kolankiem zwiększa zdolność pobierania wody i ogranicza ryzyko zamierania pędów w warunkach stresowych.
Uzupełniające nawożenie fosforem w tej fazie, jako dodatek do nawożenia podstawowego, wykazuje pozytywny wpływ na utrzymanie liczby pędów zarówno przy stresie wodnym w fazie wegetatywnej, jak i generatywnej.
Lepsze pobieranie składników i większa zdolność eksploracji gleby są kluczowe dla stabilizacji plonu.
Strategie agronomiczne pozwalające osiągnąć optymalną liczbę pędów
Osiągnięcie optymalnej liczby pędów wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego:
- odpowiednią obsadę roślin i dobór odmiany
- wczesną stymulację systemu korzeniowego
- ukierunkowane nawożenie w fazie BBCH 21–25
- efektywne zarządzanie azotem
Zastosowanie biostymulatorów lub nawozów fosforowych w fazie krzewienia może wspierać rozwój korzeni, stymulować tworzenie pędów, poprawiać pobieranie azotu oraz zwiększać odporność roślin na niskie temperatury.
Zabezpieczenie funkcjonowania systemu korzeniowego na tym etapie wzmacnia strukturę roślin przed strzelaniem w źdźbło i chroni potencjał plonowania.
Od liczby pędów do jakości plonu
Optymalizacja krzewienia nie jest celem samym w sobie. Bezpośrednio wpływa na liczbę kłosów na metr kwadratowy — jeden z głównych czynników determinujących plon.
Po fazie krzewienia, wspieranie nalewania ziarna poprzez zwiększenie aktywności fotosyntetycznej oraz dostępności azotu w późniejszych etapach przekłada się na wyższą masę tysiąca ziaren oraz lepszą zawartość białka.
Zapewnienie optymalnej liczby pędów do końca zimy jest więc kluczowym elementem zarządzania uprawą pszenicy — łączy wczesny rozwój systemu korzeniowego z jakością i stabilnością plonu końcowego.
